Nhật mua chiến đấu cơ tiêm kích tối tân của Mỹ

Nhật Bản đã ký thỏa thuận với Mỹ để mua các chiến đấu cơ tiêm kích F-35, mở đường cho một chương trình hiện đại hóa quan trọng của lực lượng phòng vệ nước này. Mẫu máy bay tàng hình thế hệ mới được dự kiến trở thành chiến đấu cơ chủ lực của Lực lượng phòng vệ Không quân Nhật Bản trong tương lai. F-35 sẽ đảm nhận nhiệm vụ thay thế hạm đội F-4 đã lạc hậu, vốn không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu tác chiến hiện đại. Thông tin được Ngoại trưởng Nhật Bản Seiji Maehara xác nhận ngày 18/1, sau khi Tokyo và Washington đạt được thỏa thuận liên quan đến việc mua bán máy bay. Trong cùng thời điểm, ông Maehara trao đổi tài liệu với Đại sứ Mỹ tại Nhật John Roos về vấn đề an ninh thông tin mật. Những tài liệu này liên quan đến hệ thống chiến đấu cơ đa chức năng thế hệ thứ 5 F-35 do Mỹ phát triển. F-35 là máy bay chiến đấu tàng hình một chỗ ngồi, sử dụng một động cơ, được thiết kế cho nhiều nhiệm vụ tác chiến khác nhau. Dòng máy bay này xuất phát từ chương trình Chiến đấu cơ tấn công phối hợp, thường được gọi bằng tên viết tắt JSF. Mỹ chịu phần lớn chi phí của chương trình, trong khi Anh cùng nhiều chính phủ đối tác khác đóng góp thêm kinh phí phát triển. Với Nhật Bản, việc lựa chọn máy bay mới không chỉ nhằm thay thế một dòng chiến đấu cơ cũ, mà còn phản ánh nhu cầu tăng cường năng lực phòng vệ trên không. F-35 được đánh giá phù hợp với định hướng tìm kiếm một nền tảng chiến đấu hiện đại, có khả năng tàng hình và thực hiện nhiều nhiệm vụ. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, Tokyo vẫn chưa hoàn tất quyết định cuối cùng về toàn bộ hạm đội máy bay thế hệ kế tiếp. Các nguồn tin cho biết chính phủ Nhật Bản dự kiến dành khoảng 600 triệu yên, tương đương khoảng 7,27 triệu USD, cho chi phí nghiên cứu F-35 trong ngân sách tài khóa 2011. Khoản tiền này phục vụ giai đoạn nghiên cứu, đánh giá và chuẩn bị cho lựa chọn máy bay chiến đấu mới của Nhật Bản. Sang năm tài khóa 2012, chính phủ nước này sẽ tìm kiếm các khoản ngân sách cần thiết để mua hạm đội chiến đấu cơ thế hệ kế tiếp. Trước khi hướng sự chú ý mạnh hơn tới F-35, Nhật Bản từng nhắm tới F-22 Raptor, máy bay chiến đấu tàng hình siêu thanh hai động cơ của Mỹ. F-22 được mô tả là chiến đấu cơ tàng hình đa mục tiêu, sở hữu những tính năng đặc biệt phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa lực lượng không quân. Dù vậy, Mỹ đã cấm xuất khẩu F-22, khiến kế hoạch mua mẫu máy bay này của Nhật Bản không thể thực hiện. Sau rào cản liên quan đến F-22, F-35 nổi lên như ứng viên mạnh nhất trong tính toán của chính phủ Nhật Bản. Mẫu máy bay này thuộc nhóm chiến đấu cơ thế hệ thứ 5, đồng thời kết hợp khả năng tàng hình với thiết kế đa chức năng. Việc F-35 được xem xét cũng gắn với chương trình JSF, nơi Mỹ giữ vai trò tài trợ chủ yếu cùng sự tham gia của Anh và các đối tác quốc tế. Dẫu F-35 chiếm vị trí nổi bật, Nhật Bản vẫn cân nhắc thêm những phương án khác trước khi quyết định mua sắm cuối cùng. Các lựa chọn được đề cập gồm Eurofighter, máy bay chiến đấu đa chức năng một động cơ của châu Âu, cùng F/A-18 của Mỹ. Cuộc cạnh tranh giữa những mẫu máy bay này cho thấy Tokyo muốn đánh giá nhiều khả năng trước khi xây dựng lực lượng chiến đấu cơ mới thay thế F-4.