Không phải doanh nghiệp giải thể nào cũng vì “hết tiền”
Khi một doanh nghiệp đóng cửa, phản ứng phổ biến thường là: kinh doanh khó khăn. Điều này đúng trong nhiều trường hợp, nhưng chưa phản ánh toàn bộ bức tranh.
Theo thống kê nội bộ của công ty TNHH Tư vấn và Giải pháp thuế Thuận Thiên (website: ketoanthuanthien.vn), khoảng 38,2% doanh nghiệp muốn hoàn tất thủ tục giải thể khi công ty vẫn không phát sinh khoản nợ nghiêm trọng, thậm chí có trường hợp gần như chưa bước vào giai đoạn kinh doanh ổn định.
Với một số doanh nghiệp, sự tiến bộ của công nghệ, đặc biệt là AI khiến cho nhiều công ty không đủ nguồn lực để chạy đua với các đối thủ khác về mặt công nghệ. Và khi đối thủ đã đi xa hơn mạnh hơn, việc dừng lại để chọn ra mô hình khác phù hợp với năng lực cũng là một lựa chọn sáng suốt.
Một nhóm khá phổ biến khác là các doanh nghiệp được thành lập với kỳ vọng thử nghiệm một mô hình mới. Sau một thời gian vận hành, chủ doanh nghiệp nhận ra thị trường nhỏ hơn dự kiến, chi phí để tiếp cận khách hàng quá cao hoặc lợi thế cạnh tranh chưa đủ rõ ràng.
Thay vì tiếp tục bỏ thêm vốn vào một mô hình chưa chứng minh được hiệu quả, họ lựa chọn dừng lại. Theo góc nhìn này, giải thể đôi khi không phải là hậu quả của một cuộc khủng hoảng, mà là quyết định cắt lỗ có chủ đích.
Doanh nghiệp càng non trẻ, áp lực cạnh tranh càng lớn
Thành lập doanh nghiệp hiện nay không quá khó. Nhưng duy trì một doanh nghiệp có khả năng tạo ra dòng tiền ổn định lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Một công ty mới phải đồng thời giải quyết hàng loạt vấn đề: tìm khách hàng, xây dựng thương hiệu, tuyển nhân sự, quản lý dòng tiền, hoàn thiện quy trình, kiểm soát chi phí và tuân thủ các nghĩa vụ về kế toán, thuế, hóa đơn, lao động.
Trong khi đó, họ phải cạnh tranh với những doanh nghiệp đã có thị phần, dữ liệu khách hàng và nguồn lực tài chính tốt hơn.
Vì vậy, có những doanh nghiệp không thật sự rơi vào tình trạng “phá sản”, nhưng sau một hoặc hai năm hoạt động, người sáng lập nhận thấy khả năng phát triển không còn tương xứng với nguồn lực phải tiếp tục bỏ ra. Giải thể lúc này trở thành một lựa chọn kinh tế hợp lý hơn việc duy trì công ty chỉ để chờ một cơ hội chưa rõ ràng.
Khi công ty tồn tại nhưng gần như không còn hoạt động
Một trường hợp khác ngày càng dễ gặp là doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh trên thực tế nhưng pháp nhân vẫn tồn tại. Không có doanh thu, không còn nhân sự, không ký hợp đồng mới, nhưng công ty vẫn chưa được giải thể.
Nguyên nhân có thể đến từ tâm lý “để đó sau này dùng lại”, ngại làm thủ tục hoặc cho rằng công ty không hoạt động thì cũng không phát sinh vấn đề gì.
Đây lại là điểm khiến nhiều chủ doanh nghiệp gặp rắc rối.
Một doanh nghiệp còn tồn tại về mặt pháp lý vẫn có thể phát sinh các nghĩa vụ liên quan đến kê khai thuế, báo cáo, hóa đơn, tài khoản ngân hàng, lao động và nhiều thủ tục quản lý khác tùy từng trường hợp.
Nếu để tình trạng này kéo dài nhiều năm, việc xử lý sau đó thường phức tạp hơn đáng kể so với giải thể ngay khi doanh nghiệp đã xác định không tiếp tục hoạt động.
Thay đổi chiến lược cũng có thể dẫn đến giải thể
Không phải mọi quyết định đóng công ty đều mang màu sắc tiêu cực. Có doanh nhân giải thể một pháp nhân cũ để tái cấu trúc hoạt động sang công ty mới; Có người chuyển từ một lĩnh vực kinh doanh sang lĩnh vực khác; Có nhóm cổ đông không còn chung định hướng.
Cũng có doanh nghiệp được lập ra để phục vụ một dự án cụ thể và khi dự án kết thúc, pháp nhân đó không còn nhiều lý do để tiếp tục tồn tại.
Trong những trường hợp như vậy, giải thể là một phần của quá trình tái cấu trúc chứ không nhất thiết phản ánh sự thất bại của doanh nghiệp.
Đáng lo không phải là “giải thể”, mà là để doanh nghiệp “treo” quá lâu
Theo ông Võ Văn Trung, Giám đốc Điều hành công ty Thuận Thiên, điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường, mà còn ở nhóm doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng vẫn chưa xử lý dứt điểm tình trạng pháp lý.
“Doanh nghiệp không còn kinh doanh nhưng pháp nhân vẫn tồn tại thường tạo ra tâm lý rằng cứ để đó cũng không sao. Tuy nhiên, càng kéo dài, những vấn đề về thuế, kế toán và thủ tục hành chính càng có nguy cơ tích tụ, khiến việc xử lý về sau trở nên phức tạp hơn”, ông Trung nhận định.
Thực tế có những doanh nghiệp không phát sinh doanh thu, không còn nhân sự hoặc hoạt động kinh doanh đã dừng từ lâu, nhưng đến khi chủ doanh nghiệp quyết định giải thể mới phát hiện còn nhiều nghĩa vụ cần rà soát và xử lý từ các năm trước.
Điều cần thiết hơn là đánh giá rõ ba phương án: tiếp tục hoạt động, tạm ngừng có kế hoạch hay giải thể hoàn toàn.
Một quyết định được đưa ra sớm và có chuẩn bị thường ít tốn kém hơn so với việc để doanh nghiệp tồn tại trong trạng thái “không hoạt động nhưng cũng chưa đóng”.
Theo ông Trung, một doanh nghiệp rời khỏi thị trường có thể vì khó khăn tài chính, nhưng cũng có thể vì mô hình không phù hợp, sức cạnh tranh thấp, thay đổi chiến lược, kết thúc dự án hoặc chủ doanh nghiệp muốn chuyển nguồn lực sang cơ hội tốt hơn. Nhìn từ góc độ đó, số lượng doanh nghiệp giải thể không nên được giải thích chỉ bằng một nguyên nhân duy nhất. Và trong nhiều trường hợp, biết khi nào nên dừng cũng quan trọng không kém biết khi nào nên bắt đầu.
(Nguồn: Công ty TNHH Tư vấn và Giải pháp thuế Thuận Thiên)