Dài khoảng 36,3km, Trục không gian quốc lộ 1A là một trong những dự án giao thông quy mô lớn của Hà Nội, đi qua 18 xã, phường với tổng mức đầu tư gần 162.000 tỷ đồng. Tuyến đường được quy hoạch rộng 90m, gồm 16 làn xe, tốc độ thiết kế 80km/h.
Hà Nội đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành dự án vào năm 2027, qua đó hình thành thêm một trục giao thông lớn, kết nối các khu vực dọc quốc lộ 1A và từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm (Ảnh: Google Maps).
Trên đường Giải Phóng, phạm vi thực hiện dự án đã xuất hiện những thay đổi đầu tiên. Nhiều hộ dân, cơ sở kinh doanh đang thu dọn đồ đạc, di chuyển tài sản để bàn giao mặt bằng. Một số trường hợp đã hoàn tất nhận tiền bồi thường và chuyển tới nơi ở mới.
Tại phường Tương Mai, những căn nhà đầu tiên trong khu vực dự án đã được tháo dỡ, mở ra mặt bằng cho quá trình triển khai tuyến đường. Dự án có phạm vi ảnh hưởng lớn, liên quan đến nhiều hộ dân và tổ chức dọc tuyến.
Ở phường Phương Liệt, đoạn tuyến dài khoảng 1,5km có 14 tổ chức và 232 hộ có nhà ở riêng lẻ nằm trong diện ảnh hưởng. Ngoài ra, dự án còn tác động tới 3 khu tập thể cũ cao 5 tầng với tổng cộng 195 căn hộ và một khu tập thể 2 tầng gồm 20 căn hộ.
Tại phường Định Công, phạm vi dự án dài khoảng 1,49km, với diện tích đất dự kiến thu hồi hơn 92.243m2. Trong số này có khoảng 5.701m2 đất ở. Công tác thu hồi mặt bằng ảnh hưởng tới 123 hộ gia đình, 5 tổ chức và phần đất công do phường quản lý.
Dọc tuyến, nhiều cửa hàng đã thu dọn hàng hóa, tháo dỡ biển hiệu và di chuyển đồ đạc khỏi mặt bằng kinh doanh.
Người dân chủ động vận chuyển, di dời những vật dụng có thể tận dụng như cánh cửa, thiết bị và đồ dùng trong nhà để mang theo, hạn chế bỏ lại tài sản khi công trình được tháo dỡ.
Các mặt hàng được chủ hộ kinh doanh ở mặt đường giảm giá mạnh, bán nhanh trước thời điểm trả lại mặt bằng cho dự án.
Chủ căn nhà 381 đường Giải Phóng (phường Tương Mai) cho biết, gia đình đang thu dọn đồ đạc để chuẩn bị bàn giao mặt bằng. Căn nhà 7 tầng, mức bồi thường được tính hơn 370 triệu đồng/m2. Những vật dụng còn sử dụng được, gia đình tháo dỡ và chuyển về kho cách đó hơn 10km.
Hơn 10 năm nay, căn nhà tại số 419 đường Giải Phóng là nơi anh Phạm Trường Sơn vừa sinh sống vừa kinh doanh quán cà phê. Công trình gồm 7 tầng và 1 tầng hầm, diện tích mỗi sàn khoảng 80m2.
Khoảng một tháng nay, anh Sơn cùng gia đình thuê thêm khoảng 5 người thợ để tháo dỡ, thu dọn căn nhà, chuẩn bị cho việc bàn giao mặt bằng. Anh cho biết hiện chưa tính đến phương án kinh doanh mới, trước mắt sẽ chờ hoàn tất việc nhận bồi thường rồi mới quyết định.
Cổng Parabol, công trình mang tính biểu tượng của Đại học Bách khoa Hà Nội, cũng nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng của dự án. Hình ảnh công trình đã trở thành biểu tượng, gắn liền với khuôn viên trường và nhiều thế hệ sinh viên trong hơn nửa thế kỷ.
Với 8 làn xe hiện hữu, quốc lộ 1A đang phải "gồng gánh" lưu lượng phương tiện lớn, đặc biệt trên các đoạn qua khu vực đô thị. Khi được mở rộng, tuyến đường sẽ có thêm năng lực khai thác, góp phần giảm áp lực giao thông và tạo trục kết nối thuận lợi hơn từ Hà Nội đi các tỉnh phía Nam.