Sáng 31/10, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương tổ chức chương trình Gặp mặt người hiến máu nhóm máu hiếm tiêu biểu năm 2026, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về nhóm máu hiếm, đồng thời biểu dương, tri ân những người luôn sẵn sàng trao đi những đơn vị máu quý giá khi người bệnh cần.
Tham dự chương trình có 150 người hiến máu nhóm máu hiếm, với tổng số lần hiến lên tới 2.400 lần, trung bình mỗi người đã hiến máu 16 lần. Đáng chú ý, chỉ trong 10 tháng đầu năm 2026, họ đã hiến tặng hơn 420 đơn vị máu, trung bình mỗi người đóng góp 2,8 đơn vị.
Đây là những con số cho thấy sự bền bỉ, tinh thần trách nhiệm và nghĩa cử nhân ái của cộng đồng người hiến máu hiếm. Tuy nhiên, khác với người hiến máu thuộc các nhóm máu phổ biến, người mang nhóm máu hiếm không được khuyến cáo duy trì hiến máu thường xuyên. Điều quan trọng là giữ gìn sức khỏe, sẵn sàng tham gia hiến máu khi có bệnh nhân thực sự cần và được huy động.
Nhu cầu máu hiếm ngày càng tăng
PGS.TS. Trần Ngọc Quế, Giám đốc Trung tâm Máu quốc gia, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương cho biết, là trung tâm máu lớn nhất cả nước, mỗi năm Trung tâm Máu quốc gia tiếp nhận khoảng 30% tổng lượng máu toàn quốc. Hiện đơn vị quản lý trên 4.000 người hiến máu nhóm máu hiếm Rh(D) âm, trong đó có 170 người nước ngoài. Những người hiến máu này chủ yếu sinh sống tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố phía Bắc.
Thống kê cho thấy, năm 2025, Trung tâm Máu quốc gia tiếp nhận 1.585 đơn vị máu từ 912 người hiến máu nhóm máu hiếm Rh(D) âm, gồm 1.332 đơn vị máu toàn phần và 253 đơn vị tiểu cầu gạn tách.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, có 805 người mang nhóm máu hiếm Rh(D) âm tham gia hiến tặng 1.329 đơn vị máu, trong đó có 1.142 đơn vị máu toàn phần và 187 đơn vị tiểu cầu gạn tách.
Đáng chú ý, nhu cầu sử dụng các chế phẩm máu nhóm hiếm Rh(D) âm tại các cơ sở y tế, đặc biệt ở Hà Nội, liên tục gia tăng trong những năm gần đây. Điều này khiến công tác bảo đảm nguồn máu trở nên khó khăn hơn, nhất là trong những tình huống người bệnh cần truyền máu khẩn cấp.
Trong nhiều trường hợp, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phải khẩn trương liên hệ, huy động những người hiến máu có nhóm máu phù hợp. Năm 2025, trong tổng số máu hiếm tiếp nhận có 498 đơn vị được huy động khẩn cấp. Con số này trong 10 tháng đầu năm 2026 là 420 đơn vị.
Theo PGS.TS. Trần Ngọc Quế, phía sau những con số về lượng máu hiếm được tiếp nhận là sự đóng góp của những con người cụ thể, với những cuộc gọi, những lần thu xếp công việc và cả hành trình vượt qua khoảng cách địa lý để kịp thời có mặt khi người bệnh cần.
“Điều chúng tôi thực sự biết ơn không chỉ là những đơn vị máu được tiếp nhận, mà còn là sự tin tưởng, tinh thần trách nhiệm và tấm lòng nhân ái mà các anh chị đã dành cho người bệnh. Các anh chị không biết người nhận máu của mình là ai, ở đâu, nhưng những giọt máu được trao đi có thể giúp một người vượt qua thời khắc sinh tử, giúp một gia đình giữ lại niềm hy vọng”, PGS.TS. Trần Ngọc Quế chia sẻ.
Vì sao Rh(D) âm được xem là nhóm máu hiếm ở Việt Nam?
Theo Hội Truyền máu Quốc tế, tính đến tháng 9/2026, thế giới ghi nhận 49 hệ nhóm máu hồng cầu với 401 kháng nguyên nhóm máu. Trong đó, hệ nhóm máu ABO và hệ nhóm máu Rh là hai hệ quan trọng nhất trong thực hành truyền máu.
Mỗi hệ nhóm máu được phân chia thành các nhóm khác nhau dựa trên sự hiện diện hoặc vắng mặt của các kháng nguyên có đặc tính di truyền trên bề mặt hồng cầu và các kháng thể trong huyết thanh.
Đáng chú ý, tỷ lệ xuất hiện của các kháng nguyên nhóm máu không giống nhau giữa các chủng tộc, quốc gia và khu vực địa lý. Vì vậy, một nhóm máu có thể được xem là hiếm ở người Việt Nam nhưng lại khá phổ biến ở người da trắng và ngược lại.
Theo quy ước của Hội Truyền máu Quốc tế, nhóm máu có tần suất xuất hiện dưới 0,1% được xếp vào nhóm máu hiếm; dưới 0,01% được gọi là nhóm máu rất hiếm.
Tại Việt Nam, Rh(D) âm là một trong những nhóm máu hiếm thường được nhắc đến, do chỉ chiếm dưới 0,1% dân số. Trong khi đó, tại châu Âu và nhiều quốc gia khác, tỷ lệ người mang nhóm máu Rh(D) âm có thể lên tới 15-40% dân số.
Đây cũng là lý do cộng đồng người nước ngoài mang nhóm máu Rh(D) âm đang sinh sống tại Việt Nam trở thành nguồn hỗ trợ quan trọng, tích cực tham gia hiến máu khi các cơ sở y tế cần huy động máu hiếm cho người bệnh Việt Nam.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng máu hiếm ngày càng tăng, mỗi người hiến máu Rh(D) âm không chỉ đóng góp một đơn vị máu mà còn góp phần duy trì nguồn máu dự phòng đặc biệt quý giá cho hệ thống y tế.