Nhắc đến “Tiếng chày trên sóc Bom Bo”, nhiều người nhớ ngay đến âm vang hào hùng, biểu tượng của tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và sự hy sinh của đồng bào Xtiêng trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Từ những chiếc cối, chiếc chày giản dị, đồng bào đã ngày đêm giã gạo tiếp tế cho bộ đội, góp sức cùng quân dân cả nước làm nên những chiến công vẻ vang.
Để hôm nay, trên chính vùng đất giàu truyền thống ấy, một hành trình mới đang được mở ra: Phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân và gìn giữ những giá trị văn hóa đã làm nên bản sắc Bom Bo.
Trong không gian phát triển mới của thành phố Đồng Nai, xã Bom Bo sở hữu những lợi thế đáng kể về đất đai, sản xuất nông nghiệp, cảnh quan tự nhiên và di sản văn hóa. Với cộng đồng 22 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 54%, địa phương có điều kiện xây dựng mô hình phát triển dựa trên sự kết hợp giữa kinh tế nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và bảo tồn văn hóa cộng đồng.
Đồng chí Vũ Long Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Bom Bo cho biết: “Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Bom Bo đứng trước cơ hội chuyển mình từ một xã thuần nông sang mô hình phát triển đa trụ cột, gồm nông nghiệp giá trị cao, du lịch trải nghiệm và dịch vụ văn hóa cộng đồng. Từ đó, Đảng bộ và Nhân dân địa phương xác định phát triển du lịch gắn với khai thác tiềm năng nông nghiệp, bảo tồn văn hóa dân tộc, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện”.
Bom Bo có thế mạnh về các loại cây công nghiệp, như: Cao su, cà-phê, điều, hồ tiêu cùng nhiều cây ăn trái đặc sản như sầu riêng, bơ, chôm chôm. Với lợi thế đất bazan màu mỡ, khí hậu thuận lợi, địa phương có điều kiện phát triển du lịch nông nghiệp thông qua các mô hình farmstay, homestay và trải nghiệm mùa vụ.
Đến Bom Bo, du khách không chỉ tham quan mà còn có thể tham gia các hoạt động sản xuất, thu hoạch, chế biến nông sản, tìm hiểu đời sống người nông dân. Qua đó, nông nghiệp có thêm hướng phát triển, góp phần đa dạng hóa thu nhập và tạo sinh kế.
Anh Điểu Mon, người dân thôn Bom Bo chia sẻ: “Tôi trồng hơn 1 sào lá nhíp. Ngoài phục vụ gia đình, sản phẩm còn cung cấp cho các cơ sở ăn uống phục vụ khách du lịch và người dân địa phương”.
Bên cạnh tiềm năng nông nghiệp, văn hóa truyền thống của đồng bào Xtiêng là nguồn lực quan trọng để Bom Bo phát triển du lịch cộng đồng. Khu bảo tồn văn hóa dân tộc Xtiêng sóc Bom Bo là điểm đến tiêu biểu, nơi tái hiện đời sống sinh hoạt, diễn tấu cồng chiêng và các nghi lễ truyền thống.
Tiếng chày giã gạo từng vang vọng trên sóc Bom Bo trong những năm kháng chiến chống Mỹ đã trở thành biểu tượng văn hóa, lịch sử gắn liền với cộng đồng Xtiêng. Ngày nay, những đêm hội cồng chiêng, bữa cơm lam, canh thụt, ché rượu cần... tiếp tục được gìn giữ, trở thành những trải nghiệm văn hóa đặc sắc dành cho du khách.
Bà Ba Reo, Đội trưởng Đội Cồng chiêng nữ thôn Bom Bo, xã Bom Bo là một trong những người thường xuyên tham gia biểu diễn phục vụ khách tham quan tại khu bảo tồn.
Bà chia sẻ: “Hiện nay, Nhà nước tạo điều kiện cho chúng tôi tham gia các hoạt động văn hóa như đánh cồng chiêng. Mặc dù tuổi đã cao nhưng nhờ biểu diễn cồng chiêng, tôi có thêm thu nhập. Quan trọng hơn, tôi được góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống của ông bà, tổ tiên để lại. Tôi rất vui”.
Ông Điểu Lắ, người có uy tín ở thôn Bom Bo, xã Bom Bo cho biết: Khu bảo tồn Văn hóa Xtiêng sóc Bom Bo ngày nay hấp dẫn du khách nhờ các hoạt động trải nghiệm văn hóa. Vì vậy, việc gìn giữ, phát huy các hoạt động như: Dệt thổ cẩm, cồng chiêng, đan lát và các nghề truyền thống người Xtiêng là rất cần thiết. Thế hệ tôi đã già rồi cho nên tôi mong có lớp học truyền dạy cho lớp trẻ, để con cháu vừa học hành vừa giữ gìn và phát triển nghề, giúp văn hóa Xtiêng tiếp nối qua các thế hệ”.
Xã Bom Bo chú trọng tạo điều kiện để thế hệ trẻ ở sóc Bom Bo tiếp nối di sản của cha ông. Thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội truyền thống và giáo dục lịch sử địa phương, thanh, thiếu niên có thêm cơ hội tìm hiểu về cội nguồn, phong tục, tập quán và truyền thống cách mạng của dân tộc.
Đáng chú ý, các nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng trực tiếp truyền dạy cồng chiêng, dân ca, nghề dệt thổ cẩm và kể những câu chuyện lịch sử gắn với sóc Bom Bo cho thế hệ kế cận. Điểu Cóc là một trong những thanh niên tích cực tham gia bảo tồn và lan tỏa các giá trị truyền thống. Với mong muốn những nét đẹp văn hóa của cộng đồng không bị mai một, Điểu Cóc đã thành lập đội múa Xtiêng, tập hợp những người cùng đam mê để luyện tập và biểu diễn các điệu múa truyền thống.
Điểu Cóc chia sẻ: “Qua từng nhịp bước, động tác và âm thanh cồng chiêng, những giá trị văn hóa được tái hiện sinh động, góp phần đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ và du khách. Đội múa không chỉ là sân chơi văn hóa mà còn tạo cơ hội để các thành viên giao lưu, học hỏi, cùng nhau tiếp nối và gìn giữ vốn quý của dân tộc”.
Bom Bo đang từng bước biến những giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực nội sinh, vừa tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với du lịch văn hóa bền vững. Khi tiếng cồng chiêng, điệu múa, nghề dệt thổ cẩm và những câu chuyện lịch sử tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn hiện diện sống động trong đời sống cộng đồng; tạo nền tảng và động lực cho hành trình phát triển giàu đẹp, bền vững.
NHẤT SƠN