Người già giàu lên, người trẻ nghèo đi từ khảo sát bức tranh tài sản Mỹ

Sau đại dịch Covid-19, gia đình Mỹ điển hình chỉ khá giả hơn đôi chút, trong khi những người có thu nhập cao và người cao tuổi giàu lên đáng kể.

Theo Khảo sát Tài chính Người tiêu dùng (SCF) do Fed công bố hôm thứ sáu (9/10), sau khi điều chỉnh theo lạm phát, tài sản ròng trung vị của một hộ gia đình đã tăng 2% từ năm 2022 đến năm 2025, lên khoảng 216.000 USD. (Trung vị là mức nằm chính giữa: một nửa số hộ có tài sản cao hơn và một nửa thấp hơn mức này). Khảo sát được thực hiện ba năm một lần và được xem là “tiêu chuẩn vàng” để đo lường tài sản hộ gia đình. Tài sản ròng được tính bằng tổng tài sản của gia đình, như cổ phiếu và giá trị nhà ở, trừ đi các khoản nợ, như vay thế chấp và nợ thẻ tín dụng.

Mức tăng này chậm hơn hẳn so với giai đoạn 2019-2022, khi tài sản ròng trung vị tăng 37% - mức tăng lớn nhất trong hơn 30 năm lịch sử của cuộc khảo sát - nhờ giá cổ phiếu và giá nhà leo thang.

Đằng sau con số chung là sự phân hóa rõ rệt. Tài sản trung vị của các gia đình thuộc nhóm 10% có thu nhập cao nhất tăng 31%, trong khi tài sản của nhóm 40% có thu nhập thấp nhất lại giảm.

Khoảng cách giữa các thế hệ cũng tương tự. Tài sản của người từ 75 tuổi trở lên tăng 37%, đưa nhóm này trở thành nhóm tuổi giàu nhất với tài sản ròng trung vị 505.000 USD. Ngược lại, tài sản của người dưới 35 tuổi giảm 23%.

Một lý do quan trọng là người có thu nhập cao và người lớn tuổi thường đầu tư vào chứng khoán nhiều hơn các nhóm khác, trong khi thị trường chứng khoán đã bùng nổ trong những năm gần đây. Chỉ số S&P 500 tăng 78% từ cuối năm 2022 đến cuối năm 2025 và tiếp tục đi lên trong năm nay, nhiều khả năng sẽ giúp tài sản của các nhóm này tăng thêm.

Trước đây, người Mỹ thường nghèo đi khi về già vì phải tiêu dần vào tiền tiết kiệm. “Giờ đây, tình hình đã hoàn toàn đảo ngược”, Edward Wolff, giáo sư kinh tế tại Đại học New York, nhận định. Theo ông, nhiều người từ 75 tuổi trở lên đã mua nhà và cổ phiếu từ nhiều thập kỷ trước, nên được hưởng lợi lớn khi giá các tài sản này tăng. “Họ đã nắm bắt đúng thời điểm”, Wolff nói.

Trong khi đó, một số nhóm vốn có ít tài sản lại chứng kiến mức sụt giảm mạnh. Tài sản ròng trung vị của các gia đình người Mỹ gốc Phi giảm 25%, trong khi tăng ở tất cả các nhóm chủng tộc và sắc tộc khác. Những người không có bằng tốt nghiệp trung học chịu mức giảm mạnh nhất, tới 55% - mức giảm lớn nhất của nhóm này trong lịch sử khảo sát.

Khảo sát cũng cho thấy các gia đình gặp nhiều khó khăn hơn trong việc trả nợ: khả năng chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính cao nhất kể từ năm 2010. Tỷ lệ gia đình báo cáo chậm trả các khoản vay đã tăng từ khoảng 12% năm 2022 lên gần 20% năm 2025, dù gánh nặng nợ của một gia đình điển hình không thay đổi so với lần khảo sát trước.

Những số liệu mới vẽ nên bức tranh về một nền kinh tế “hai tốc độ”: người lớn tuổi và người giàu ngày càng thịnh vượng, trong khi lạm phát dai dẳng khiến phần còn lại bi quan về tài chính cá nhân và nền kinh tế nói chung. Báo cáo lợi nhuận gần đây của các doanh nghiệp và các cuộc khảo sát tâm lý người tiêu dùng cũng phản ánh sự phân hóa này.

Cũng trong hôm thứ sáu, Đại học Michigan công bố chỉ số tâm lý người tiêu dùng tháng này đã xuống mức thấp thứ hai trong lịch sử. Việc sở hữu cổ phiếu dường như giúp giảm bớt áp lực: kể từ cuối năm 2022, tâm lý của nhóm một phần ba người nắm giữ nhiều cổ phiếu nhất thực tế đã cải thiện, trong khi tâm lý của hai phần ba còn lại và của những người hoàn toàn không sở hữu cổ phiếu đều đi xuống.