Để phòng ngừa rủi ro y tế trong mùa đông khắc nghiệt, chính quyền làng Villas Las Estrellas (Nam cực) yêu cầu mọi cư dân phải cắt bỏ ruột thừa trước khi đến định cư.
Khu định cư dân sự Villas Las Estrellas nằm tại căn cứ Frei của Chile trên đảo King George (Nam cực). Nơi đây tiếp nhận tối đa 100 cư dân gồm nhà nghiên cứu, nhân viên quân sự và gia đình của họ. Cộng đồng hẻo lánh này có đầy đủ tiện ích cơ bản như nhà ở, trường học, thư viện, bưu điện, ngân hàng và siêu thị.
Chính quyền áp đặt quy định y tế nghiêm ngặt đối với mọi cá nhân có ý định cư trú dài hạn. Toàn bộ cư dân, bao gồm trẻ em, phải phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa trước khi đặt chân tới hòn đảo.
Khu định cư dân sự Villas Las Estrellas, trên đảo King George (Nam Cực) có khoảng 100 cư dân sinh sống. Ảnh: Peter Wan
Quy định này xuất phát từ điều kiện y tế hạn chế tại Nam cực. Bệnh viện gần nhất cách mũi cực bắc hòn đảo khoảng 1.000 km. Viêm ruột thừa thường khởi phát đột ngột, tiến triển xấu trong vài giờ và đòi hỏi bác sĩ ngoại khoa can thiệp khẩn cấp để tránh nguy cơ vỡ, gây nhiễm trùng phúc mạc dẫn tới tử vong.
Cơ sở nghiên cứu tại đây duy trì đội ngũ y tế, nhưng không đảm bảo lúc nào cũng có bác sĩ ngoại khoa túc trực, đặc biệt trong mùa đông.
Bài viết trên trang Chương trình Nam cực của Australia cho biết các trạm nghiên cứu thường chỉ bố trí một bác sĩ suốt mùa đông, trong khi việc vận chuyển bệnh nhân khẩn cấp là điều bất khả thi. Phụ nữ cũng được cơ quan quản lý khuyến cáo không mang thai trong thời gian lưu trú tại đây.
Một đứa trẻ theo bố mẹ đến Villas Las Estrellas sinh sống năm 2018. Ảnh: Sergio Cubillos
Villas Las Estrellas có môi trường sống khắc nghiệt. Nhiệt độ trung bình hàng năm ở mức -2,3 độ C. Vào mùa đông, nhiệt độ có thể xuống -73 độ C. Lực lượng chức năng yêu cầu mọi người dân trú ẩn trong nhà để tránh chết cóng. "Nhiều tuần liền trong mùa đông, chúng tôi không bước chân ra khỏi cửa", ông Sergio Cubillos, chỉ huy căn cứ không quân địa phương, nói.
Do thời tiết khắc nghiệt, phần lớn cư dân chỉ chuyển tới hòn đảo vào mùa hè khi nhiệt độ chạm mức 2 độ C. Tại đây, chính quyền cấm cư dân nuôi chó để ngăn mầm bệnh lây truyền cho hệ động vật hoang dã bản địa.
Dù có những hạn chế khắt khe, khu định cư vẫn thu hút khách du lịch tới ngắm chim cánh cụt, đi xe trượt tuyết, chiêm ngưỡng cực quang và sông băng.
Khu định cư dân sự Villas Las Estrellas có đầy đủ tiện ích bao gồm nhà ở, trường học, thư viện, phòng khám, bưu điện, ngân hàng và siêu thị. Ảnh: Yadvinder Malhi
Sự cố y tế định hình luật lệ
Lịch sử Nam cực từng ghi nhận một ca phẫu thuật ruột thừa sinh tử, trở thành tiền đề cho các quy định y tế khắt khe tại đây. Tháng 4/1961, bác sĩ Leonid Rogozov công tác tại trạm Novolazarevskaya tự chẩn đoán mắc viêm ruột thừa. Bão tuyết dữ dội cắt đứt mọi hy vọng gọi máy bay cứu hộ.
Là nhân viên y tế duy nhất, ông Rogozov tự phẫu thuật cắt ruột thừa cho chính mình vào đêm 30/4. Hai trợ lý hỗ trợ ông dùng thuốc gây tê cục bộ và một chiếc gương.
"Tôi liên tục ngẩng đầu lên nhìn vào gương, có những lúc rạch dao hoàn toàn bằng cảm giác và phải chống chọi với những cơn chóng mặt rã rời trong suốt thời gian phẫu thuật", bác sĩ Rogozov từng cho biết.
Ca mổ kết thúc thành công vào nửa đêm. Bác sĩ Rogozov phát hiện một vết thủng 2x2 cm ở gốc ruột thừa. Ông tự bơm kháng sinh, khâu kín vết thương và hồi phục sau hai tuần.
Sự kiện này là hồi chuông cảnh báo, trực tiếp thúc đẩy giới chức ban hành yêu cầu cắt ruột thừa bắt buộc đối với mọi nhân sự nhận nhiệm vụ dài hạn tại Nam cực.
