Người phụ nữ “đánh thức” ấp đảo biệt lập tại TPHCM

Từ một ấp đảo xa xôi, hoang sơ với nghề muối truyền thống, Thiềng Liềng (Cần Giờ) đang dần "thay áo mới" nhờ mô hình du lịch cộng đồng. Đằng sau sự chuyển mình ấy là câu chuyện về một người phụ nữ đầy tâm huyết, được người dân trìu mến gọi là "chị Thiềng Liềng" - bà Nguyễn Thị Bạch Tuyết. 

Hành trình "thay áo mới" cho ấp đảo xa xôi

Bà Nguyễn Thị Bạch Tuyết (48 tuổi), Giám đốc HTX Nông nghiệp Thương mại dịch vụ du lịch Thiềng Liềng, là người đã mang "làn gió mới" đến với sinh kế của người dân trên hòn đảo nhỏ này. Bà Tuyết chia sẻ, nhiều khi lên đảo, người dân chỉ biết đến bà với cái tên Năm Tuyết hoặc chị Thiềng Liềng, thay vì tên thật Bạch Tuyết.

Để đến được Thiềng Liềng, du khách phải trải qua một hành trình khá gian nan: qua phà Bình Khánh, vượt biển bằng đò đến xã đảo Thạnh An, rồi tiếp tục đi vỏ lãi. Chính sự xa xôi, cách trở này là một trong những lý do khiến ý tưởng làm du lịch ban đầu dường như không thể thực hiện được.

Bà Tuyết nhớ lại: "Tôi về đây năm 2010, đúng nghĩa là hoang sơ, chỉ có ruộng muối bạt ngàn. Phải 6 năm sau mới có điện. Thử hỏi ai tưởng tượng được có ngày xứ này hút được khách về".

Nghề làm muối, nguồn sinh kế chính của người dân Thiềng Liềng, những năm gần đây gặp nhiều khó khăn do được mùa mất giá, được giá lại mất mùa. Hình ảnh những diêm dân phơi lưng dưới nắng, gió biển rát da, với nước da đen sạm đặc trưng, là minh chứng cho cuộc sống vất vả nơi đây.

"Còng lưng mấy tháng trời mà lỗ coi như tiêu, chỉ có đi câu, đi chài cá ăn qua bữa chứ ở đây đâu có thuê mướn làm gì đâu", bà Tuyết ngao ngán.

Tuy nhiên, chính hạt muối, biểu tượng của cuộc sống khó nhọc, lại là khởi nguồn cho ý tưởng du lịch cộng đồng. "Ý tưởng làm du lịch bắt đầu từ hạt muối khi nhiều người trong thành phố ra đây để xem thử nghề làm muối thủ công. Nhiều cao niên trong vùng ngạc nhiên khi thấy có người lạ tới xem công việc thường nhật của họ hàng chục năm. Vậy là tôi cùng nhiều anh chị em khác mới nghĩ tới việc làm du lịch, làm từ chính hình ảnh, công việc vốn có tại đây", bà Tuyết chia sẻ.

Sau nhiều nỗ lực đón tiếp khách lẻ, bà Tuyết cùng cộng sự đã mang mô hình du lịch cộng đồng của mình tham gia nhiều cuộc thi, không ngừng giới thiệu và hỗ trợ du khách đến Thiềng Liềng. "Bởi vậy mà chết tên là chị Thiềng Liềng luôn đó, ít người biết tên thật lắm", bà Tuyết cười nói.

Thành quả đã đến vào năm 2022, khi HTX Du lịch cộng đồng Thiềng Liềng được thành lập từ đề án của Sở Du lịch TPHCM. Với 15 xã viên và 16 điểm đến, HTX đã phát triển đa dạng các hoạt động phục vụ du khách, từ trải nghiệm nghề truyền thống, thưởng thức ẩm thực, lưu trú đến khám phá văn hóa, nghệ thuật địa phương.

"Gõ cửa từng nhà" để thuyết phục

Nhìn lại gần chục năm qua, bà Tuyết cho rằng giai đoạn khó khăn nhất chính là khi đề án của sở được khởi động. "Điều kiện cần để Thiềng Liềng làm du lịch đã có, nhưng người dân trên đảo vốn quen với việc làm muối, quanh đi quẩn lại chỉ lác đác vài hộ hàng xóm, họ không biết cách nói chuyện với khách, và cũng ngại đầu tư", bà Tuyết kể.

