Ngành thủy sản tự tin cán mốc 12 tỷ USD dù xuất khẩu tôm gặp khó

Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết xuất khẩu thủy sản tháng 10 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ, đưa kim ngạch 10 tháng lên gần 10,5 tỷ USD.

Động lực tăng trưởng trong tháng tiếp tục đến từ nhóm cá. Cụ thể, xuất khẩu các loại cá khác đạt 309 triệu USD, tăng 55%, tương đương tăng thêm gần 110 triệu USD, đóng góp khoảng 70% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành. Cá tra đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%; cá ngừ tăng 13,4%; mực và bạch tuộc tăng 14,8%.

Ngược lại, xuất khẩu tôm trong tháng 10 đạt gần 474 triệu USD, giảm 4,9%. Trong đó, tôm chân trắng giảm 8,3%, còn gần 307 triệu USD. Tính chung 10 tháng, mặt hàng này đạt 2,62 tỷ USD, chỉ tăng 4%.

Đáng chú ý, tôm hùm xanh đạt gần 915 triệu USD trong 10 tháng, tăng 31%, đóng góp hơn 216 triệu USD, tương đương khoảng 62% phần tăng thêm của toàn nhóm tôm.

Nhờ đó, xuất khẩu tôm nói chung vẫn tăng khoảng 9%, lên gần 4,2 tỷ USD. Tuy nhiên, kết quả này cho thấy tăng trưởng của ngành đang phụ thuộc đáng kể vào tôm hùm, trong khi tôm chân trắng - sản phẩm chủ lực của ngành nuôi và chế biến tôm, tăng chậm.

Theo bà Lê Hằng, nhu cầu tiêu thụ tôm quốc tế chưa phục hồi đồng đều. Trong 8 tháng, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ giảm 0,7%, EU giảm 2,3%, trong khi Trung Quốc tăng 25,5%.

Cùng thời gian này, lượng xuất khẩu tôm của Ecuador tăng 19,8%, khiến tôm Việt Nam tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh. Do đó, ngành khó trông chờ vào một đợt tăng giá chung trên thị trường để cải thiện kết quả xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Ở chiều tích cực, cá tra đang có triển vọng thuận lợi hơn. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong 10 tháng tiến sát 2 tỷ USD, tăng 11%. Giá cá tuyết Đại Tây Dương duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, trong khi cá minh thái cũng chịu sức ép về giá nguyên liệu.

Thuế chống bán phá giá tiếp tục gây sức ép lên tôm Việt tại Mỹ

Trong khi xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường châu Á tăng trưởng tốt thì thị trường Mỹ đang suy giảm. Xuất khẩu thủy sản sang thị trường này trong tháng 10 giảm 11,8%, còn gần 200 triệu USD, kéo kim ngạch 10 tháng xuống 1,63 tỷ USD, giảm 1,2% so với cùng kỳ năm trước.

Áp lực tại Mỹ càng đáng lưu ý khi đây vẫn là thị trường quan trọng của tôm Việt Nam, đặc biệt với các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao.

Ngày 3/11, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố kết luận cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với thuế chống bán phá giá tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam.

Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (FIMEX) chịu mức thuế 10,71%; Công ty cổ phần Thủy sản Sóc Trăng (STAPIMEX) chịu mức 6,36%. Nhóm 27 doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng rẽ chịu mức 7,59%, trong khi nhóm doanh nghiệp chịu thuế suất toàn quốc áp dụng mức 25,76%.

So với kết quả sơ bộ công bố hồi tháng 5, thuế của FIMEX giảm nhẹ từ 10,76% xuống 10,71%, trong khi mức áp dụng với STAPIMEX và nhóm doanh nghiệp riêng rẽ tăng nhẹ. Thuế suất toàn quốc vẫn giữ ở mức 25,76%.

Kết quả POR20 được xem là yếu tố quan trọng đối với triển vọng xuất khẩu tôm sang Mỹ trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc mức thuế cuối cùng không giảm đáng kể so với kết quả sơ bộ khiến doanh nghiệp tiếp tục phải tính toán chi phí, giá bán và kế hoạch đơn hàng.

Tác động đến xuất khẩu những tháng cuối năm 2026 có thể chưa rõ nét, trong khi triển vọng đơn hàng năm 2027 sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của doanh nghiệp và diễn biến sức mua tại thị trường này.

Theo bà Lê Hằng, với kim ngạch hơn 10,4 tỷ USD sau 10 tháng, xuất khẩu thủy sản đang tiến gần mục tiêu 12 tỷ USD trong năm 2026. Để đạt mốc này, ngành cần thêm khoảng 1,54 tỷ USD trong hai tháng cuối năm, tương đương bình quân 770 triệu USD mỗi tháng - thấp hơn đáng kể so với kim ngạch tháng 10. Do đó, mục tiêu 12 tỷ USD trong năm nay là điều khả thi với ngành thủy sản Việt Nam.