Người khuyết tật có khó đi xin việc?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp ở TP.HCM đang ưu tiên tuyển dụng, tạo cơ hội việc làm cho người khuyết tật, nhưng thực tế giữa 2 bên vẫn còn nhiều rào cản.

Rào cản và định kiến

Trước khi làm chuyên viên đào tạo cho một công ty giáo dục tại TP.HCM và giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng khoa học tâm lý - giáo dục, Th.S Thạch Trần Bạch Long (29 tuổi) nhận về hơn 10 lần từ chối từ nhà tuyển dụng. Là người bạch tạng, thị lực kém và ngoại hình đặc biệt, Long khó tìm được việc làm.

Theo Th.S Long, nguyên nhân doanh nghiệp (DN) "đóng cửa" với người khuyết tật (NKT) là sự e ngại về năng lực thực tế. DN băn khoăn liệu thị lực kém có khiến Long gặp khó khăn khi đứng lớp, quản lý học sinh, sử dụng công nghệ hay xử lý các việc đa nhiệm hay không. "Ngoại hình đặc biệt của tôi cũng là rào cản. Có đơn vị từng thẳng thắn nói với tôi, họ thà chọn một ứng viên bình thường cho an toàn, thay vì mất thời gian kiểm chứng hay thử nghiệm năng lực của một NKT", Long chia sẻ.

Còn anh Văn Hoàng (24 tuổi, ở P.Gia Định, TP.HCM), một người câm điếc có tay nghề làm trang sức đá, lại bị DN từ chối vì khó giao tiếp.

Mọi khó khăn đều có giải pháp

Ông Nguyễn Văn Cử, Phó giám đốc Trung tâm Khuyết tật và phát triển (DRD), cho rằng: "Tất cả những lo lắng của DN do trước đó họ chưa từng tiếp xúc, chưa có kinh nghiệm làm việc với người câm điếc. Thực ra, tất cả đều có giải pháp".

Với kinh nghiệm từng tư vấn cho nhiều DN tuyển dụng NKT vào làm việc, ông Cử chia sẻ thêm: "Ở khâu phục vụ khách hàng, có thể dùng thiết bị công nghệ (máy tính bảng cho khách chọn món), biển hiệu thông báo với nhân viên khiếm thính hoặc kết hợp hình ảnh và ngôn ngữ ký hiệu".

Cũng là NKT từng gõ cửa nhiều nhà tuyển dụng cách đây hơn 20 năm, ông Cử cho rằng: "So với trước đây, hiện các DN rất sẵn sàng tuyển dụng NKT vào làm việc. Chưa kể, TP.HCM là địa phương đi đầu cả nước về các chính sách và tạo cơ hội việc làm mở rộng cho NKT".

Đơn cử, ngày hội việc làm dành cho NKT hôm 22.9 tổ chức tại Trung tâm Bảo trợ - dạy nghề và tạo việc làm TP.HCM, có 24 DN đăng ký tuyển dụng 462 lao động là NKT. Những con số này cho thấy nhu cầu tuyển dụng NKT của DN là có. Ông Nguyễn Văn Ngoan, Phó giám đốc, phụ trách trung tâm này, cho biết: "Từ đầu năm đến nay, trung tâm đã giới thiệu việc làm cho hơn 200 NKT, trong đó khoảng 30% đạt được việc làm ổn định".

Theo Th.S Bạch Long, sau những lần bị nhà tuyển dụng từ chối, anh tìm cách chứng minh năng lực của mình với nhà tuyển dụng. Long chủ động tham gia các dự án xã hội để tích lũy kinh nghiệm làm việc thực chiến và đưa vào hồ sơ ứng tuyển; tổ chức các lớp học miễn phí để rèn luyện bản lĩnh giảng dạy. Song song đó, Long đăng ký học thêm các kỹ năng và chứng chỉ đặc thù, tăng độ tin tưởng đối với nhà tuyển dụng.

Câu chuyện "tự chứng minh năng lực" của Bạch Long cũng là điều ông Nguyễn Văn Cử muốn nhắn nhủ đến NKT: "Xã hội, nhà nước, DN và các trung tâm luôn sẵn sàng đồng hành, nhưng sự quyết tâm và tinh thần sẵn sàng của chính NKT mới là chìa khóa giúp các em vượt qua mọi rào cản".

Thực trạng thị trường lao động tại TP.HCM cho thấy nhu cầu tuyển dụng người khuyết tật của các doanh nghiệp đang ngày càng mở rộng, song rào cản từ sự e ngại năng lực và định kiến giao tiếp vẫn tồn tại. Điển hình như trường hợp của Th.S Thạch Trần Bạch Long, 29 tuổi, người mắc bệnh bạch tạng và thị lực kém, từng nhận hơn 10 lần từ chối trước khi trở thành chuyên viên đào tạo cho một công ty giáo dục và giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng khoa học tâm lý - giáo dục. Tương tự, anh Văn Hoàng, 24 tuổi, ngụ tại phường Gia Định, dù sở hữu tay nghề làm trang sức đá nhưng vẫn bị doanh nghiệp từ chối do khó khăn trong giao tiếp. Đánh giá về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Cử, Phó giám đốc Trung tâm Khuyết tật và phát triển (DRD), khẳng định hầu hết lo lắng của doanh nghiệp xuất phát từ việc thiếu kinh nghiệm làm việc thực tế với người lao động đặc biệt. Theo ông Cử, các giải pháp công nghệ như máy tính bảng, biển thông báo hay ứng dụng ngôn ngữ ký hiệu hoàn toàn có thể giải quyết triệt để rào cản giao tiếp trong khâu phục vụ. Thực tế cho thấy sự cởi mở ngày càng gia tăng khi ngày hội việc làm ngày 22.9 vừa qua tại Trung tâm Bảo trợ - dạy nghề và tạo việc làm TP.HCM đã ghi nhận 24 doanh nghiệp đăng ký tuyển dụng 462 chỉ tiêu dành cho người khuyết tật. Theo ông Nguyễn Văn Ngoan, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Bảo trợ - dạy nghề và tạo việc làm TP.HCM, đơn vị này đã giới thiệu việc làm cho hơn 200 người khuyết tật từ đầu năm đến nay, trong đó có khoảng 30% đạt được việc làm ổn định. Bên cạnh các chính sách chủ động của thành phố và sự đồng hành từ xã hội, nỗ lực tự thân của người lao động đóng vai trò quyết định để san bằng rào cản tuyển dụng. Việc chủ động rèn luyện bản lĩnh, học thêm chứng chỉ chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm qua các dự án cộng đồng như cách Th.S Bạch Long đã thực hiện chính là chìa khóa mở ra cơ hội nghề nghiệp bền vững.