Con đường lên Khe Sanh quanh co giữa núi đồi. Càng đi, màu xanh càng dày. Những vạt cây nối nhau trườn lên sườn núi, thỉnh thoảng mở ra một khoảng trời rộng. Tôi dừng lại ở rừng phong hương. Những thân cây đứng lặng trong gió, tán lá đan vào nhau, nắng rơi xuống mặt đất thành những mảng sáng nhỏ. Không có gì ở đó khiến tôi nghĩ đến chiến tranh. Chỉ có gió.
Gió đi qua những tán cây, mang theo mùi ngai ngái của lá rừng và hơi đất. Tôi đưa tay chạm lên thân cây sần sùi, bất chợt nghĩ về những người từng đi qua những triền núi này khi tuổi đời còn rất trẻ. Có lẽ họ cũng từng nhìn thấy màu xanh của núi. Chỉ khác là dưới bầu trời của họ, tiếng máy bay và tiếng bom đã từng át đi tiếng lá.
Rời rừng phong hương, chúng tôi lên đồi điện gió. Những cánh quạt khổng lồ quay chậm trên nền trời. Mỗi vòng quay mở ra một khoảng mây trắng rồi lại khép lại. Từ trên cao nhìn xuống, những triền núi Khe Sanh trải dài, xanh thẫm. Những con đường nhỏ vắt qua sườn đồi. Những mái nhà thấp thoáng giữa cây cối.
Tôi cứ ngỡ mình đang đứng ở một miền đất hoàn toàn khác với cái tên Khe Sanh từng đọc trong những trang sách.
Nhưng càng nhìn, tôi càng thấy những đổi thay của thời gian hiện hữu ngay trước mắt. Nơi từng hứng chịu bom đạn, giờ có những cánh quạt đón gió trên đồi. Những triền đất từng in dấu chiến tranh nay phủ cây xanh. Cuộc sống lặng lẽ đi qua, từng ngày.
Chúng tôi tiếp tục lên đỉnh Cu Vơ. Ở đó, trời như gần hơn. Mây trôi rất thấp, có lúc tưởng chỉ cần đưa tay là chạm được. Gió trên đỉnh núi mạnh và lạnh. Tôi đứng bên lan can, nhìn những dãy núi nối nhau đến tận xa. Không gian rộng đến mức tôi cứ đứng im, chẳng muốn nói gì.
Một người trong đoàn nhắc đến sân bay Tà Cơn. Cái tên ấy làm tôi chậm lại.
Tôi từng biết Tà Cơn qua những trang sách, những câu chuyện về một thời khói lửa. Nhưng chỉ khi đứng giữa nơi này, tôi mới cảm nhận được sức nặng của hai tiếng ấy.
Sân bay nằm giữa núi rừng. Những dấu tích còn lại khiến tôi không thể nhìn nó như một địa danh bình thường. Tôi đứng đó, nghe người hướng dẫn kể về những năm tháng khốc liệt từng diễn ra trên mảnh đất này. Những chiếc máy bay, những chuyến hàng, những trận đánh… câu chuyện đi qua giọng kể đều đều, nhưng có lúc tôi không còn nghe rõ từng lời.
Tôi nhìn xuống mặt đất dưới chân mình. Mặt đất phẳng lặng, cỏ đã mọc xanh ở nhiều khoảng trống. Nếu không có những dấu tích còn lại và câu chuyện vừa nghe, có lẽ tôi đã không hình dung được nơi mình đang đứng từng trải qua những tháng ngày dữ dội đến thế. Tôi chợt nghĩ, lịch sử đôi khi không nằm nguyên trong những con số hay những trang sách. Nó có thể ở ngay dưới bàn chân mình, trong một nền đất, một dấu tích, một câu chuyện được kể lại giữa buổi sáng đầy gió. Và những con người của một thời đã qua, dù không còn hiện diện, dường như vẫn để lại đâu đó một khoảng lặng mà người đến sau có thể cảm nhận được.
Chiều xuống rất chậm trên Khe Sanh. Gió từ phía đồi thổi về, mang theo mùi lá cây và hơi đất. Tôi bước xuống con dốc, trong lòng còn nguyên một khoảng lặng. Và Khe Sanh, sau những năm tháng dữ dội, vẫn đang xanh lên từng ngày.