Dự án xây dựng nhà vệ sinh vừa rẻ, đơn giản lại đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người của một kỹ sư môi trường Mỹ đã nhận được sự đánh giá cao và viện trợ của quỹ Gates. Nhà vệ sinh tự tiêu hủy mầm bệnh dành cho người nghèo. Bill and Melinda Gates - Quỹ giúp đỡ người nghèo có cuộc sống khỏe mạnh và...
Dự án xây dựng nhà vệ sinh vừa rẻ, đơn giản lại đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người của một kỹ sư môi trường Mỹ đã nhận được sự đánh giá cao và viện trợ của quỹ Gates.
Nhà vệ sinh tự tiêu hủy mầm bệnh dành cho người nghèo.
Bill and Melinda Gates - Quỹ giúp đỡ người nghèo có cuộc sống khỏe mạnh và chất lượng hơn - đã tài trợ cho dự án của Deshusses 100.000 USD. Theo đó, trong tương lai gần, các hộ gia đình nghèo có thể yên tâm về vấn đề vệ sinh và chất lượng cuộc sống.
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm có tới năm triệu người mắc bệnh tả do vấn đề vệ sinh không an toàn. Ở một số nước nghèo, việc xây một nhà vệ sinh tiêu chuẩn có thể dội nước và đưa chất thải ra môi trường một cách an toàn là điều vô cùng khó khăn vì nguồn nước khan hiếm và chi phí xây dựng lại quá đắt đỏ. Điều này là một trong những nguyên nhân khiến bệnh tả bùng phát thành dịch, đe dọa tính mạng con người.
Kỹ sư môi trường Marc Deshusses, người thiết kế nhà vệ sinh kiểu mới.
Kỹ sư môi trường Marc Deshusses, thuộc Đại học Duke( Mỹ) đã thiết kế kiểu nhà vệ sinh đáp ứng nhu cầu cấp thiết này cho các nước kém phát triển. Kiểu nhà vệ sinh trên có khả năng phá hủy các mầm bệnh trong chất thải mà vẫn đảm bảo vệ sinh môi trường và sức khỏe con người.
Nhà vệ sinh này hoạt động dựa trên nguyên tắc phân hủy các chất hữu cơ để tạo sản phẩm phụ là khí metan. Các chất thải được đưa trực tiếp vào bể chứa làm từ nhựa PVC. Vi khuẩn sẽ làm phân giải các chất hứu cơ có trong chất thải để tạo ra khí metan. Lượng khí metan này không được thải ra ngoài môi trường như cách thường thấy mà nó được dùng để đốt mầm bệnh, vi khuẩn, virus có trong chất thải.
Ngoài chất thải hữu cơ, các loại thức ăn thừa hoặc xác động vật thối rữa cũng có thể cho vào bể chứa để tạo thêm nhiều khí metan hơn.
“Nhà vệ sinh này hoạt động tương tự nhà tiêu tự hoại hiện nay. Tuy nhiên, điều đặc biệt là khí metan không thoát ra ngoài môi trường mà nó được giữ lại làm chất đốt chính các vi khuẩn, mầm bệnh gây ra các bệnh như tả, đau mắt hột, thương hàn, bệnh lây lan do nguồn nước bị ô nhiễm” - Deshusses nói.
Được biết, chi phí để xây dựng một nhà vệ sinh có hệ thống xử lý chất thải an toàn như trên khoảng dưới 100 USD.
Tại nhiều khu vực nghèo, một nhà vệ sinh an toàn vẫn là tiện nghi xa xỉ vì nguồn nước khan hiếm, chi phí xây dựng cao, còn chất thải dễ phát tán mầm bệnh nguy hiểm. Thực tế ấy thúc đẩy Marc Deshusses, kỹ sư môi trường thuộc Đại học Duke, Mỹ, tìm kiếm một giải pháp đơn giản hơn cho những cộng đồng kém phát triển. Thiết kế của ông vừa hướng tới khả năng xử lý chất thải tại chỗ, vừa giảm nguy cơ bệnh tật, đồng thời giữ mức chi phí phù hợp với các hộ gia đình nghèo.
