Người Việt trải nghiệm lái máy bay lưỡng cư, đáp xuống mặt hồ ở Mỹ - Thanh Niên

Từ một sân bay dành cho máy bay cá nhân ở Texas (Mỹ), tôi có dịp trực tiếp trải nghiệm điều khiển chiếc ICON A5, loại máy bay lưỡng cư có thể cất cánh trên đường băng và đáp xuống mặt hồ.

Nhưng điều đặc biệt của chuyến bay không chỉ nằm ở việc một chiếc máy bay có thể rời đường băng rồi đáp xuống mặt nước mà đằng sau hành trình ấy còn là câu chuyện về niềm đam mê hàng không của một phi công dạy lái ở Mỹ cùng cách ông muốn truyền cảm hứng chinh phục bầu trời cho thế hệ trẻ.

Bén duyên với ICON A5

Đứng giữa cái nắng ban trưa của vùng đất Texas, khi mặt sân bay Denton bắt đầu hầm hập nóng, ông Erich Roeder, chủ sở hữu chiếc máy bay, đồng thời là nhà sáng lập Iconic Flight LLC, vẫn kiên nhẫn đứng bên chiếc ICON A5 để giải thích cho tôi từng thao tác trước chuyến bay. Với tôi, đây không chỉ là cơ hội ngắm nước Mỹ từ trên cao mà còn là dịp tìm hiểu cảm giác điều khiển một trong những mẫu máy bay thể thao lưỡng cư khá đặc biệt hiện nay.

Chiếc ICON A5 có thể xếp cánh rút đuôi gọn gàng nằm trên một chiếc trailer

ẢNH: ICON AIRCRAFT

Erich đã có hơn 26 năm lái máy bay thương mại nhưng những chiếc máy bay nhỏ vẫn có sức hấp dẫn riêng với ông. "Tôi có niềm vui khá đơn giản đó là cảm giác phấn khích mỗi khi được lái một chiếc máy bay nhỏ nào đó. ICON A5 thu hút tôi vì nó mở ra một cách bay hoàn toàn khác với những chiếc đang nằm trên sân bay này", Erich kể.

Cơ duyên với ICON A5 còn đến từ chính gia đình. Con gái ông cũng từng học lái máy bay và hứng thú với một chiếc máy bay có thể gập cánh để thu gọn, thuận tiện cất giữ và vận chuyển. Cùng với sự ủng hộ của vợ ông, Karola, gia đình quyết định sở hữu một chiếc như vậy. Cuộc phiêu lưu ban đầu mang tính cá nhân sau đó phát triển thành Iconic Flight, giúp Erich có thêm cơ hội chia sẻ trải nghiệm thủy phi cơ với nhiều người khác.

Khi được đứng cạnh, tôi mới thấy thiết kế của nó khác biệt. Erich vừa giải thích vừa trực tiếp gập một bên cánh dọc theo thân máy bay. Khi hai cánh được xếp lại, ICON A5 có thể đặt trên trailer và kéo phía sau ô tô. Nếu lỡ ai bắt gặp chú chim sắt bằng composite sợi carbon trên một con đường ven biển sẽ thấy nó trông giống một chiếc "du thuyền có cánh" hơn là máy bay theo cách hình dung thông thường.

Erich còn hướng dẫn tôi cách tháo, lắp một bộ phận ở phần đuôi để chiếc máy bay gọn hơn khi vận chuyển. Tôi cầm thử bộ phận vừa tháo ra rồi bất ngờ giả vờ buông tay khiến vị phi công kỳ cựu thoáng… xanh mặt. Cả hai cùng phá lên cười cho đến khi ông "báo giá" mỗi bộ phận như vậy có thể trị giá vài ngàn USD. Nụ cười tôi lập tức tắt nắng và chuyển sang chế độ cầm thật chắc món đồ đắt tiền trong tay.

Để "xóa mù" cho một người thừa đam mê chinh phục nhưng thiếu giờ bay thực chiến như tôi, Erich bắt đầu giải thích từ những nguyên tắc cơ bản nhất. Khi biết khoảng 20 năm trước, lúc làm việc cho Vietnam Airlines, tôi từng có cơ hội ngồi trong buồng lái cùng tổ bay Boeing 767 trên hành trình Hà Nội - Đà Nẵng, rồi sau này sang Mỹ từng theo phi công trực thăng ngắm Las Vegas về đêm và cùng bay gần 4 tiếng khám phá Grand Canyon vào ban ngày, ông như bắt được một người "cùng tần số". Bất chấp nắng trưa Texas, câu chuyện giữa hai người mê bầu trời vì thế càng kéo dài hơn.