Minh Phương (Theo BBC, Mirror, Science Alert)
Giữa băng tuyết Nam Cực, Villas Las Estrellas là một khu định cư dân sự thuộc căn cứ Frei của Chile, nằm trên đảo King George xa xôi. Nơi đây có thể tiếp nhận tối đa 100 người, gồm nhà nghiên cứu, quân nhân cùng gia đình, với nhà ở, trường học, thư viện, bưu điện, ngân hàng và siêu thị. Tuy nhiên, để sống lâu dài tại cộng đồng hẻo lánh này, mọi cư dân, kể cả trẻ em, đều phải cắt bỏ ruột thừa trước khi đặt chân lên đảo.
Quy định đặc biệt xuất phát từ thực tế bệnh viện gần nhất cách mũi cực bắc đảo khoảng 1.000 km, khiến việc cấp cứu một ca viêm ruột thừa trở nên cực kỳ khó khăn. Căn bệnh thường khởi phát đột ngột, diễn tiến xấu chỉ trong vài giờ, đồng thời cần bác sĩ ngoại khoa can thiệp khẩn cấp để ngăn ruột thừa vỡ. Nếu không được xử lý kịp thời, dịch nhiễm trùng có thể lan vào phúc mạc, đe dọa tính mạng người bệnh trong môi trường gần như bị cô lập hoàn toàn.
Các cơ sở nghiên cứu tại Nam Cực vẫn duy trì đội ngũ y tế, nhưng không thể bảo đảm luôn có bác sĩ ngoại khoa túc trực, nhất là trong những tháng mùa đông khắc nghiệt. Theo bài viết được Chương trình Nam cực của Australia giới thiệu, nhiều trạm nghiên cứu chỉ bố trí một bác sĩ duy nhất trong suốt mùa đông. Khi thời tiết xấu, vận chuyển bệnh nhân bằng máy bay gần như bất khả thi, nên một tình huống y tế thông thường có thể nhanh chóng thành thảm họa.
Ngoài yêu cầu cắt ruột thừa, cơ quan quản lý còn khuyến cáo phụ nữ không mang thai trong thời gian lưu trú tại đây, phản ánh những giới hạn y tế nghiêm trọng của khu vực. Dù vậy, Villas Las Estrellas từng có một đứa trẻ theo cha mẹ đến sinh sống vào năm 2018, cho thấy cộng đồng này không chỉ dành cho các nhóm công tác ngắn hạn. Người dân vẫn cố gắng duy trì đời sống gia đình, học tập và sinh hoạt tương đối bình thường giữa một trong những môi trường khắc nghiệt nhất hành tinh.
Nhiệt độ trung bình hằng năm tại Villas Las Estrellas chỉ khoảng -2,3 độ C, còn mùa đông có thể giảm xuống -73 độ C, mức lạnh đủ gây chết cóng nếu con người ở ngoài trời quá lâu. Lực lượng chức năng yêu cầu cư dân trú ẩn trong nhà khi điều kiện thời tiết trở nên nguy hiểm, thay vì tự mình mạo hiểm di chuyển giữa bão tuyết. Ông Sergio Cubillos, chỉ huy căn cứ không quân địa phương, cho biết có những tuần mùa đông cư dân không bước chân ra khỏi cửa.
Phần lớn người dân vì thế chỉ chuyển tới đảo trong mùa hè, khi nhiệt độ có thể lên khoảng 2 độ C và việc đi lại thuận lợi hơn. Chính quyền cũng cấm nuôi chó nhằm hạn chế nguy cơ mầm bệnh lây truyền sang hệ động vật hoang dã bản địa, đặc biệt trong khu vực có nhiều loài nhạy cảm. Những quy định nghiêm ngặt ấy không ngăn được du khách tìm đến để ngắm chim cánh cụt, đi xe trượt tuyết, quan sát cực quang và chiêm ngưỡng các sông băng.
Lý do sâu xa phía sau quy định cắt ruột thừa bắt buộc bắt nguồn từ một ca phẫu thuật đặc biệt từng làm chấn động lịch sử y tế Nam Cực. Tháng 4/1961, bác sĩ Leonid Rogozov, người duy nhất phụ trách y tế tại trạm Novolazarevskaya, tự chẩn đoán mình mắc viêm ruột thừa giữa lúc bão tuyết cô lập toàn khu vực. Không thể gọi máy bay cứu hộ, ông quyết định tự thực hiện ca mổ vào đêm 30/4, với sự hỗ trợ của hai trợ lý, thuốc gây tê cục bộ và một chiếc gương.
Trong quá trình phẫu thuật, Rogozov phải liên tục nhìn qua gương, đôi lúc rạch dao hoàn toàn dựa vào cảm giác, đồng thời chống chọi những cơn chóng mặt dữ dội. Ca mổ kết thúc thành công vào khoảng nửa đêm, sau khi ông phát hiện ruột thừa đã thủng một lỗ kích thước 2 x 2 cm và tự xử lý vết thương. Hai tuần sau, bác sĩ hồi phục, còn trải nghiệm sinh tử ấy trở thành lời cảnh báo trực tiếp, thúc đẩy giới chức yêu cầu mọi nhân sự làm việc dài hạn tại Nam Cực phải cắt ruột thừa trước chuyến đi, theo VnExpress dẫn các nguồn BBC, Mirror và Science Alert.
