Ngày 23/10, Cơ quan Liêm chính Điền kinh (AIU) thông báo đình chỉ tạm thời Jepchirchir sau khi phát hiện chất erythropoietin (EPO) trong mẫu xét nghiệm ngoài thi đấu được thu thập tại Kenya.
Theo Runner's World và Marathon Journal, mẫu thử được lấy trước khi Jepchirchir vô địch Sydney Marathon ngày 30/8/2026. AIU chưa công bố thời điểm lấy mẫu cụ thể cũng như thời hạn đình chỉ. Đây mới là biện pháp tạm thời trong quá trình điều tra, chưa phải kết luận cuối cùng về hành vi vi phạm quy định chống doping.
EPO là hormone kích thích sản sinh hồng cầu, giúp tăng khả năng vận chuyển oxy đến cơ bắp. Việc VĐV dùng EPO tổng hợp trái phép có thể tạo lợi thế lớn trong các môn thể thao sức bền như chạy marathon và đua xe đạp. Chất này thuộc danh mục cấm của Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới (WADA), cả trong và ngoài thi đấu.
VĐV Kenya Peres Jepchirchir mừng khi về nhất trước đối thủ Ethiopia Tigst Assefa trên đường chạy marathon giải điền kinh VĐTG tại Tokyo, Nhật Bản ngày 14/9/2025. Ảnh: AFP
Vụ việc gây chấn động làng chạy đường dài, vì Jepchirchir thuộc nhóm nữ marathoner thành công nhất thế giới. Chân chạy 33 tuổi từng giành HC vàng Olympic Tokyo 2020, rồi đăng quang tại giải điền kinh vô VĐTG 2025 ở Tokyo sau màn nước rút đánh bại Tigst Assefa với cách biệt hai giây.
Jepchirchir còn từng đăng quang tại bốn giải major, gồm New York 2021, Boston 2022, London 2024 và Sydney 2026. Tại London năm 2024, cô lập kỷ lục thế giới marathon dành cho nữ với 2 giờ 16 phút 16 giây, trước khi bị Assefa phá vào năm 2025.
Ở Sydney hồi tháng 8, Jepchirchir về nhất với 2 giờ 18 phút 31 giây, bỏ xa đồng hương Irine Cheptai hơn ba phút. Dù vậy, kết quả xét nghiệm mới khiến chiến thắng này bị đặt dấu hỏi. Trong thông báo hôm qua, ban tổ chức Sydney Marathon thất vọng, nhưng sẽ tôn trọng quyền được giải trình của VĐV trước khi có phán quyết cuối cùng.
Theo Reuters, người đại diện Gianni Demadonna cho biết ông rất buồn trước sự việc và cho rằng những VĐV sử dụng chất tăng cường thành tích trái phép cần bị loại khỏi các cuộc thi. Trong khi đó, cựu VĐV Mỹ Kara Goucher bày tỏ sự tiếc nuối cho những đối thủ có thể đã mất cơ hội đứng trên bục nhận giải.
Nếu bị kết luận vi phạm và nhận án cấm từ ba tháng trở lên, Jepchirchir sẽ đối diện lệnh cấm trọn đời tham dự tám giải thuộc hệ thống World Marathon Majors, theo quy định của hệ thống này. Hiện cô chưa bị tước danh hiệu Sydney Marathon.
Bê bối tiếp tục phủ bóng điền kinh Kenya, nơi hơn 140 vận động viên đã bị đình chỉ hoặc cấm thi đấu vì doping kể từ năm 2017. Năm ngoái, kỷ lục gia marathon nữ Ruth Chepngetich nhận án cấm ba năm vì vi phạm quy định chống doping liên quan đến chất lợi tiểu hydrochlorothiazide. Vụ Jepchirchir xuất hiện đúng thời điểm Kenya vừa giành quyền đăng cai Giải vô địch điền kinh thế giới 2029 tại Nairobi, lần đầu sự kiện được tổ chức ở châu Phi.
Nhật Tảo tổng hợp