Nguồn năng lượng tái tạo nào phổ biến nhất thế giới?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trên thế giới ngày nay nguồn năng lượng tái tạo nào đang giữ vị trí hàng đầu về độ phổ biến?

Theo Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), các dự án điện mặt trời, điện gió và thủy điện đã chiếm hơn 90% công suất điện mới trên toàn cầu vào năm 2024. Dù tính khả dụng của từng loại hình phân bổ tùy thuộc theo vị trí địa lý, thủy điện vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 52% tổng sản lượng điện sạch toàn cầu tính đến năm 2023, đạt 4,4 triệu GWh và xấp xỉ tổng sản lượng điện mọi nguồn của Mỹ cùng năm.

Nguồn năng lượng tái tạo nào đang chiếm ưu thế trên thế giới?

Tại Mỹ, điện gió là nguồn năng lượng tái tạo phổ biến nhất khi đóng góp 10% tổng sản lượng điện vào năm 2023, với các bang tập trung nhiều tua-bin như Texas và Kansas. Mặc dù chính quyền đã chi khoảng 4 tỉ USD cho các công ty ngoài khơi nhằm ngăn xây dựng dự án mới do vấp phải rào cản chính trị từ Tổng thống Donald Trump, Mỹ vẫn là nhà sản xuất năng lượng gió lớn thứ hai thế giới vào năm 2025 với 20% thị phần, đồng thời dự kiến tăng gần 50% công suất điện mặt trời trong giai đoạn 2026 - 2027.

Đóng vai trò động lực chính giúp năng lượng sạch toàn cầu đạt mốc 30% tổng sản lượng vào năm 2023, Trung Quốc ghi nhận tỷ trọng năng lượng tái tạo đạt 42% sản lượng điện vào năm 2025, gồm 13% từ thủy điện và nắm giữ 35% sản lượng điện gió thế giới. Nước này cũng dẫn đầu về các sáng kiến công nghệ xanh như tua-bin gió bay, song vẫn phụ thuộc 58% vào nhiên liệu hóa thạch và sử dụng lượng than lớn hơn toàn bộ phần còn lại của thế giới cộng lại.

Bên cạnh sự mở rộng công suất, việc tiêu thụ than toàn cầu vẫn chạm mức kỷ lục vào năm 2025 và dự báo tiếp tục tăng do xung đột tại Trung Đông, trong khi nhu cầu khí đốt bị đẩy lên bởi các trung tâm dữ liệu. Đồng thời, việc thiếu hụt hạ tầng lưu trữ và truyền tải đang cản trở hiệu quả khai thác, điển hình như tình trạng các trang trại điện gió tại Vương quốc Anh sản xuất dư thừa năng lượng.

Dù năng lực phát điện từ gió, mặt trời và nước đang tăng nhanh chóng cùng nhu cầu tiêu thụ, thế giới vẫn còn một chặng đường dài phía trước để hoàn thành các mục tiêu quốc tế và loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch.

Thủy điện hiện là nguồn năng lượng tái tạo phổ biến nhất thế giới xét theo sản lượng, chiếm 52% tổng lượng điện sạch toàn cầu vào năm 2023. Với 4,4 triệu GWh, sản lượng thủy điện gần tương đương tổng sản lượng điện từ mọi nguồn của Mỹ trong cùng năm, cho thấy vai trò nền tảng của các hệ thống đập và hồ chứa trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Theo Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế, điện mặt trời, điện gió và thủy điện đóng góp hơn 90% công suất điện mới được bổ sung trên toàn cầu vào năm 2024. Tuy nhiên, mức độ phổ biến của từng nguồn phụ thuộc đáng kể vào điều kiện địa lý, tài nguyên tự nhiên và năng lực hạ tầng của mỗi quốc gia. Tại Mỹ, điện gió dẫn đầu nhóm năng lượng tái tạo, cung cấp 10% tổng sản lượng điện năm 2023, với tua-bin tập trung nhiều tại Texas và Kansas. Dù chính quyền đã chi khoảng 4 tỉ USD cho các công ty ngoài khơi nhằm ngăn xây dựng dự án mới trong bối cảnh rào cản chính trị từ Tổng thống Donald Trump, Mỹ vẫn là nhà sản xuất điện gió lớn thứ hai thế giới vào năm 2025, nắm 20% thị phần. Nước này đồng thời dự kiến tăng gần 50% công suất điện mặt trời trong giai đoạn 2026 đến 2027. Trung Quốc nổi bật hơn về quy mô khi năng lượng tái tạo đạt 42% sản lượng điện năm 2025, trong đó thủy điện chiếm 13%, còn điện gió của nước này chiếm 35% sản lượng toàn cầu. Sự mở rộng nhanh của điện gió, mặt trời và thủy điện đã góp phần đưa năng lượng sạch lên 30% tổng sản lượng điện toàn cầu vào năm 2023, nhưng chưa thể đảo ngược hoàn toàn sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trung Quốc vẫn dựa 58% vào các nguồn này và tiêu thụ lượng than lớn hơn toàn bộ phần còn lại của thế giới cộng lại, trong khi tiêu thụ than toàn cầu chạm kỷ lục năm 2025. Xung đột tại Trung Đông, nhu cầu khí đốt từ các trung tâm dữ liệu cùng sự thiếu hụt hệ thống lưu trữ và truyền tải, như tình trạng dư thừa điện gió tại Vương quốc Anh, tiếp tục làm chậm tiến trình đạt các mục tiêu năng lượng quốc tế.