Ngày buồn chán nhất trong lịch sử nhân loại

Một ngày bình thường thường trôi qua mà không để lại dấu ấn, nhưng theo tính toán của nhà khoa học William Tunstall-Pedoe, lịch sử nhân loại từng có một ngày đặc biệt tẻ nhạt. Đó là Chủ nhật 11 tháng 4 năm 1954, được xác định là ngày buồn chán nhất kể từ năm 1900, xét trên số lượng sự kiện đáng chú ý diễn ra. Kết luận này nghe vừa lạ lùng vừa thú vị, bởi “buồn chán” vốn là cảm giác cá nhân, nay lại được tiếp cận bằng dữ liệu lịch sử và các phương pháp tính toán. William Tunstall-Pedoe là một lập trình viên máy tính đến từ Đại học Cambridge, Anh Quốc, người dành công sức xây dựng hệ thống phân tích những dấu mốc từng xuất hiện trong quá khứ. Phần mềm của ông mang tên True Knowlegde, được phát triển bằng cách cập nhật hơn 300 triệu sự kiện lịch sử cùng thông tin về con người, địa điểm, thời gian và sự kiện. Khối dữ liệu khổng lồ ấy cho phép chương trình so sánh nhiều mối liên hệ, từ đó đánh giá ngày nào có ít sự kiện quan trọng hơn những ngày khác trong cùng giai đoạn. Khi phân tích lịch sử từ năm 1900, True Knowlegde đưa ngày 11 tháng 4 năm 1954 lên vị trí đặc biệt nhưng không mấy vẻ vang. Trong ngày này, nước Bỉ tổ chức một cuộc tổng tuyển cử, hoạt động chính trị đáng kể nhất được ghi nhận trong danh sách sự kiện của ngày hôm đó. Cùng thời điểm, một học giả Thổ Nhĩ Kỳ chào đời, còn cầu thủ bóng đá Jack Shufflebotham qua đời, tạo thành những dấu mốc hiếm hoi được hệ thống ghi nhận. Ngoài ba thông tin ấy, dữ liệu được chương trình khảo sát không cho thấy thêm sự kiện trọng đại nào xảy ra vào ngày Chủ nhật đặc biệt này. Không có nhân vật quan trọng nào qua đời, cũng không có biến cố lớn làm thay đổi tình hình chính trị, xã hội hoặc đời sống quốc tế được xác định. Vì vậy, 11 tháng 4 năm 1954 không hẳn hoàn toàn trống rỗng, nhưng lại thiếu những câu chuyện đủ sức khiến lịch sử phải ghi nhớ. Tunstall-Pedoe cho biết thế kỷ 20 vốn chứng kiến rất nhiều người sinh ra và chết đi trong từng ngày, khiến sự yên ắng của ngày này càng trở nên đáng chú ý. Ông nhận xét rằng không rõ vì lý do nào, ngày hôm đó chỉ ghi nhận một học giả Thổ Nhĩ Kỳ ra đời trong nhóm những nhân vật được dữ liệu đưa vào phân tích. Sự vắng bóng bất thường của những tên tuổi nổi bật khiến kết quả tính toán trở nên đáng ngạc nhiên, dù bản thân ngày ấy vẫn diễn ra như mọi ngày khác. Một kế hoạch quân biến tại Yanaon, thành phố khi đó nằm dưới quyền cai trị của thực dân Pháp ở Ấn Độ, cũng được nhắc đến trong bối cảnh ngày này. Tuy nhiên, kế hoạch ấy cuối cùng không dẫn tới bất cứ sự việc nào, nên không tạo ra biến cố thực tế đủ lớn để thay đổi kết quả đánh giá. Chi tiết này cho thấy lịch sử đôi khi không chỉ được định hình bởi những gì diễn ra, mà còn bị ảnh hưởng bởi những việc từng được dự tính nhưng không thành hiện thực. Phát hiện về ngày buồn chán nhất thế kỷ 20 nhanh chóng trở thành một câu chuyện khoa học đời thường, bởi nó biến cảm giác mơ hồ thành kết luận dựa trên dữ liệu. Dù vậy, kết quả không có nghĩa mọi người sống trong ngày 11 tháng 4 năm 1954 đều cảm thấy buồn tẻ, vì trải nghiệm cá nhân không thể đo hoàn toàn bằng danh sách sự kiện. Một người có thể trải qua niềm vui riêng, gặp gỡ quan trọng hoặc thay đổi lớn trong đời, ngay cả khi lịch sử toàn cầu hầu như không ghi nhận ngày ấy. Tunstall-Pedoe nhấn mạnh True Knowlegde không được tạo ra chỉ để săn tìm những ngày buồn chán nhất trong lịch sử nhân loại. Mục tiêu chính của phần mềm là cung cấp cho mọi người một phương thức tìm kiếm thông tin thông minh hơn trên mạng internet, dựa vào liên hệ giữa dữ liệu. Ngày 11 tháng 4 năm 1954 vì thế chỉ là một kết quả thú vị bên lề, đồng thời cho thấy công nghệ có thể giúp chúng ta nhìn quá khứ từ góc độ bất ngờ.