Có những nhà văn đi vào những góc tối của đời sống để tìm kiếm những vết thương. Cũng có những nhà văn, sau khi chạm vào những vết thương ấy, lại tìm cho nhân vật của mình một vùng sáng. Vũ Ngọc Giao là người viết như thế.
Bìa sách Căn bếp thơm mùi gỗ thông
Ảnh: NXB
Trong thế giới truyện ngắn của chị, những mảnh đời dang dở, những cuộc chia lìa, mất mát và những vụn vỡ của tâm hồn không chỉ dẫn đến một cái kết buồn. Từ những mảnh vỡ ấy, chị lặng lẽ ghép nên một bức tranh đời sống. Đó cũng là phong cách viết của nữ nhà văn luôn nhìn cuộc sống bằng sự dịu dàng và lòng trắc ẩn.
Dang dở - Gạch nối của hạnh phúc
Trong Căn bếp thơm mùi gỗ thông, bạn đọc bắt gặp những nhân vật bước ra từ đổ vỡ. Những biến động, mất mát tưởng như khép lại một cánh cửa, lại trở thành cầu nối đưa họ đến một đời sống khác với nhiều hy vọng. Và dường như đó cũng là một cách để nhà văn "nói về hạnh phúc".
Vũ Ngọc Giao có nhiều góc nhìn về hạnh phúc. Ở Bóng của dòng sông, Khuyên không có được hạnh phúc bên mẹ khi mẹ "nối lại tình xưa" với mối tình thời son trẻ. Đó như một nhát cắt đau đớn trong tâm hồn Khuyên. Nhưng chỉ đến khi mẹ qua đời, Khuyên mới thấu hiểu. Hình ảnh nụ cười của mẹ in bóng dưới lòng sông là một hình ảnh đầy sức gợi. Nụ cười ấy có thể là biểu tượng của niềm vui, sự mãn nguyện; cũng có thể là sự thanh thản sau những tháng năm day dứt.
Ở một góc khác, cuộc hôn nhân đổ vỡ trong Căn bếp thơm mùi gỗ thông cũng gợi lên một quan niệm về hạnh phúc thường gặp trong đời sống. Đâu phải cứ "trăm năm" mới là hạnh phúc. Đôi vợ chồng chia tay bởi những điều tưởng như nhỏ nhặt. Nhưng khoảng trống trong lòng họ vẫn luôn là hình bóng của người kia. Họ kết thúc trong sự yên ấm, để rồi mang theo trong ký ức những hình ảnh đẹp. Quan niệm ấy không mới trong đời sống, nhưng cách nữ nhà văn xây dựng câu chuyện bằng một giọng văn lãng mạn, nhẹ nhàng và giàu sức gợi đã tạo nên một dư âm riêng.
Khe sáng sau cánh cửa hẹp
Trong truyện ngắn của Vũ Ngọc Giao, dường như không có những ngõ cụt. Chị không tạo quá nhiều nút thắt, những khúc quanh bất ngờ, cũng không đẩy câu chuyện vào xung đột hay kịch tính. Chị là một nhà văn viết bằng sự dịu dàng, quan sát cuộc sống từ những góc khuất của tâm hồn, lặng lẽ đi vào những câu chuyện nhỏ, những lát cắt tưởng như rất đỗi bình thường.
"Cánh cửa này khép lại thì một cánh cửa khác sẽ mở ra", triết lý đó luôn được thể hiện một cách tự nhiên trong những câu chuyện của chị. Trong nhiều nhan đề của tập sách đã thấp thoáng những dấu hiệu của một sự kết thúc: Chuyến phà cuối năm, Hoàng hôn chợ làng, Chuyến tàu cuối trên ga Nhị Hà, Chiều tím bến Chiền… Nhưng sau cánh cửa hẹp, chị luôn tìm cho mỗi thân phận một khe sáng dịu dàng.
Để những nỗi đau được cất tiếng nói, nhưng sau cùng ngòi bút của nhà văn vẫn hướng về sự chữa lành. Như cô bé Ngọc trong Gió qua miền lau trắng, bị bỏ rơi và được đôi vợ chồng nhân hậu nhận về nuôi. Thay vì một cái kết khép lại trong thương cảm, Ngọc được trao cho một cuộc đời mới, nơi đầy ắp những yêu thương ấm áp. Có lẽ trong tâm tư, chiêm nghiệm và sự hướng nội của nữ nhà văn sinh sống tại TP.Đà Nẵng nhưng luôn nặng tình với vùng quê nội Quảng Ngãi, nơi chị trải qua tuổi thơ êm đềm cùng những con người bé nhỏ, lấm lem, gian khó, thì phép màu luôn có thật.
Người ta thường xếp những con hạc giấy để gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp. Với Vũ Ngọc Giao, mỗi truyện ngắn là một con hạc giấy như thế. Chị xếp chúng bằng những mảnh đời, những nỗi đau, những mất mát và cả những niềm hy vọng âm thầm. Vì vậy, truyện của chị mang tính nhân văn và chuyên chở ước mơ của một người cầm bút có trái tim rộng mở: ước mơ về một bức tranh cuộc sống dù còn nhiều vết xước nhưng cuối cùng vẫn có thể toàn bích trong tình yêu thương.
Đó là một cuộc sống có những cây táo nở hoa.
Và có lẽ, điều đẹp nhất trong những trang viết là cách chị tin vào khả năng tự chữa lành của con người. Sau một cuộc chia lìa vẫn có thể là một cuộc gặp gỡ. Sau một mái nhà đổ vỡ vẫn có thể là một mái nhà khác được xây lên. Sau những năm tháng cô đơn, con người vẫn có thể tìm thấy một bàn tay để nắm, một ánh mắt sẻ chia, một nơi để trở về…
Những con hạc giấy, vì thế không bay đi khỏi những câu chuyện buồn. Chúng được gấp từ chính những nỗi buồn ấy. Nhưng khi được đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một khoảng trời mới, nơi những mất mát không chỉ là mất mát. Ở đó, văn chương trở thành cách con người tìm thấy niềm tin.