Điển hình là trường hợp của bà Nguyễn Thị Vân (55 tuổi), chủ hộ làm sâm sâm. Bà Tuyết phải thuyết phục không dưới chục lần, thậm chí có lúc bà Vân còn ngại không muốn tiếp. "Hỏi ra mới biết là bà Vân không biết làm như thế nào, không có đồ nghề gì hết. Thế là tôi chạy qua xã, mua cho bà 50 cái chén kiểu để về chế biến sâm sâm cho khách. Rồi nhiều chị em trong hợp tác xã góp lại nữa, vậy mới kéo được bà tham gia", bà Tuyết chia sẻ.

Từ những chiếc chén góp của bà Tuyết, hộ sâm sâm Sáu Vân nay đã trở thành điểm hút khách bậc nhất hòn đảo. Bà Vân giờ đây đã dạn dĩ hơn, biết cách phục vụ và hướng dẫn khách tham quan.

Tuy nhiên, không ít người dân ban đầu còn nghi ngờ về tính khả thi của mô hình du lịch. "Người ta quen làm muối, thấy vùng đất họ ở không có gì đặc sắc nên không muốn tham gia. Nhiều lúc đi bị người ta né mình cũng nản lắm chứ, nhưng vì yêu nơi này, không muốn diêm dân mãi vất vả như vậy nên tôi phải quyết tâm", bà Tuyết tâm sự.

Dù là giám đốc HTX, bà Tuyết và chồng cũng xắn tay áo lên làm để làm gương cho bà con. Bà đã mở dịch vụ ngâm chân bằng muối và thảo dược, thu hút nhiều du khách đến trải nghiệm. Với kinh nghiệm buôn bán, việc giao tiếp với khách lạ không khó với bà Tuyết. Nhưng với đa phần dân đảo, bà phải chỉ dẫn từng cách chào hỏi, từng tình huống xử lý khi khách yêu cầu.

"Từ khi đề án của sở được triển khai, nhiều hộ dân còn được đi tham quan các mô hình du lịch cộng đồng của địa phương khác. Bà con không còn e dè, tự ti nữa mà chủ động tận dụng nhà mình mở homestay, quán ăn", bà Tuyết cho biết.

Người "thổi lửa" cho Thiềng Liềng

Vào những ngày giữa tháng 10, dù không phải mùa cao điểm du lịch, bà Tuyết vẫn khoác lên mình chiếc áo bà ba quen thuộc và cầm nón lá để đón khách. Bà chia sẻ, dù chỉ một đoàn hay một khách, đều cần phải niềm nở và chuẩn bị tươm tất. "Tôi là dân đảo, tôi hiểu cảnh khó nhọc khi qua tới đây, nên khách đã đặt chân lên đảo nghĩa là họ cũng quý nơi này. Nhiều khi tôi mặc bộ đồ cả ngày vậy chứ đâu có khách nào lên đâu", bà Tuyết cười nói.

Nhớ lại cao điểm khách năm 2024, có ngày bà Tuyết phải dẫn đoàn đi khắp đảo từ sáng sớm đến tối mịt. Thời điểm đó, các hộ dân chưa quen tiếp khách, nên từ cách phục vụ, thuyết minh hay chào đón đều do một tay bà đảm nhận. Việc gia đình được chồng bà, anh Nguyễn Ngọc Lâm (56 tuổi), đỡ đần. "Tôi là dân gốc ở đảo, vợ tôi lên đây làm dâu mà yêu mảnh đất này như vậy thì tôi càng phải ủng hộ chứ. Tôi cũng tự hào khi thấy vợ làm được nhiều điều cho hòn đảo", anh Lâm chia sẻ.

Anh Nguyễn Văn Yến, trưởng ấp đảo Thiềng Liềng, không ngớt lời khen ngợi bà Tuyết: "Hồi xưa tôi với Tuyết vận động bà con làm du lịch rất vất vả, nhờ tài ăn nói, tâm huyết của Tuyết nên mọi người ủng hộ rất nhiều. Cổ cũng là người rất nhiệt huyết với công việc, có gì chưa được, có gì cần chấn chỉnh là cuối tuần HTX sẽ mời bà con tới hội ý ngay".

Với sự tâm huyết của bà Tuyết và sự tham gia của bà con trong HTX, anh Yến tự tin khẳng định Thiềng Liềng giờ đây có 3 nét đặc trưng không nhiều nơi có để hút khách du lịch: không khói bụi, không bến xe, không tệ nạn.