"Bu Liên" mặc váy đen, đứng giữa trong tiệc tốt nghiệp lớp tôi
Tôi thuộc thế hệ đầu 9X, là học sinh lớp chuyên Trung trường THPT Chuyên Trần Phú, Hải Phòng, khóa 2006 - 2009. Nghe đến trường chuyên lớp chọn, hẳn nhiều người sẽ nghĩ rằng chúng tôi rất gương mẫu và chăm ngoan. Nhưng thực tế, chuyên Trung năm đó lại là lớp bị phạt với tần suất… dày đặc nhất trường.
Chủ nhiệm lớp là cô Liên, mà chúng tôi thường gọi là "Bu Liên" ("bu" là cách gọi mẹ ở miền Bắc thời xưa). Tôi vẫn nhớ Bu thường lên lớp với những bộ váy điệu đà, xịt nước hoa thơm phức, dáng vẻ lúc nào cũng thanh lịch và dịu dàng. Nhưng trong mắt đám "nhất quỷ nhì ma" chúng tôi, cứ nhìn thấy Bu là đứa nào đứa nấy sợ đến "co rúm".
Nhất quỷ nhì ma, thứ ba học trò
Ở cái tuổi không còn là trẻ con nhưng vẫn chưa thành người lớn, chúng tôi chơi thì nhiều mà học hành chẳng được bao nhiêu. Có lẽ vì vậy mà Bu Liên mới "thiết quân luật", yêu cầu cả lớp luôn phải đến sớm hơn giờ quy định của trường 15 phút.
À thì, đấy là Bu bắt thế, còn mấy đứa ham ngủ, ham thức đêm "chat chit" chúng tôi vẫn đi muộn đều đều. Thế là thi thoảng sẽ có đứa bị phạt đứng ngoài cả tiết. Thậm chí, có những lỗi còn bị phạt nặng hơn.
Năm lớp 12, gần nửa lớp quên mang nộp giấy báo điểm thi thử có chữ ký phụ huynh. Vài đứa quên thật, có đứa thì điểm thấp quá nên giấu không xin chữ ký. Bu Liên biết chuyện, liền mời tất cả những ai quên mang giấy xuống sân trường đứng phạt. Có mấy đứa đi học muộn cũng bị Bu bắt đứng chịu phạt chung, lớp trưởng lẫn bí thư cũng không phải ngoại lệ.
Còn tôi, lúc ấy may mắn đi học đúng giờ và có mang giấy báo điểm, thế là đứng ở cửa lớp, lấy điện thoại chụp ngay tấm ảnh kỷ niệm để đời dưới đây.
Ảnh kỷ niệm để đời khi quá nửa lớp bị phạt
Mấy đứa bị phạt thấy tôi chụp ảnh còn ngẩng đầu lên cười, giơ tay tạo dáng chữ V đầy nghịch ngợm. Trẻ con mà, mắc lỗi vẫn cười tươi như hoa, kệ cho bao nhiêu con mắt từ các lớp khác đổ dồn về phía chúng tôi. Từ hôm đó, chuyên Trung nổi tiếng nhất trường.
Thầy dạy Văn, thầy dạy Lý và cả cô hiệu phó thấy thế thì thương quá, thay phiên "xin tha" cho lớp tôi. Nhưng Bu Liên đã "thiết quân luật" nên cả đám vẫn phải ngậm ngùi chịu phạt, hai tiết sau mới được vào lớp.
Mà buồn cười ở chỗ, hôm sau có lớp khác hỏi thăm, lớp trưởng nhanh trí bảo rằng chúng tôi xuống sân tập hát Quốc ca, thế mà ai cũng "tin sái cổ".
Bị phạt vẫn cười tươi tạo dáng
Nghĩ lại, chắc Bu cũng mệt đầu lắm, vì Bu càng nghiêm thì chúng tôi càng nghĩ thêm nhiều cách lách luật, có lần còn bạo gan "tiêu hủy" sổ đầu bài vì có một giáo viên phê bình rất nặng, cho lớp điểm 0 (các em học sinh bây giờ đừng học theo nhé!).