Sự khác biệt của ICON A5 so với máy bay thông thường được Erich giải thích khá đơn giản: "Đó là sự cơ động khi bạn có thể gấp đôi cánh của nó dễ dàng. Ngoài ra thiết kế của máy bay cực kỳ đặc trưng và tôi cũng đã thử dùng AI để thiết kế theo những thông số được cung cấp nhưng thất bại".

Ít người biết rằng phía sau hình dáng thể thao của ICON A5 còn có dấu ấn đáng kể của nhà thiết kế Đông Trần. Anh được ICON ghi nhận là thiết kế chính trong giai đoạn phát triển phiên bản sản xuất, làm việc cùng Klaus Tritschler, khi đó là VP of Design. Từ nền tảng ý tưởng ban đầu do Randy Rodriguez, một nhà thiết kế đến từ Nissan Design America, tham gia xây dựng, đội ngũ phát triển tiếp tục tinh chỉnh hình dáng để dung hòa giữa thẩm mỹ, khí động học và yêu cầu trọng lượng. Quả là điều thú vị khi có một kỹ sư người Việt đã tham gia phát triển nên hình hài của ICON A5 ngày nay.

Máy bay ICON A5 có nhiều màu để cho người chơi lựa chọn

ẢNH: ICON AIRCRAFT

Trước khi xuất phát, Erich căn dặn thêm: "Trong một chuyến bay của chúng ta, bạn có thể rời đường băng ở Denton và chỉ vài phút sau đã đáp xuống hồ Lewisville. Tuy nhiên, hạ cánh trên nước không đơn giản là tìm một khoảng hồ đủ rộng. Phi công phải đọc hướng gió, quan sát tình trạng mặt nước, tàu thuyền và không gian xung quanh. Mỗi khu vực hạ thủy đều có những điều kiện khác nhau". Và theo Erich, chính sự biến đổi ấy tạo nên cảm giác tự do rất khó diễn tả nếu chưa trực tiếp trải nghiệm nên cứ cầm cần lái lên đường là biết ngay…

Từ đường băng xuống mặt hồ Lewisville

Sau phần hướng dẫn, tôi mặc áo phao, đeo tai nghe, thắt dây an toàn và ngồi vào buồng lái. Nghĩ đến việc mình sắp cất cánh trên một chiếc máy bay có trị giá quy đổi VND thành hơn 10 tỉ đồng, cảm giác cũng có phần... sang chảnh cứ gọi là chạy dọc sống lưng.

Động cơ khởi động, chiếc ICON A5 được ông hướng dẫn tôi cho từ từ lăn ra đường băng. Khi Erich đẩy ga, tiếng động cơ mạnh dần, những nhà chứa máy bay và vạch kẻ trên mặt đất nhanh chóng trôi về phía sau. Chỉ trong ít giây, cảm giác rung của bánh xe biến mất. Chiếc ICON A5 nhẹ nhàng nhấc khỏi đường băng, đưa chúng tôi lên bầu trời Denton.

Chuyến bay này không đơn thuần là một tour ngắm cảnh. Ngồi bên cạnh, Erich từng bước hướng dẫn tôi cách cảm nhận phản ứng của máy bay: lấy độ cao rồi giữ bay bằng, chuyển hướng sang trái, sang phải, nâng mũi rồi hạ mũi. Ông cũng chỉ cách quan sát các thông số, hướng gió và đặc biệt là những yếu tố phải lưu ý khi chuẩn bị đưa máy bay xuống mặt nước.

Từ trên cao, bầu trời vùng Bắc Texas như mở ra với một diện mạo khác hẳn. Những khu dân cư lọt thỏm giữa các mảng cây xanh, các bến du thuyền xuất hiện dọc bờ hồ, những con đường và cây cầu dài vắt qua mặt nước. Càng tiến gần hồ Lewisville, màu xanh của mặt nước càng phủ rộng tầm nhìn qua cửa kính buồng lái.

Rồi Erich bắt đầu giảm độ cao. Không có đường băng bê tông nào trước mặt mà chỉ có mặt hồ mênh mông ngày càng tiến gần. Ông liên tục quan sát gió, mặt nước, khoảng trống và hoạt động của tàu thuyền trước khi đưa ICON A5 xuống thấp hơn. Một cú tiếp nước khá êm và chiếc máy bay vừa ở trên trời phút trước đã trở thành một phương tiện nổi giữa hồ Lewisville đúng như ông khẳng định.

Một trong những điều ông thích nhất khi lái A5 là nhìn biểu cảm của hành khách lúc máy bay chạm mặt nước lần đầu. Như tôi, một người được cưỡi chiếc máy bay với số lượng khoảng 200 chiếc trên toàn nước Mỹ, chắc hẳn có sự tự hào "không hề nhẹ" cũng như cảm giác đáp xuống vừa hơi sợ vừa phấn khích đã được camera quay lại. Nhưng với một huấn luyện viên, điều khiến ông hứng thú hơn là dạy học viên khả năng phán đoán: lựa chọn khu vực hạ thủy, nhận biết khi điều kiện thay đổi và biết khi nào không nên cố hạ cánh mà phải bay vòng trở lại.

