Nguy cơ mất an toàn từ vi phạm hành lang lưới điện truyền tải

Nhiều sự cố bắt nguồn từ những hoạt động tưởng như bình thường

Hệ thống truyền tải điện quốc gia do EVNNPT quản lý, vận hành với hệ thống đường dây 220-500kV trải dài trên cả nước, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định cho các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng và thị trường điện Việt Nam.

Vì vậy, bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp là trách nhiệm của đơn vị quản lý vận hành, chính quyền địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và người dân sinh sống, sản xuất gần đường dây.

Theo thống kê từ EVNNPT, các sự cố trong năm 2026 có nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, nhóm hành vi liên quan đến diều, vật bay và UAV đã gây ra một số sự cố; nhóm phương tiện, máy móc thi công vi phạm khoảng cách an toàn cũng tiềm ẩn nguy cơ cao. Một số vụ việc khác liên quan đến hệ thống tời ròng rọc hoặc vật thể bị gió cuốn vào đường dây.

Ngày 24/1, đường dây 220kV Phố Nối - Gia Lộc, thuộc Truyền tải điện Đông Bắc 2 (Hải Phòng), xảy ra sự cố do diều của người dân địa phương mắc vào đường dây.

Ngày 5/2, đường dây 220kV Nậm Sum - Nông Cống, thuộc Truyền tải điện Thanh Hóa, xảy ra sự cố do hệ thống tời ròng rọc của người dân đặt phía dưới đường dây; khi dây thừng bị đứt, văng lên dây dẫn và gây sự cố.

Ngày 8/5, đường dây 220kV Sóc Trăng 2 - Cà Mau, thuộc Truyền tải điện Cà Mau quản lý, xảy ra sự cố khi lốc xoáy cuốn tấm bạt che máy bơm nước của người dân, khiến tấm bạt vướng vào đầu xà và chuỗi cách điện của đường dây.

Ngày 8/8, xảy ra sự cố đường dây 220kV trên địa bàn tỉnh Hưng Yên; nguyên nhân được xác định do xe cẩu vi phạm khoảng cách an toàn.

Ngày 17/8, đường dây 500kV Sơn La - Việt Trì, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc 2 (Sơn La), xảy ra sự cố do dây diều vướng vào dây dẫn.

Cũng ngày 17/8, đường dây 220kV Lào Cai - Guman 1, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc (Lào Cai), xảy ra sự cố do dây cáp UAV của người dân vận chuyển vật liệu quệt vào đường dây.

Ngày 27/8, đường dây 220kV Thủy điện Khe Bố - Thủy điện Bản Vẽ, thuộc Truyền tải điện Nghệ An xảy ra sự cố do người dân dùng chất nổ làm đứt dây dẫn.

Ngày 1/9, đường dây 220kV Hà Đông - Phủ Lý, thuộc Truyền tải điện Hà Nội quản lý, xảy ra sự cố do một doanh nghiệp sử dụng máy khoan di động bằng bánh xích để khoan thăm dò địa chất dưới dây dẫn, trong phạm vi hành lang và vi phạm khoảng cách an toàn.

Các vụ việc trên cho thấy nguyên nhân sự cố không đến từ hành vi cố ý tiếp cận công trình điện lực mà phát sinh từ việc không nhận diện đầy đủ nguy cơ khi tổ chức sản xuất, thi công hoặc sinh hoạt gần đường dây. Lưới điện cao áp có thể gây phóng điện khi người, phương tiện, máy móc hoặc vật thể vi phạm khoảng cách an toàn với bộ phận mang điện, dù chưa tiếp xúc trực tiếp với dây dẫn.

Không chủ quan với hành lang an toàn lưới điện

Theo quy định hiện hành về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, việc duy trì khoảng cách an toàn và bảo vệ hành lang lưới điện cao áp là yêu cầu bắt buộc.

Vì vậy, các hoạt động như xây dựng, cơi nới công trình; trồng cây; tập kết vật liệu; sử dụng cần cẩu, xe nâng, máy móc có chiều cao lớn; thả diều, bóng bay, vật bay; vận hành UAV hoặc đốt lửa gần đường dây phải được kiểm soát theo đúng quy định, tránh nguy cơ ảnh hưởng đến công trình điện lực.

Hậu quả của vi phạm hành lang có thể rất nghiêm trọng: người trực tiếp thực hiện công việc và người xung quanh có nguy cơ bị điện giật, bỏng điện hoặc tai nạn; thiết bị điện có thể bị hư hỏng; đường dây có thể phải xử lý sự cố, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp điện và gây thiệt hại về tài sản.

