Chơi cầu lông tưởng an toàn, lại có thể dẫn đến hiểm họa khó lường - Ảnh: AFP
Liên tiếp 2 vụ việc tử vong - chấn thương nặng do cầu bay trúng người xuất hiện ở sân chơi cầu lông phong trào tại Đài Loan (Đài Bắc Trung Hoa) không khỏi khiến người chơi môn thể thao phổ biến này phải hoang mang.
Tưởng mềm nhẹ, trái cầu lông lại sát thương đáng sợ
Hồi đầu tháng 10, một người chơi cầu lông đã qua đời sau khi bị cầu bay trúng đầu. Và đến giữa tháng, báo Mirror Media (Đài Loan) đưa tin một giáo viên nam 68 tuổi, họ Lâm, gặp tai nạn nghiêm trọng khi chơi cầu lông. Cú đập cầu của đối thủ bay thẳng vào mắt trái, khiến nhãn cầu bị rách vỡ và phần mống mắt tổn thương nặng.
Theo bác sĩ nhãn khoa Hồng Khải Đình, mống mắt bị đứt rời tại chân bám trên toàn bộ chu vi 360 độ, một phần sa ra ngoài qua vết rách giác mạc. Mống mắt là phần có màu, điều chỉnh lượng ánh sáng vào mắt.
Thị lực mắt trái chỉ còn 0,01 trên thang thập phân, nghĩa là suy giảm cực kỳ nghiêm trọng, gần như mù mắt bên trái nhưng chưa phải mù hoàn toàn.
Bác sĩ phẫu thuật cấp cứu, tái tạo phần mống mắt bị thương. Một tháng sau, thị lực không kính phục hồi lên 0,8. Chưa rõ ngày xảy ra tai nạn.
Quả cầu lông chỉ nặng khoảng 5g, nhưng đầu cầu có đường kính khoảng 25-28mm, gần tương đương nhãn cầu người trưởng thành (khoảng 24mm). Vì vậy, đầu cầu có thể tác động trực diện lên nhãn cầu mà không được xương hốc mắt cản bớt lực đáng kể.
Khi bị đập mạnh ở cự ly gần, mô mắt bị nén và biến dạng đột ngột, có thể rách giác mạc, đứt chân mống mắt, lệch thủy tinh thể hoặc tổn thương võng mạc.
Phần mắt rất dễ tổn thương với người chơi cầu lông - Ảnh: AFP
Nghiên cứu mô phỏng bằng máy tính của các nhà khoa học Mỹ, công bố trên tạp chí Ophthalmology Science năm 2024, ghi nhận áp lực trong mô hình nhãn cầu tăng vọt trong chưa đầy một phần nghìn giây sau va chạm với cầu lông. Đây là kết quả mô phỏng, không phải số đo nhãn áp trên người.
Trong y học, chấn thương nhãn cầu kín là tình trạng lớp thành ngoài của mắt không bị rách xuyên toàn bộ chiều dày. Ngược lại, chấn thương nhãn cầu hở là khi giác mạc hoặc củng mạc bị tổn thương xuyên hết chiều dày. Chấn thương hở ít gặp nhưng thường nghiêm trọng hơn.
Nghiên cứu mới: Hàng trăm người bị thương, không ai đeo kính bảo hộ
Ngày 16-10, tạp chí khoa học Injury công bố trực tuyến nghiên cứu của nhóm bác sĩ Divya Tara và cộng sự, phân tích hồ sơ 486 bệnh nhân bị chấn thương mắt liên quan cầu lông tại bốn trung tâm nhãn khoa chuyên sâu của hệ thống L V Prasad Eye Institute (Ấn Độ).
Trong số đó, 403 trường hợp (83%) bị chính quả cầu đánh trúng, 70 trường hợp (14%) liên quan vợt và 13 trường hợp (3%) liên quan kính đeo mắt. Có 97,33% bị chấn thương nhãn cầu kín; đáng chú ý, không bệnh nhân nào sử dụng kính bảo vệ mắt chuyên dụng khi chơi.
Thị lực ban đầu, tổn thương thủy tinh thể, thần kinh thị giác và tăng nhãn áp thứ phát là những yếu tố liên quan đến kết quả điều trị.
Những hiểm họa từ việc chơi cầu lông - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Đây là thống kê trên bệnh nhân đã bị thương, không phản ánh xác suất chấn thương của người chơi nói chung.
Một công trình khác trên tạp chí BMC Ophthalmology năm 2023 theo dõi 102 bệnh nhân tại Bệnh viện Mắt, Tai Mũi Họng thuộc Đại học Phúc Đán (Trung Quốc) ít nhất 18 tháng. Kết quả ghi nhận 37,3% bị tăng nhãn áp thứ phát, 33,3% có tổn thương góc tiền phòng và 31,4% bị lệch thủy tinh thể; 13,7% bị bong võng mạc. Có 75 bệnh nhân phải can thiệp phẫu thuật.
Tăng nhãn áp thứ phát là tình trạng áp lực trong mắt tăng sau chấn thương, đe dọa thần kinh thị giác. Tổn thương góc tiền phòng, nơi dẫn lưu thủy dịch, có thể khiến nguy cơ này kéo dài.
Tập thể dục giảm cân vài buổi đã chấn thương, phải làm sao?Quyết tâm giảm cân bằng chạy bộ, nhảy dây hoặc tập gym, nhưng chỉ sau vài buổi, nhiều người đã đau đầu gối, nhức bắp chân hay buốt gót. Với người thừa cân, béo phì, giải pháp không đơn giản là cố chịu đau hoặc ngừng vận động chờ cân nặng giảm xuống.