Bài toán nhân lực trước các đại dự án hạt nhân trọng điểm
Việt Nam đang đứng trước những nhiệm vụ chiến lược quan trọng khi chuẩn bị triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2, đồng thời hướng tới nghiên cứu, phát triển công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM), phát biểu tại Hội nghị (Ảnh: VINATOM).
Bên cạnh đó, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) cũng đang xây dựng đề án hình thành ngành công nghiệp năng lượng nguyên tử, bao gồm sản xuất thiết bị ghi đo bức xạ và nội địa hóa máy gia tốc.
Trước những nhiệm vụ quan trọng này, các chuyên gia nhận định rào cản lớn nhất hiện nay chính là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Khoa học hạt nhân là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi nền tảng liên ngành và quá trình đào tạo dài hạn. Trong đó, một kỹ sư chủ chốt vận hành nhà máy cần hơn 10 năm học tập và thực hành. Yếu tố an toàn luôn phải đặt lên hàng đầu, đòi hỏi đội ngũ quản lý và kỹ thuật phải nắm vững quy trình cũng như công nghệ chuyên sâu.
Khi người trẻ “bắt tay” với AI và công nghệ hiện đại
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Cán nhà khoa học trẻ tham dự hội nghị (Ảnh: Ban tổ chức).
Để chuẩn bị lực lượng kế cận, Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân cán bộ trẻ ngành năng lượng nguyên tử lần thứ IX vừa diễn ra ngày 8/10 tại Hà Nội, quy tụ 84 báo cáo viên là cán bộ trẻ, học viên cao học và nghiên cứu sinh từ VINATOM cùng nhiều trường đại học, bệnh viện.
Nhiều công trình tại hội nghị cho thấy sự nhạy bén của người trẻ khi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và các phương pháp mô phỏng hiện đại để giải quyết những bài toán thực tiễn.
Tiêu biểu, Tiến sĩ Nguyễn Duy Quang (Viện Nghiên cứu hạt nhân) đã ứng dụng học sâu để phân biệt tín hiệu neutron và gamma, giúp nâng chỉ số đánh giá khả năng phân biệt (FOM) từ 1,0 lên 4,6.
Trong lĩnh vực công nghiệp, báo cáo viên Võ Anh Tuấn (Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ) áp dụng mô hình 3D U-Net kết hợp mô phỏng Monte Carlo để tái dựng bản đồ mật độ thể tích 3D cho sản phẩm chiếu xạ.
Ở hướng nghiên cứu tính toán lò phản ứng, nhà nghiên cứu Đinh Việt Hải (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN) đã sử dụng phần mềm OpenMC để mô phỏng đặc trưng neutron và quá trình cháy của bó nhiên liệu VVER-1000.
Bên cạnh đó, các kỹ thuật kiểm tra không phá hủy (NDT) tiên tiến được báo cáo viên Vũ Đức Vinh (Trung tâm Đánh giá không phá hủy - Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam) ứng dụng thành công tại Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 2, đồng thời hỗ trợ các đơn vị quốc phòng, tạo nền tảng kiểm soát chất lượng cho các dự án hạt nhân trong tương lai.
Trong y tế, nghiên cứu mô phỏng máy gia tốc xạ trị bằng phần mềm Geant4 của báo cáo viên Nguyễn Văn Kiên (Bệnh viện K) được kỳ vọng hỗ trợ kiểm tra chất lượng điều trị ung thư cho từng bệnh nhân.
Cơ hội vươn tầm quốc tế cho nhà nghiên cứu trẻ
Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng VINATOM, khẳng định cơ hội dành cho các nhà khoa học trẻ hiện nay lớn hơn nhiều so với các thế hệ đi trước.
Các nhà nghiên cứu trẻ Việt Nam có điều kiện thuận lợi để tiếp cận cơ sở hạ tầng khoa học tiên tiến tại Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân (JINR) ở Dubna (Nga), cũng như tham gia các chương trình đào tạo của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
Giáo sư Trần Đức Thiệp, Chủ tịch Hội Vật lý hạt nhân, nhấn mạnh rằng trước những nhiệm vụ khó khăn của đất nước, lực lượng trí thức trẻ cần chủ động nhận thức trách nhiệm và dấn thân tìm giải pháp.
Tinh thần ham học hỏi và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ là động lực then chốt để đưa khoa học hạt nhân Việt Nam phục vụ hiệu quả sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.