Mức độ ảnh hưởng cụ thể của từng sự cố phụ thuộc vào vị trí, thời điểm, thiết bị bị tác động và tình trạng vận hành của lưới điện; do đó không nên xem bất kỳ hành vi vi phạm nào là nhỏ hoặc ít nguy hiểm.

Cùng hành động để phòng ngừa sự cố

Vi phạm khoảnh cách an toàn hành lang lưới điện cao áp có nguy cơ và thực tế đã gây nhiều sự cố lưới truyền tải điện, ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc cung cấp điện và đời sống dân sinh, EVNNPT khuyến cáo và đề xuất những giải pháp sau:

Đối với các đơn vị quản lý vận hành, cần tiếp tục kiểm tra, phát hiện sớm các điểm có nguy cơ cao; tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư, khu vực sản xuất, thi công gần đường dây; phối hợp với chính quyền địa phương xử lý, ngăn ngừa các nguy cơ vi phạm và hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện công việc gần đường dây theo đúng quy định.

Đối với chính quyền địa phương, cần phối hợp với đơn vị quản lý vận hành trong tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm; chú trọng các địa bàn có hoạt động xây dựng, sản xuất, khai thác, vận chuyển hoặc sử dụng thiết bị có khả năng ảnh hưởng đến đường dây truyền tải điện.

Khi có tổ chức, cá nhân dự kiến thi công hoặc thực hiện công việc gần đường dây, cần yêu cầu tuân thủ các quy định về bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.

Đối với doanh nghiệp và đơn vị thi công, việc khảo sát hiện trường, nhận diện nguy cơ và xác định biện pháp bảo đảm an toàn phải được thực hiện ngay từ khâu lập phương án. Các đơn vị phải thông báo và thỏa thuận bằng văn bản với đơn vị quản lý vận hành lưới điện để được hướng dẫn, tư vấn và giám sát an toàn trước khi thi công.

Người lao động phải được phổ biến đầy đủ nguy cơ điện; máy móc, phương tiện phải được kiểm soát trong suốt quá trình làm việc. Không tự ý đưa cần cẩu, máy khoan, xe nâng, thiết bị nâng hạ hoặc vật liệu vào khu vực có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn.

Đối với người dân, tuyệt đối không thả diều, bóng bay, vật bay hoặc thực hiện các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây. Không tự ý xây dựng, cơi nới công trình, trồng cây, tập kết vật liệu hoặc sử dụng thiết bị có chiều cao lớn gần đường dây khi chưa tìm hiểu và thực hiện đúng quy định.

Khi có nhu cầu xây dựng, cải tạo công trình hoặc thực hiện công việc gần đường dây, người dẫn cần chủ động liên hệ đơn vị quản lý vận hành để được hướng dẫn.

Nếu phát hiện cây cối, công trình, phương tiện, vật thể hoặc hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây, cần thông báo kịp thời cho đơn vị quản lý vận hành hoặc cơ quan chức năng; tuyệt đối không tự ý tiếp cận, tháo dỡ hay xử lý vật thể nghi có liên quan đến đường dây.

Đại diện EVNNPT chia sẻ, bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp không phải là trách nhiệm riêng của ngành điện. Mỗi hành động tuân thủ quy định, mỗi nguy cơ được phát hiện và thông báo kịp thời sẽ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, hạn chế sự cố và bảo đảm hệ thống truyền tải điện quốc gia vận hành an toàn, liên tục.

Theo Nghị định số 133/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 25/5, một số hành vi vi phạm quy định về bảo vệ công trình điện lực có thể bị phạt tiền 20-30 triệu đồng, như:

Để nhà ở, công trình, cây trồng thuộc sở hữu của mình vi phạm hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực hoặc gây hư hỏng bất kỳ bộ phận nào của công trình điện lực.

Nổ mìn, mở mỏ gây hư hỏng các bộ phận của công trình điện lực.

Vi phạm khoảng cách an toàn giữa phương tiện bay được cấp phép với công trình điện lực trong phạm vi 500m tính từ mép ngoài công trình lưới điện cao áp, siêu cao áp trên không hoặc 100m đối với lưới điện trên không trung áp.

Để diều, vật thể bay trong phạm vi 1.000m tính từ mép ngoài công trình lưới điện cao áp, siêu cao áp trên không hoặc 500m đối với lưới điện trung áp, trừ các trường hợp được pháp luật quy định.