Nhiều nước ra sức tự chủ quốc phòng

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Đối mặt với nhiều bất định, các nước trên toàn cầu đang triển khai quyết liệt hơn bao giờ hết những nỗ lực giành lại quyền tự chủ đối với các hệ thống quốc phòng của từng nước.

Sau đại dịch Covid-19 và khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, thế giới chứng kiến dòng vốn đầu tư chảy mạnh vào các dự án phát triển thế hệ vũ khí mới. Ưu tiên khi ấy của nhiều nước là làm sao tiếp cận với tài nguyên vũ khí của Mỹ. Giờ đây, ưu tiên này vẫn còn đó, nhưng cùng lúc giới quan sát phát hiện một xu hướng mới.

Chuyển dịch để ứng phó đe dọa

Reuters ngày 23.10 dẫn lời ông Eliot Pence, cựu lãnh đạo Tập đoàn công nghệ quốc phòng Anduril (Mỹ), đánh giá xu hướng đáng chú ý hiện nay là các quốc gia từ Canada đến Nigeria đang tăng tốc nỗ lực giành lại quyền tự chủ các hệ thống quốc phòng của mình.

Trong khi sự chuyển dịch trên được tiến hành tùy theo kế hoạch riêng của từng nước, những chuyên gia trong ngành như ông Pence ghi nhận một số điểm đáng chú ý. Các quốc gia đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ và tìm kiếm những chuỗi cung ứng mà Trung Quốc ít có khả năng kiểm soát.

Sự chuyển dịch trong chiến lược công nghệ quốc phòng của nhiều nước được thực hiện nhằm đối phó các mối đe dọa gia tăng. Chẳng hạn, không ít đồng minh Mỹ tỏ ra quan ngại trước việc SpaceX áp đặt những hạn chế đối với bên sử dụng hệ thống Starshield, phiên bản quân sự của hệ thống internet vệ tinh Starlink, vốn được Ukraine dùng để vận hành máy bay không người lái (UAV).

Trong khi đó, truyền thông Na Uy tháng 10 đưa tin các xe điện do Trung Quốc sản xuất và được dùng trong các cuộc diễn tập quân sự tại

Na Uy đã bị phát hiện bí mật ghi hình những người tham gia. Và nhiều nước đang tìm kiếm những nguồn cung cấp pin, linh kiện, khoáng sản thiết yếu và hóa chất không phụ thuộc vào Trung Quốc, sau khi Bắc Kinh gần đây siết chặt kiểm soát đối với nhiều loại đất hiếm.

Nếu một số nước giữ kín những thay đổi chính sách nhằm tránh chọc giận Washington và Bắc Kinh, những nước khác không ngần ngại lên tiếng. Trong số này, Thủ tướng Canada Mark Carney là một trong những tiếng nói chỉ trích ông Trump mạnh mẽ nhất. Ông Carney cũng kêu gọi các "cường quốc tầm trung" hãy làm nhiều hơn nữa để định hình đường hướng phát triển của những nước này trên trường quốc tế.

Phải xây dựng lại hầu như từ số 0

Đón đầu xu hướng trên, ông Pence đã sáng lập Dominion Dynamics - hãng công nghệ quốc phòng Canada - với mục tiêu xây dựng năng lực tự chủ quốc gia trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, hệ thống tự hành và chỉ huy, kiểm soát. Hiện là thành viên Ủy ban cố vấn về quan hệ kinh tế Canada - Mỹ, ông Pence cho biết Ottawa đang thay đổi chiến lược quốc phòng. Nếu trước đây hơn 70% nhu cầu công nghệ quốc phòng của Canada đến từ Mỹ thì hiện chính quyền Ottawa đứng trước thực tế là gần như phải xây dựng lại ngành công nghiệp này từ con số 0.

Dominion Dynamics cho biết tính đến tháng 6 năm nay đã huy động được 169 triệu CAD (gần 3.120 tỉ đồng), và những sản phẩm đầu tiên ra mắt bao gồm hệ thống giám sát bằng sonar Echo phục vụ cho nhu cầu theo dõi vùng biển Bắc Cực đang trở thành địa bàn cạnh tranh chiến lược.

Ông Pence nhấn mạnh rằng những thay đổi trên không có nghĩa Ottawa chấm dứt hợp tác quốc phòng với Washington. Canada cũng như các nước khác muốn sở hữu những hệ thống vũ khí tự chủ hơn, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào đồng minh như trước.

Sau giai đoạn dồn dập mua sắm vũ khí ngoại nhập thời hậu đại dịch, nhiều quốc gia trên thế giới đang chuyển hướng chiến lược sang tự chủ quốc phòng nhằm giảm phụ thuộc vào các siêu cường. Giới quan sát ghi nhận làn sóng tái định hình chuỗi cung ứng quân sự đang diễn ra mạnh mẽ từ Canada đến Nigeria. Động thái này xuất phát từ nhu cầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ và chuỗi cung ứng trước những biến động địa chính trị ngày càng khó lường. Thực tế chiến trường và an ninh nội bộ đã phơi bày nhiều rủi ro lớn khi phụ thuộc vào hạ tầng bên ngoài. Điển hình là việc SpaceX áp đặt hạn chế lên hệ thống Starshield tại Ukraine, hay sự cố xe điện do Trung Quốc sản xuất bí mật ghi hình trong cuộc tập trận ở Na Uy. Trước những nguy cơ an ninh cùng việc Bắc Kinh siết chặt kiểm soát đất hiếm, các nước đang ráo riết tìm kiếm nguồn cung pin, linh kiện và khoáng sản thiết yếu độc lập. Trước bối cảnh phụ thuộc hơn 70% công nghệ quốc phòng vào Washington, Canada đang nỗ lực tái thiết ngành công nghiệp này gần như từ con số 0. Hãng công nghệ Dominion Dynamics của cựu lãnh đạo Anduril Eliot Pence đã huy động 169 triệu CAD tính đến tháng 6 để phát triển các hệ thống tự hành và giám sát sonar Echo tại Bắc Cực. Lời kêu gọi hành động quyết liệt từ các lãnh đạo như cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Mark Carney cho thấy các cường quốc tầm trung đang quyết tâm tự định đoạt an ninh quốc gia.