Ảnh vệ tinh thương mại do báo Times của Anh phân tích ngày 19/10 cho thấy cấu trúc nghi là tổ hợp radar 29B6 Konteiner được Nga bố trí tại thị trấn Gvardeysk ở vùng lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad, cách biên giới với Ba Lan khoảng 32 km và Litva khoảng 65 km.
Cấu trúc này có ba nhánh ăng-ten tỏa ra ba hướng, mỗi nhánh dài khoảng 500 m.
29B6 Kontainer có khả năng phát hiện tên lửa đạn đạo, chiến hạm và máy bay ở khoảng cách tối đa 3.200 km và độ cao 100 km. Phạm vi này đủ bao phủ cả khu vực phía bắc và phía tây châu Âu, cũng như toàn bộ nước Anh. Ngoài Kaliningrad, Nga đã triển khai ít nhất hai tổ hợp 29B6 Kontainer tại nước Cộng hòa Mordovia và tỉnh Amur.
Cụm radar Nga đang xây dựng tại vùng lãnh thổ Kaliningrad trong ảnh công bố ngày 19/10. Ảnh: Times
Báo Times của Anh nhận định đây là bằng chứng mới nhất cho thấy Nga đang biến Kaliningrad thành nơi tập trung các cảm biến quân sự tinh vi và hệ thống tác chiến điện tử.
Radar vượt đường chân trời tận dụng tầng điện ly trên không gian làm tầng phản xạ sóng vô tuyến, khắc phục giới hạn bởi độ cong của Trái Đất, cho phép phát hiện mục tiêu ở khoảng cách tới hàng nghìn km, thay vì vài chục đến vài trăm km so với radar cảnh giới thông thường.
Thiết bị này miễn nhiễm với các loại tên lửa diệt radar, một số hệ thống hiện đại còn có thể phát hiện cả máy bay tàng hình.
Nhược điểm của radar vượt đường chân trời là độ phân giải thấp. Chúng có khả năng phát hiện mục tiêu từ khoảng cách hàng nghìn km, nhưng không đủ độ chính xác để bám bắt và cung cấp dữ liệu dẫn bắn cho tên lửa đánh chặn. Các đài radar vượt đường chân trời cũng có kích thước rất lớn, dễ bị vệ tinh phát hiện và trở thành mục tiêu của vũ khí dẫn đường bằng định vị vệ tinh.
Bên cạnh 29B6 Konteiner, Nga còn biên chế nhiều tổ hợp radar vượt đường chân trời nhằm đề phòng nguy cơ bị tấn công phủ đầu bằng tên lửa đạn đạo. Một trong những hệ thống chủ lực là mạng lưới 10 đài Voronezh-DM, mỗi đài có thể phát hiện đồng thời 500 mục tiêu từ khoảng cách 6.000-10.000 km ở độ cao 8.000 km.
Các quốc gia thành viên NATO cũng vận hành hệ thống tương tự, trong đó có trạm Pluto I và II của Anh tại căn cứ không quân Akrotiri trên đảo Cyprus, cùng tổ hợp Nostradamus của Pháp nằm gần Dreux, cách Paris khoảng 80 km về phía tây.
Vị trí vùng lãnh thổ Kaliningrad của Nga. Đồ họa: Open Street Map
Kaliningrad có diện tích khoảng 220 km2, nằm ven bờ biển Baltic, xung quanh là loạt quốc gia NATO như Ba Lan, Litva và Thụy Điển. Với vị trí chiến lược nằm lọt giữa lòng NATO, Kaliningrad được xem như chốt chặn của Nga trong trường hợp nổ ra xung đột quy mô lớn.
Trong 4 năm qua, vùng lãnh thổ Kaliningrad bị nghi là nguồn gây nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh GPS liên tục, làm gián đoạn hệ thống dẫn đường của tàu thuyền và máy bay ở khu vực đông bắc châu Âu. T
Nguyễn Tiến (Theo Times, AP, Reuters)