Từ những bộ khuôn tham gia chuỗi cung ứng của hãng xe Mỹ như GM, Tesla đến kết cấu thép hiện diện tại các sân vận động World Cup Qatar 2022, bảo tàng ở Úc và nhiều công trình tại Nhật Bản, châu Âu, doanh nghiệp TP.HCM đang chinh phục thị trường toàn cầu bằng công nghệ, năng lực chế tạo và bản lĩnh chọn việc khó.
Tốc độ tăng GRDP 9 tháng năm 2026 của các địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số (%) - Nguồn: Cục Thống kê
Hành trình tự mở đường
Tối muộn một ngày đầu tháng 10-2026, xưởng may của Công ty Dony ở xã Vĩnh Lộc vẫn sáng đèn. Tiếng xe nâng, tiếng gọi nhau và bước chân công nhân dồn dập quanh chiếc container đang chờ trước cửa xưởng. Khi kiện hàng cuối cùng được đưa lên, cánh cửa thép khép lại bằng một tiếng động chát chúa.
Với những công nhân vừa kết thúc ca làm kéo dài, đó là âm thanh của sự nhẹ nhõm thêm một đơn hàng đã hoàn thành.
Vài tuần nữa, container này sẽ cập cảng Mỹ, đến tay một tập đoàn đặt hàng từ bên kia Thái Bình Dương.
Ông Phạm Quang Anh, CEO Dony, nhìn chuyến hàng rời xưởng và nhớ lại những ngày doanh nghiệp phải tự đi tìm đường sống giữa lúc thị trường xuất khẩu lao dốc.
Cuối năm 2022, thay vì ngồi chờ khách hàng quay lại, ông khoác ba lô sang Jordan rồi Cyprus, tìm gặp từng đối tác.
Ông Phạm Quang Anh, CEO của Dony (thứ hai từ phải) giới thiệu sản phẩm với khách hàng quốc tế - Ảnh: C.T.
Một lần vướng thủ tục nhập cảnh, ông phải nằm trên sàn sân bay Queen Alia ở thủ đô Amman suốt hơn 18 giờ. Bữa ăn là gói lương khô mang theo từ Việt Nam. Vừa được nhập cảnh, ông đi thẳng đến gặp khách hàng.
Mười ngày sau, ông trở về TP.HCM với những mẫu hàng xin được từ đối tác và lượng đơn hàng đủ để nhà máy tiếp tục hoạt động trong nhiều tháng.
Bốn năm trôi qua, hàng hóa vẫn đều đặn rời xưởng. Nhưng Dony không còn phụ thuộc vào một thị trường như trước. Năm 2025, Mỹ chiếm khoảng 60-70% sản lượng của doanh nghiệp. Đến nửa đầu năm 2026, sau khi mở thêm thị trường trong nước, Campuchia, Lào và các nước Đông Nam Á, tỉ trọng xuất khẩu sang Mỹ giảm xuống dưới 40%. Doanh thu sáu tháng đầu năm vẫn tăng khoảng 6%.
Với ông Quang Anh, thích nghi không chỉ là tìm thêm khách hàng. Doanh nghiệp còn phải rà soát từng khoản chi phí.
Trước đây, tiền điện của nhà máy vào khoảng 70 triệu đồng mỗi tháng. Dony yêu cầu tắt đèn, thiết bị trong giờ nghỉ, thay máy móc tiêu hao nhiều điện và sắp xếp lại quy trình vận hành. Có thời điểm, hóa đơn điện giảm còn khoảng 45 triệu đồng.
Một phần số tiền tiết kiệm được dùng để cải thiện điều kiện làm việc. Khi nhìn thấy lợi ích, công nhân cũng chủ động tìm những điểm còn lãng phí trong nhà máy.
Giữa một thị trường nhiều biến động, sức chống chịu có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như một bóng đèn được tắt đúng lúc. Phía sau sự chắt chiu ấy là một lựa chọn lớn hơn không ngồi chờ thị trường mà chủ động đi tìm thị trường.
Chọn việc khó để đi đường dài với GM, Tesla, BMW….
Giữa ngành cơ khí cạnh tranh khốc liệt, Công ty Lập Phúc chọn một lối đi hẹp nhưng khó chế tạo khuôn mẫu cho ngành ô tô thế giới.
Do doanh nhân Nguyễn Văn Trí sáng lập, doanh nghiệp đặt trụ sở tại khu vực quận 7 trước đây và hiện có khoảng 95% doanh thu đến từ thị trường Mỹ. Những bộ khuôn làm tại TP.HCM tham gia chuỗi cung ứng phục vụ các hãng xe như GM, Tesla, Ford, BMW…
Lập Phúc không đặt mục tiêu mở rộng thật nhanh. Thay vì tăng nhà xưởng, doanh nghiệp tập trung nâng công nghệ, nhận những bộ khuôn có độ phức tạp cao, nơi năng lực kỹ thuật quan trọng hơn lợi thế giá rẻ.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Trí cho biết năm ngoái đến nay, Lập Phúc trở thành top 10 partner (đối tác, nhà cung ứng vệ tinh) của một số doanh nghiệp thuộc nhóm hàng đầu tại Mỹ. Đây là những công ty nhận đơn hàng trực tiếp từ khách hàng ngành ô tô, sau đó giao một phần cho các nhà cung ứng đủ năng lực và tiêu chuẩn. "Muốn làm partner của họ thì mình cũng phải đủ trình độ, đủ "đẳng: người ta mới giao việc" - ông Trí nói. Hiện 95% doanh thu của Lập Phúc đến từ Mỹ, thị trường trong nước chỉ chiếm 5%. Công ty có khoảng 200 lao động, doanh thu khoảng 4 - 5 triệu USD/năm.
