Cuộc chiến tại Trung Đông khiến người Mỹ phải gánh hóa đơn năng lượng gia tăng và có thể còn tốn hơn nữa khi xung đột vẫn chưa chấm dứt.
Theo công cụ theo dõi chi phí của Trường Quan hệ quốc tế và Công chúng Watson ( thuộc Đại học Brown), người tiêu dùng Mỹ đã phải chi thêm 100,9 tỷ USD chỉ riêng cho xăng và dầu diesel kể từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra cuối tháng 2. Con số này tương đương 770 USD cho mỗi hộ gia đình và có thể còn tăng khi giá nhiên liệu vẫn ở mức cao.
"Chúng ta đang bước vào mùa thu có giá xăng đắt nhất từ trước đến nay, nhưng đáng lo ngại hơn cả là dầu diesel. Nhiên liệu này tăng giá sẽ khiến chi phí điều chỉnh trong mọi lĩnh vực", Tom Kloza - cố vấn trưởng về năng lượng tại Gulf Oil cho biết trên CNN cuối tuần qua.
Nghiên cứu của trường Watson đo lường gánh nặng tài chính phát sinh với người tiêu dùng bằng cách so giá năng lượng thực tế với một kịch bản "không có chiến sự". Dù giá năng lượng đến nay không tăng vọt như nhiều người từng lo ngại, công cụ theo dõi trên cũng cho thấy xung đột đang bào mòn thu nhập của người Mỹ.
Chỉ tính riêng xăng, người tiêu dùng phải chi thêm 55 tỷ USD, tương đương trung bình 422 USD cho mỗi hộ gia đình. Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá xăng ngày 8/9 lập đỉnh ba tháng, khi vượt 4,15 USD một gallon (1,1 USD một lít).
Cùng kỳ năm ngoái, giá chỉ là 3,2 USD và trước chiến sự khoảng 2,98 USD. Dù vậy, giá xăng cũng đã hạ nhiệt đáng kể so với mức 4,56 USD hồi tháng 5 và kỷ lục 5,02 USD năm 2022 - sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Dầu diesel - nhiên liệu thiết yếu để vận hành xe tải, tàu hỏa, máy kéo và tàu thuyền hiện cũng đắt kỷ lục. Giá trung bình một gallon dầu diesel hiện là 5,90 USD, tăng từ 3,76 USD chiến sự. Mức này thậm chí vượt kỷ lục cũ năm 2022.
Theo trường Watson, người Mỹ đã phải chi thêm 46 tỷ USD cho riêng dầu diesel, tương đương trung bình 348 USD cho mỗi hộ gia đình.
Loại nhiên liệu này tăng hơn 60% từ đầu năm và gần như chắc chắn sẽ ghi nhận mức tăng lớn nhất 26 năm, theo số liệu của AAA. Một số nhà phân tích cảnh báo giá có thể còn tăng cao hơn nữa.
Goldman Sachs nâng dự báo giá dầu Brent tháng 12 lên 85 USD một thùng. Nhà băng này dự báo giá trung bình năm tới đạt 80 USD thùng, tăng so với dự báo trước đó là 75 USD. Giá Brent hiện tại là 99,4 USD một thùng.
Goldman Sachs cho rằng sản lượng dầu của Trung Đông chỉ có thể phục hồi từ nửa cuối năm sau. Ngân hàng này cũng cảnh báo giá Brent vượt 120 USD nếu sản lượng tại vùng Vịnh vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến sự.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở việc giá dầu đắt đỏ. Thế giới hiện không có đủ nhà máy lọc dầu để biến dầu thô thành xăng, nhiên liệu máy bay và dầu diesel.
Ba trong 4 trung tâm lọc dầu lớn của thế giới - Trung Đông, Nga và Trung Quốc - đang bị hạn chế hoạt động do chiến sự và các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đang hoạt động hết công suất để bù đắp phần thiếu hụt này.
"Đây là cuộc khủng hoảng diễn ra âm thầm nhưng rất đáng lo ngại", Kloza nói.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 của Mỹ sẽ được công bố ngày 11/9, nhiều khả năng cho thấy giá cả tăng 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Khi lạm phát vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được cho là sẽ nghiêm túc cân nhắc tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách tuần tới.
Hà Thu (theo CNN, Reuters)
Người tiêu dùng Mỹ đã phải chi thêm 100,9 tỷ USD cho xăng và dầu diesel kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát cuối tháng 2, theo công cụ theo dõi của Trường Quan hệ quốc tế và Công chúng Watson thuộc Đại học Brown. Khoản phát sinh này tương đương khoảng 770 USD mỗi hộ gia đình, đồng thời có thể tiếp tục tăng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Con số khổng lồ cho thấy xung đột không chỉ diễn ra trên chiến trường, mà còn âm thầm kéo giảm thu nhập của hàng triệu gia đình Mỹ thông qua hóa đơn nhiên liệu hằng ngày.