Quả thực, cảm giác ấy rất khó tả. Chiếc máy bay có thể đang "lội" trên mặt hồ, rồi hạ càng, tiến lên khu vực có thể lăn bánh trên mặt đất. Sau một vòng, nó lại có thể trở xuống nước, tăng tốc và cất cánh. Còn tôi thì có thêm một chuyện khá khó tin để kể cho con cháu: từng đáp máy bay xuống hồ Lewisville, ngồi trên cánh máy bay giữa mặt nước và thậm chí thò tay xuống chạm nước hồ.

Sự xuất hiện của chú chim sắt "lạ đời" giữa hồ cũng nhanh chóng thu hút sự chú ý. Mọi người trên bờ hay đang chơi dưới nước đều vẫy tay chào còn một nhóm thanh niên trên ca nô nhanh "chân vịt" tiến lại gần, vừa tò mò quan sát chiếc A5 vừa trò chuyện với chúng tôi về chiếc máy bay và việc làm thế nào để có thể học lái nó. Cuộc gặp ngẫu nhiên giữa hồ vô tình trở thành một cuộc giao lưu nhỏ về nghề hàng không.

Tôi được hướng dẫn trèo ra ngoài, ngồi ngay trên cánh A5 chụp một bức ảnh "để đời". Trước mắt là mặt hồ Lewisville trải rộng, sau lưng là chiếc máy bay vừa đưa mình từ bầu trời xuống mặt nước. Khoảnh khắc ấy giúp tôi hiểu phần nào điều Erich nói về sức hấp dẫn của thủy phi cơ: đường băng dường như không còn là ranh giới duy nhất của một chuyến bay.

Erich cũng hiểu cảm giác của những người trẻ cho rằng giấc mơ hàng không quá xa vời. Thuở trẻ, ông từng mong muốn trở thành phi công Hải quân Mỹ nhưng thị lực không đáp ứng yêu cầu. Con đường vào ngành hàng không vì thế phải rẽ sang hướng khác, trước khi ông trở thành cơ trưởng hàng không rồi huấn luyện viên bay.

"Bay máy bay đúng là cần thời gian, công sức và tiền bạc nhưng bạn không phải giải quyết tất cả những điều đó ngay trong ngày đầu tiên", Erich chia sẻ. Theo ông, người trẻ có thể bắt đầu bằng một chuyến bay trải nghiệm, gặp gỡ những người đang làm việc trong ngành và tìm hiểu các con đường khác nhau để bước vào thế giới hàng không. "Một trở ngại hay một khởi đầu chậm không nhất thiết phải là dấu chấm hết cho giấc mơ".

Sau khoảnh khắc chụp ảnh "lưu lại cho hậu thế và mạng xã hội" trên cánh máy bay, tôi trở lại buồng lái. ICON A5 tăng tốc trên mặt hồ, những gợn sóng chạy nhanh bên dưới rồi bất ngờ lùi xa khi chiếc máy bay nhấc khỏi mặt nước. Hồ Lewisville lại thu nhỏ dần dưới đôi cánh khi chúng tôi lấy độ cao, hướng trở về Denton và khép lại một hành trình từ đường băng lên bầu trời, từ bầu trời xuống mặt hồ rồi lại trở về không trung.

Có lẽ "chinh phục bầu trời" không nhất thiết phải bắt đầu bằng giấc mơ trở thành phi công. Đôi khi, nó chỉ bắt đầu từ cơ hội đầu tiên được bước đến gần một chiếc máy bay, ngồi vào buồng lái, thử nhìn thế giới từ một độ cao khác và tôi tin rằng bầu trời không hoàn toàn ngoài tầm tay để tự mình chinh phục.

ICON A5 là máy bay thể thao lưỡng cư hai chỗ ngồi, có thể hoạt động trên đường băng và mặt nước. Máy bay sử dụng động cơ Rotax 912 iS Sport công suất 100 mã lực, tốc độ tối đa khoảng 176 km/giờ và tầm bay gần 790 km. Một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của A5 là hệ thống cánh có thể gập dọc thân, thuận tiện cho việc cất giữ và vận chuyển. Máy bay cũng được trang bị hệ thống dù cứu hộ cho toàn bộ máy bay trong trường hợp khẩn cấp. Giá một chiếc ICON A5 mới có thể hơn 400.000 USD tùy phiên bản và trang bị. ICON cho biết A5 đã vượt mốc 200 chiếc được sản xuất vào năm 2023 với máy bay hiện diện tại nhiều quốc gia.