Sản xuất tại công ty Lập Phúc - ẢNH: QUANG ĐỊNH
Khách thường giao khuôn khó Lập Phúc không làm toàn bộ khuôn cho một mẫu xe. Đơn hàng được chia cho nhiều nhà cung ứng ở các nước khác nhau và phần doanh nghiệp thường nhận là những bộ khuôn khó.
"Họ thường đặt tôi những cái khuôn khó nhất" - ông Trí nói và cho rằng khuôn dễ có rất nhiều nơi làm được và cuối cùng phải cạnh tranh bằng giá. Khuôn càng phức tạp thì yêu cầu về công nghệ, độ chính xác càng cao nhưng giá trị mang lại cũng lớn hơn. Khuôn cho ngành ô tô cũng khác xa khuôn sản xuất đồ nhựa gia dụng. Các chi tiết trên xe phải chịu nóng, lạnh, rung động và nhiều yêu cầu cơ lý khắt khe.
"Nó đâu giống như thau, rổ, miễn đổ nước vô xài được là xong. Khó thì mới có giá trị" - ông Trí nói. Để vào được chuỗi cung ứng Mỹ cũng không chỉ là chuyện mua máy móc. Có những thay đổi bắt đầu từ chuyện rất nhỏ. Công nhân Việt Nam quen dùng milimét, còn khách Mỹ dùng inch, thậm chí kích thước được ghi dưới dạng phân số. "Một inch là 25,4mm. Nội chuyện cho công nhân quen hệ đo của Mỹ đã mệt rồi" - ông Trí kể.
Ông Nguyễn Văn Trí tự hào cầm trên tay khuôn hộp đựng pin cung cấp cho hãng xe điện nổi tiếng Tesla - Ảnh: CÔNG TRUNG
Công nghệ phần lớn cũng do doanh nghiệp tự mày mò. Các con ông được đào tạo tại Mỹ, có người học thạc sĩ, tiến sĩ rồi trở về, kết hợp kiến thức mới với kinh nghiệm 40-50 năm làm nghề của cha. "Tự nghiên cứu chứ ai mà chỉ cho mình. Có những cái trường đại học cũng đâu có dạy" - ông Trí nói.
Một điều khá lạ ở Lập Phúc là doanh nghiệp gần như không có nhu cầu tìm thêm khách hàng. Làm cho khách hàng hiện nay đã chạy muốn hụt hơi rồi nên nhận thêm mà làm không kịp, giao hàng trễ thì mất uy tín.
Mở rộng nhà máy cũng không đơn giản bởi một máy gia công có thể tốn hàng tỉ đồng, trong khi vòng quay vốn của ngành khuôn mẫu chậm nên ông chọn cách tăng hàm lượng công nghệ để tăng năng suất. Vì làm được những thứ khó, để khách hàng tự tìm tới, mới là cách doanh nghiệp này chọn chỗ đứng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Quyết tâm tránh dựa vào chi phí thấp
Ở một lĩnh vực gần với đời sống hơn, doanh nhân Đinh Hồng Kỳ đã dành hơn ba thập niên cho những viên gạch.
Từ một doanh nghiệp vật liệu xây dựng, Secoin đưa thiết kế, văn hóa và công nghệ vào loại sản phẩm thường bị xem là thô ráp. Những viên gạch sản xuất tại Việt Nam hiện có mặt tại 60 quốc gia trên sáu châu lục.
Với ông Kỳ, đưa sản phẩm ra thế giới phải đi cùng việc xây dựng một doanh nghiệp minh bạch, liên tục đổi mới và có khả năng cạnh tranh lâu dài, thay vì chỉ dựa vào chi phí thấp.
Tháng 7-2026, ông cùng Secoin được TP.HCM ghi nhận trong nhóm doanh nghiệp, doanh nhân đổi mới sáng tạo, đồng hành với sự phát triển của thành phố.
Thành phố lớn lên cùng doanh nghiệp
Đến tháng 6-2026, TP.HCM có 296.759 doanh nghiệp đang hoạt động và có kết quả sản xuất, kinh doanh, sử dụng khoảng 4,66 triệu lao động. Hơn 95% trong số này thuộc khu vực ngoài nhà nước. Hơn một phần ba số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước tập trung tại TP.HCM. Dòng doanh nhân mới vẫn tiếp tục gia nhập.
Từ đầu năm đến ngày 20-9, thành phố cấp phép thành lập 41.135 doanh nghiệp, với tổng vốn đăng ký 315.279 tỉ đồng. Dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng tiếp tục đổ vào thành phố. Sau 9 tháng, TP.HCM thu hút khoảng 17,2 tỉ USD vốn FDI, gấp 4,2 lần cùng kỳ.
Sức sản xuất của cộng đồng doanh nghiệp thể hiện trong bức tranh tăng trưởng. GRDP quý 3 của TP.HCM tăng 9,86%, mức cao nhất của một quý trong 10 năm gần đây. Tính chung 9 tháng, GRDP thành phố tăng 9,06%, đạt quy mô hơn 2,46 triệu tỉ đồng.
Kinh tế TP.HCM quý 3 tăng trưởng 9,86%, cần làm gì để đạt 10% mỗi năm?Theo số liệu từ Thống kê TP.HCM, GRDP quý 3 đạt mức tăng trưởng 9,86% (nếu loại trừ yếu tố dầu khí tăng 10,08%), ghi nhận mức cao nhất trong vòng một thập kỷ qua.