Nhật Bản tiết lộ máy bay tàng hình đầu tiên

Ngày 8/3, hãng tin AP dẫn lời một quan chức cấp cao thuộc Lực lượng Không quân Nhật Bản, tiết lộ kế hoạch thử nghiệm máy bay chiến đấu tàng hình đầu tiên do nước này tự phát triển. Thông tin lập tức thu hút sự chú ý, bởi Nhật Bản từ lâu sở hữu nền công nghiệp hàng không phát triển nhưng chưa từng đưa một chiến đấu cơ tàng hình nội địa vào thử nghiệm. Theo kế hoạch được công bố, Tokyo hy vọng nguyên mẫu máy bay có thể cất cánh trong vòng ba năm kể từ thời điểm phát biểu. Trung tướng Hideyuki Yoshioka, Giám đốc Cơ quan phát triển các hệ thống trên không thuộc Bộ Quốc phòng Nhật Bản, cho biết chiếc chiến đấu cơ tàng hình đầu tiên của nước này có thể bay thử vào năm 2014. Mốc thời gian này cho thấy dự án đang được thúc đẩy với tiến độ rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu lý thuyết hoặc những bản thiết kế ban đầu. Nếu kế hoạch diễn ra đúng dự kiến, chuyến bay thử sẽ đánh dấu bước tiến quan trọng trong năng lực phát triển máy bay quân sự của Nhật Bản. Để phục vụ dự án, Nhật Bản đã chi 39 tỉ yên, tương đương khoảng 473 triệu USD, cho hoạt động nghiên cứu và phát triển máy bay tàng hình. Đây là khoản đầu tư đáng kể, phản ánh mức độ ưu tiên của Tokyo đối với công nghệ có vai trò quan trọng trong các hệ thống chiến đấu hiện đại. Tuy nhiên, số tiền này được nêu trong bối cảnh phát triển dự án, chưa đồng nghĩa với toàn bộ chi phí để hoàn thiện, sản xuất hàng loạt hoặc triển khai máy bay trong tương lai. Dự án chính thức được khởi động từ năm 2009, sau khi Tokyo biết Quốc hội Mỹ đã thông qua một dự luật cấm xuất khẩu máy bay F-22 “Raptor”. F-22 được giới thiệu là máy bay chiến đấu tối tân nhất của Mỹ, vì vậy việc không thể mua loại máy bay này tạo sức ép để Nhật Bản tìm hướng phát triển năng lực riêng. Quyết định của Washington khiến lựa chọn dựa vào nguồn cung nước ngoài trở nên hạn chế, đồng thời thúc đẩy Tokyo đầu tư sâu hơn vào công nghệ hàng không quân sự nội địa. Tàng hình không chỉ là việc làm cho máy bay khó nhìn thấy bằng mắt thường, mà chủ yếu liên quan đến khả năng giảm mức độ bị phát hiện bởi radar và những hệ thống cảm biến khác. Trong bài toán đó, hình dáng thân máy bay, vật liệu chế tạo cùng cách bố trí các bộ phận đều có thể ảnh hưởng đến mức độ bộc lộ trước đối phương. Bài viết gốc không công bố thiết kế cụ thể của mẫu máy bay Nhật Bản, nhưng việc xây dựng nguyên mẫu cho thấy Tokyo đang hướng tới năng lực làm chủ một lĩnh vực kỹ thuật phức tạp. Đại tá Yoshikazu Takizawa, thuộc Học viện nghiên cứu và phát triển kỹ thuật của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, giải thích rằng Nhật Bản cần tự phát triển công nghệ nếu các quốc gia xung quanh đã sở hữu khả năng sản xuất máy bay tàng hình. Theo ông, mục tiêu trực tiếp của nỗ lực này là bảo đảm an ninh quốc phòng trong môi trường khu vực đang thay đổi. Phát biểu ấy cho thấy dự án không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, mà còn gắn với cách Nhật Bản đánh giá nhu cầu phòng vệ của mình. Bối cảnh khu vực càng được chú ý khi Trung Quốc mới đây thử nghiệm thành công máy bay tàng hình Chengdu J-20. Sự kiện này bổ sung một yếu tố đáng kể vào cuộc cạnh tranh công nghệ hàng không quân sự tại châu Á, nơi các nước theo dõi sát năng lực của nhau. Cùng với việc F-22 không thể xuất khẩu sang Nhật Bản, diễn biến liên quan đến Chengdu J-20 giúp lý giải vì sao Tokyo muốn xây dựng một chương trình tàng hình do chính mình kiểm soát. Dù vậy, thông tin ngày 8/3 mới phản ánh mục tiêu đưa nguyên mẫu lên bầu trời, chưa phải tuyên bố về một dòng máy bay đã sẵn sàng hoạt động. Nhật Bản vẫn cần vượt qua nhiều bước nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá trước khi có thể xác định hiệu quả thực tế của thiết kế, hệ thống cùng công nghệ tàng hình. Nếu cất cánh vào năm 2014 như dự kiến, chiếc máy bay sẽ trở thành dấu mốc đầu tiên trong hành trình Nhật Bản tự phát triển chiến đấu cơ tàng hình, sau khoản đầu tư 39 tỉ yên và quyết định khởi động dự án năm 2009.