Ngày 16/9, tại Nghệ An, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội công bố kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An.
Qua khai quật, bước đầu các nhà khảo cổ xác định hai ngôi mộ gạch, có niên đại bước đầu khoảng thế kỷ IV đến thế kỷ VI, thuộc giai đoạn Lục Triều. Hai mộ có cấu trúc gồm ba phần: huyệt, huyệt đạo và hầm mộ. Gạch được sử dụng ở hai mộ phần lớn là gạch chữ nhật màu đỏ/xám, độ nung thấp, nhiều kích thước. Đa phần là gạch chữ nhật đỏ không trang trí hoa văn, số ít tiêu bản trang trí hoa văn kẻ ca rô.
Đáng chú ý, nhiều đồ tùy táng được phát hiện, gồm bình, chén, bát, nồi, vò, lọ bằng gốm sành; tiền Ngũ Thù; dao, đao, kiếm bằng sắt; đồ đồng; hạt chuỗi thủy tinh và các hạt, lá kim loại màu vàng. Đặc biệt, ngôi mộ được phát hiện nằm sâu hơn 2 mét so với ngôi mộ trước, là còn khá nguyên vẹn, giúp làm rõ cách thức bố trí đồ tùy táng trong mộ cổ.
Tại Nghệ An, các nhà khảo cổ học đã ghi nhận một số di tích có loại hình tương tự tại khu vực Nam Lộc cũ (nay là xã Vạn An), Nam Kim cũ (nay là xã Thiên Nhẫn) và Kim Liên cũ (nay là xã Kim Liên).
Đối chiếu với các mộ gạch đã được nghiên cứu, đặc biệt là mộ Nam Lộc (Vạn An) và mộ Núi Chung (Kim Liên), có thể nhận thấy hai mộ gạch tại Rú Bụt có nhiều điểm tương đồng về mặt bằng cũng như phương thức đào huyệt và xây dựng hầm mộ.
Căn cứ đặc điểm cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và các di vật phát hiện tại di tích, đây là hai mộ táng với hầm mộ được xây xếp bằng gạch. Loại hình mộ này thường được gọi là mộ gạch hoặc mộ Hán, khá phổ biến tại các khu vực ven những dòng sông lớn và các tuyến giao thông đường thủy, trong đó có các khu vực Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Y Bích, sông Lam... vốn giữ vai trò kết nối giữa các trung tâm cư trú với biển.
Sau buổi công bố, các nhà khảo cổ kiến nghị tiến hành các biện pháp bảo tồn tạm thời bằng phương pháp lấp phủ bảo vệ hố khai quật; đồng thời, kiến nghị các cơ quan chức năng xây dựng chương trình nghiên cứu, điều tra, khảo sát tổng thể các di tích trong khu vực, không chỉ tập trung vào dấu tích mộ gạch Rú Bụt và vùng phụ cận mà mở rộng phạm vi nghiên cứu đối với các di tích khảo cổ, lịch sử và văn hóa có liên quan trong lưu vực sông Lam.
Mặt khác, đề nghị cơ quan quản lý và chính quyền địa phương tăng cường các biện pháp bảo vệ, kiểm tra, giám sát khu vực mộ gạch Rú Bụt và các khu vực phụ cận, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di tích và trách nhiệm bảo vệ di sản.
Được biết, ngôi mộ cổ được anh Trần Đình Tuấn phát hiện trong quá trình đào đất trồng cây ở khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An (thuộc địa phận xã Nam Giang, huyện Nam Đàn cũ) vào tháng 4/2026./.
(TTXVN/Vietnam+)