Những câu hỏi đầu năm học

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Năm học mới đã bắt đầu được một tuần. Năm học của rất nhiều cái mới. Cả nước đã tinh gọn tới hơn một nửa số lượng cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập (trong tổng số 37.515 cơ sở), giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó. Là năm học cả nước sẽ trở lại sử dụng một bộ SGK thống nhất. Phụ huynh lo lắng...

Là năm học sẽ giảm tải tối đa cho kỳ thi vào lớp 10. Nhiều chính sách miễn, hỗ trợ học phí, sách giáo khoa, bữa ăn, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn tiếp tục được thực hiện. Chính sách, chế độ phụ cấp, thu hút, sử dụng nhà giáo được hoàn thiện,…

Đồng thời không ít vấn đề được đặt ra, cũng rất mới. Như vì sao có tình trạng thiếu sách giáo khoa, trên diện rộng cả nước, điều trước kia hầu như không xảy ra? Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, có nhiều nguyên nhân, nhưng cái chính là do gián đoạn kênh đăng ký mua bán sách tại các cơ sở giáo dục. ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga, thành viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng không thể để thủ tục của người lớn làm gián đoạn quyền học của trẻ em.

Thiếu sách giáo khoa, nhưng giáo viên, phụ huynh vẫn e dè, lo lắng về bản quyền khi tải các bản sách điện tử để dạy để học, dù Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã cho phép tải miễn phí tại địa chỉ trực tuyến của mình.

Xôn xao hình ảnh suất ăn bán trú “lèo tèo, nghèo nàn” tại Trường tiểu học Trung Giã B, xã Trung Giã, Hà Nội. Tại Trường tiểu học Kim Bài, xã Thanh Oai, Hà Nội hai ngày liên tiếp học sinh chờ suất ăn đến gần 1 giờ chiều, nhà trường phải “chống đói” bằng cách mua bánh ngọt, sữa cho các em, và tạm dừng tổ chức bán trú. Rồi có hiện tượng dùng xe tải chở suất ăn khiến phụ huynh lo ngại không đảm bảo vệ sinh. Hiện tượng này hầu như chỉ xảy ra tại Hà Nội, địa phương áp dụng giao quyền cho UBND xã, phường trực tiếp lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm và suất ăn bán trú cho các trường, thay vì các Ban giám hiệu như trước đây.

Dư luận băn khoăn về cơ chế phối hợp và chịu trách nhiệm giữa 3 bên là địa phương, nhà trường và phụ huynh ra sao trong việc này, từ nguồn gốc thực phẩm, giá cả, vệ sinh an toàn, đến vận chuyển suất ăn? Và liệu cần tính sẵn phương án giám sát phòng ngừa tiêu cực trong việc chọn đơn vị cung cấp?

Năm học mới này, xuất hiện những “siêu trường” phá vỡ mọi kỷ lục. Đó là ở phường Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa). Trường tiểu học Nha Trang sau khi sáp nhập 13 trường tiểu học cùng phường, có quy mô tới 287 lớp, hơn 10.500 học sinh và 542 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trường THCS Nha Trang có 205 lớp, gần 8.800 học sinh, và 379 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trường Mầm non Nha Trang sau sáp nhập gồm 1 trường chính, 11 phân hiệu, 14 điểm trường với gần 2.800 trẻ và 371 cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Những dấu hỏi không nhỏ về cách thức và cả những thách thức trong việc quản lý, vận hành những “siêu trường” quy mô chưa có tiền lệ này. Thời gian mới có một tuần, chắc chắn chưa đủ để nhận định, đánh giá. Nhưng cơ chế linh hoạt sẵn sàng xử lý những tình huống phát sinh tại những trường học này là cần thiết.

Một năm học mới mang tính chất “chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết 71: từ tạo nền tảng cho đổi mới sang tạo ra đổi mới thực chất” như chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Hy vọng sẽ sớm tìm ra những lời giải thỏa đáng cho những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Năm học mới bắt đầu đánh dấu bước chuyển trạng thái quan trọng trong đổi mới giáo dục, gắn liền với việc tinh gọn hàng loạt cơ sở công lập và quay trở lại sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. Tuy nhiên, sự xáo trộn quy mô lớn này lập tức làm phát sinh nhiều bất cập tại các địa phương trên cả nước. Việc thiếu hụt sách giáo khoa diện rộng do gián đoạn kênh đăng ký cùng những lo ngại về bản quyền khi tiếp cận bản điện tử đang trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi học tập của học sinh. Bên cạnh vấn đề giáo trình, công tác quản lý bữa ăn bán trú cũng bộc lộ nhiều kẽ hở nghiêm trọng khi quyền lựa chọn đơn vị cung cấp được chuyển sang cho cấp xã phường. Sự việc suất ăn thiếu dinh dưỡng tại Trường tiểu học Trung Giã B và việc Trường tiểu học Kim Bài phải cho học sinh tạm dừng bán trú vì chờ cơm đến chiều muộn ở Hà Nội đã giấy lên hồi chuông cảnh báo. Thực trạng vận chuyển thực phẩm thiếu an toàn đòi hỏi phải sớm làm rõ cơ chế phối hợp, giám sát trách nhiệm giữa chính quyền địa phương, nhà trường và phụ huynh. Đáng chú ý, chủ trương sáp nhập hành chính đã hình thành nên những mô hình "siêu trường" với quy mô chưa từng có tiền lệ tại phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Việc một trường tiểu học nén tới 287 lớp với hơn 10.500 học sinh hay một trường mầm non phải quản lý 14 điểm trường đang đặt ra thách thức cực kỳ lớn cho công tác vận hành. Trước những bài toán thực tiễn phát sinh chỉ sau một tuần khai giảng, các cơ quan quản lý cần kích hoạt cơ chế ứng phó linh hoạt nhằm đảm bảo chất lượng dạy và học.