Một lần khác, tôi hợp tác với lớp chuyên Lý để xin đề kiểm tra Sử. Bu dạy Sử cho lớp chuyên Lý và chuyên Trung, lớp kia kiểm tra trước, còn chúng tôi xếp sau nên việc xin đề dễ như trở bàn tay. Biết trước đề, chúng tôi dễ dàng nhận điểm cao, mà chẳng rõ Bu có biết không, hay mắt nhắm mắt mở "tha" cho chúng tôi nhỉ?
Tấm lòng của "người mẹ khó tính"
Năm lớp 10, 11, chúng tôi nghĩ Bu sao mà khắt khe quá, chủ nhiệm lớp khác có khó khăn như vậy đâu. Ấy thế mà cũng chính Bu Liên khi thấy có đứa điểm thấp quá, liền đi xin giáo viên bộ môn khác cho bạn ấy lên trả bài kiểm tra miệng để gỡ điểm.
Ngày chúng tôi lên Hà Nội thi đại học, vừa ra khỏi phòng thi, tôi bất ngờ nhìn thấy Bu Liên đang ngồi cùng các bậc phụ huynh, ánh mắt lo lắng chờ từng đứa chúng tôi ra báo kết quả. Bu ngồi đó với chiếc áo sơ mi trắng và quần đen giản dị, không giống hình ảnh điệu đà thường ngày mà nhìn gần gũi, thân thương như một người mẹ.
Bu nhìn từng đứa với ánh mắt trìu mến rồi hỏi han, cứ lo chúng tôi làm bài không tốt. Không ngờ, gần như cả lớp đều đỗ, có đứa còn đỗ một lúc 2-3 trường.
Sau khi tôi đỗ đại học, mẹ dẫn tôi qua nhà Bu chơi. Mẹ tôi mỗi dịp lễ Tết vẫn hay đến thăm Bu. Mẹ bảo, Bu từng nói với mẹ rằng: "Mình nghiêm khắc chắc tụi nó ghét, nhưng rồi sau chúng sẽ hiểu thôi em".
Nghe mẹ kể, tôi mới nhận ra đằng sau cô giáo chủ nhiệm khó tính ấy là tình yêu thương vô bờ bến dành cho đám trẻ chúng tôi. Hôm đó, tôi đã ôm Bu lần đầu tiên trong đời. Nhưng chẳng ngờ, đó cũng là lần cuối cùng.
Năm 2011, tôi sang Trung Quốc học trao đổi một năm, dự định Tết về sẽ lại cùng cả lớp đến thăm Bu. Thế nhưng cuối năm, tôi đột ngột nhận tin Bu qua đời vì bệnh nặng. Lúc ấy tôi ở xa, chưa thể về tiễn Bu.
Khôi, bạn cùng lớp tôi kể rằng khi đến thăm Bu lần cuối, Bu bảo muốn lấy tấm ảnh mình mặc váy cưới làm ảnh thờ. Đến lúc bệnh, Bu vẫn muốn thật đẹp, thật xinh.
Trường THPT Chuyên Trần Phú xưa và nay (địa điểm mới)
Bu qua đời khi mới hơn 50, đến giờ, trong ký ức của mỗi chúng tôi, Bu vẫn còn trẻ trung, xinh đẹp giống như ngày nào. Còn chúng tôi đều đã hơn 30 tuổi, có đứa đã làm giám đốc, làm sếp lớn. Những ước mơ tuổi trẻ ngày nào giờ đã chạm tay tới, nhưng ao ước được nghe Bu cằn nhằn, dạy dỗ thêm một lần nữa sẽ mãi chỉ là ước ao.
Bu không còn, trường THPT Chuyên Trần Phú cũng bị di dời sang một địa điểm khác. 2026 là kỷ niệm 40 năm thành lập trường, chúng tôi nhìn những lớp khác có đầy đủ thầy cô mà có phần ghen tỵ. Tôi nhớ Bu, nhớ lớp học xưa, nhớ sân trường đầy kỷ niệm, nhớ cả giọng Bu "thét ra lửa" ngày nào.
Gửi đến Bu thật nhiều thương nhớ. Bu ơi, chúng con đã lớn cả rồi!
Thầy giáo cặm cụi bán bánh tét, nhang từ 3h sáng để mua sách tặng học tròDậy từ 3-4h sáng để bán bánh tét, bán nhang, dành dụm tiền mua sách cho học trò. Với thầy, món quà quý nhất có lẽ là khi các em biết yêu và tìm đến sách...