Dự án nhanh chóng nhận được sự đánh giá cao cùng khoản tài trợ 100.000 USD từ quỹ Bill and Melinda Gates, tổ chức theo đuổi mục tiêu cải thiện sức khỏe và chất lượng sống cho người nghèo. Sự hỗ trợ này mở ra triển vọng để mẫu nhà vệ sinh đặc biệt được tiếp tục hoàn thiện, rồi đưa đến những nơi đang thiếu hệ thống vệ sinh cơ bản. Nếu phát triển đúng hướng, thiết kế có thể giúp nhiều gia đình yên tâm hơn trước nguy cơ chất thải làm ô nhiễm môi trường sống.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có tới năm triệu người mắc bệnh tả liên quan đến điều kiện vệ sinh không an toàn, một con số cho thấy quy mô nghiêm trọng của vấn đề. Ở các quốc gia nghèo, xây dựng nhà vệ sinh tiêu chuẩn, có thể dùng nước xả và đưa chất thải đi xử lý an toàn, thường vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Nguồn nước hạn chế khiến việc dội rửa khó khăn, trong khi chi phí hạ tầng lớn khiến chất thải thường bị để lại trong điều kiện không bảo đảm.
Khi chất thải không được xử lý đúng cách, vi khuẩn gây bệnh có thể lan vào đất, nước, thực phẩm, từ đó làm các đợt dịch tả bùng phát và đe dọa trực tiếp tính mạng con người. Thiết kế của Marc Deshusses tập trung giải quyết điểm yếu ấy bằng cách phá hủy mầm bệnh ngay trong quá trình xử lý chất thải. Mục tiêu không chỉ là tạo ra một nơi đi vệ sinh, mà còn hình thành hệ thống khép kín, hạn chế ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Các chất thải được đưa trực tiếp vào một bể chứa làm từ nhựa PVC, vật liệu được lựa chọn cho hệ thống có cấu tạo tương đối đơn giản. Trong bể, vi khuẩn phân giải những chất hữu cơ có trong chất thải, đồng thời tạo ra khí metan như một sản phẩm phụ của quá trình phân hủy. Cơ chế này tương tự nguyên lý hoạt động của nhà tiêu tự hoại, nhưng thiết kế mới tận dụng khí sinh ra thay vì để nó thoát ra môi trường như cách thường thấy.
Khí metan được giữ lại, sau đó sử dụng làm nhiên liệu để đốt các mầm bệnh hiện diện trong chất thải, gồm vi khuẩn và virus có khả năng gây bệnh. Nhờ vậy, nguồn khí vốn có thể trở thành tác nhân gây ô nhiễm được chuyển thành phần năng lượng phục vụ chính quá trình làm sạch. Cách kết hợp phân hủy hữu cơ với tiêu hủy mầm bệnh tạo nên điểm khác biệt quan trọng của nhà vệ sinh do Deshusses thiết kế.
Ngoài chất thải của con người, bể chứa còn có thể tiếp nhận thức ăn thừa hoặc xác động vật đang phân hủy, qua đó cung cấp thêm vật chất hữu cơ cho vi khuẩn hoạt động. Nhiều vật liệu hữu cơ hơn có thể tạo thêm khí metan, giúp duy trì nguồn nhiên liệu cần thiết cho quá trình đốt mầm bệnh trong hệ thống. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của thiết kế vẫn nằm ở việc xử lý an toàn chất thải, không phải biến bể chứa thành nơi tiếp nhận tùy ý mọi loại rác.
Deshusses cho biết nhà vệ sinh mới hoạt động tương tự nhà tiêu tự hoại hiện nay, nhưng khí metan được giữ lại để làm chất đốt tiêu diệt vi khuẩn và mầm bệnh. Những tác nhân được nhắm tới liên quan đến các bệnh như tả, đau mắt hột, thương hàn cùng các bệnh lây lan qua nguồn nước ô nhiễm. Với chi phí xây dựng một hệ thống xử lý an toàn được giới thiệu ở mức dưới 100 USD, dự án đem lại hy vọng thiết thực cho các hộ nghèo đang thiếu điều kiện vệ sinh cơ bản.