Tom Kloza, cố vấn trưởng về năng lượng tại Gulf Oil, nhận định trên CNN rằng nước Mỹ đang bước vào mùa thu với giá xăng đắt nhất từ trước đến nay. Ông đặc biệt lo ngại dầu diesel, bởi nhiên liệu này giữ vai trò thiết yếu trong vận tải, nông nghiệp, đường sắt, hàng hải cùng nhiều hoạt động sản xuất khác. Khi dầu diesel tăng giá, chi phí vận chuyển và sản xuất sẽ lan rộng qua nhiều ngành, cuối cùng tạo thêm sức ép lên giá hàng hóa mà người dân phải mua.
Nghiên cứu của trường Watson tính toán gánh nặng tài chính bằng cách so sánh giá năng lượng thực tế với kịch bản giả định không xảy ra chiến sự. Dù giá nhiên liệu chưa tăng vọt như những lo ngại ban đầu, kết quả theo dõi vẫn cho thấy cuộc xung đột đang bào mòn đáng kể ngân sách của người Mỹ. Riêng tiền xăng đã khiến người tiêu dùng phải trả thêm khoảng 55 tỷ USD, tương đương trung bình 422 USD cho mỗi hộ gia đình.
Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ, giá xăng ngày 8/9 vượt 4,15 USD mỗi gallon, tương đương khoảng 1,1 USD mỗi lít, qua đó lập mức cao nhất trong ba tháng. Một năm trước, người Mỹ chỉ trả khoảng 3,2 USD mỗi gallon, còn trước khi chiến sự nổ ra, mức giá phổ biến vào khoảng 2,98 USD. Tuy nhiên, giá hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với 4,56 USD mỗi gallon hồi tháng 5 và kỷ lục 5,02 USD từng ghi nhận năm 2022 sau chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine.
Dầu diesel mới là phần gây lo lắng lớn hơn, khi giá trung bình hiện đạt 5,90 USD mỗi gallon, tăng mạnh so với mức 3,76 USD trước chiến sự. Mức giá này đã vượt kỷ lục cũ của năm 2022, tạo áp lực trực tiếp lên xe tải, tàu hỏa, máy kéo, tàu thuyền cùng nhiều phương tiện vận chuyển khác. Trường Watson ước tính các hộ gia đình Mỹ đã phải gánh thêm 46 tỷ USD riêng cho dầu diesel, tương đương khoảng 348 USD mỗi hộ.
Từ đầu năm, giá dầu diesel đã tăng hơn 60% và gần như chắc chắn ghi nhận mức tăng lớn nhất trong 26 năm, theo số liệu của Hiệp hội Ôtô Mỹ. Một số nhà phân tích thậm chí cảnh báo giá nhiên liệu có thể còn leo cao hơn nếu nguồn cung dầu từ Trung Đông phục hồi chậm. Goldman Sachs đã nâng dự báo giá dầu Brent tháng 12 lên 85 USD mỗi thùng, đồng thời dự báo mức trung bình năm tới đạt 80 USD, cao hơn mức 75 USD trước đó.
Giá dầu Brent hiện ở mức 99,4 USD mỗi thùng, trong khi Goldman Sachs cho rằng sản lượng dầu Trung Đông chỉ có thể phục hồi từ nửa cuối năm sau. Ngân hàng này cảnh báo giá Brent có thể vượt 120 USD mỗi thùng nếu sản lượng tại vùng Vịnh tiếp tục thấp hơn nhiều so với thời điểm trước chiến sự. Rủi ro còn nằm ở công suất lọc dầu hạn chế, bởi thế giới thiếu nhà máy biến dầu thô thành xăng, nhiên liệu máy bay và dầu diesel.
Ba trong bốn trung tâm lọc dầu lớn gồm Trung Đông, Nga và Trung Quốc đang bị hạn chế hoạt động bởi chiến sự cùng các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Các nhà máy lọc dầu Mỹ phải vận hành gần tối đa công suất để bù đắp phần thiếu hụt, khiến thị trường thêm căng thẳng trong lúc nhu cầu nhiên liệu vẫn lớn. Kloza gọi đây là một cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng đáng lo ngại, bởi tác động của nó lan dần qua chi phí vận tải, sản xuất và sinh hoạt.
