Một ly sữa ấm trước khi đi ngủ được nhiều người xem là cách giúp cơ thể thư giãn. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy tác động của thực phẩm đối với giấc ngủ có thể khác nhau ở mỗi người.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Psychology đã tìm hiểu mối liên hệ giữa chế độ ăn uống, chất lượng giấc ngủ và trải nghiệm giấc mơ.
Các nhà khoa học khảo sát 1.082 sinh viên với độ tuổi trung bình khoảng 20. Người tham gia hoàn thành Chỉ số chất lượng giấc ngủ Pittsburgh. Đây là bộ câu hỏi gồm 19 mục được sử dụng để đánh giá chất lượng và những vấn đề liên quan đến giấc ngủ trong vòng một tháng.
Nhóm nghiên cứu cũng sử dụng Chỉ số rối loạn ác mộng gồm 5 mục để đánh giá những vấn đề liên quan đến ác mộng.
Người tham gia được hỏi về chế độ ăn uống, tình trạng không dung nạp thực phẩm, dị ứng và những ảnh hưởng mà họ cho rằng một số loại thực phẩm gây ra đối với giấc ngủ và giấc mơ.
Chất lượng giấc ngủ thay đổi theo thói quen ăn tối
Kết quả cho thấy hơn 40% người tham gia nhận thấy ăn vặt vào đêm muộn hoặc sử dụng một số loại thực phẩm có ảnh hưởng đến giấc ngủ theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực.
Khoảng 20% cho biết một số thực phẩm như trái cây, rau củ và trà thảo dược có liên quan đến giấc ngủ tốt hơn.
Trong khi đó, 24,7% cho biết một số loại thực phẩm khiến họ ngủ kém hơn. Những thực phẩm thường được nhắc đến gồm món tráng miệng, sản phẩm từ sữa và thức ăn cay.
Khi phân tích những giấc mơ đáng sợ xuất hiện sau khi ăn vào ban đêm, các nhà nghiên cứu nhận thấy sản phẩm từ sữa và món tráng miệng nằm trong số những nhóm thực phẩm thường được người tham gia đề cập.
Nghiên cứu cũng ghi nhận việc ăn vặt vào đêm muộn nói chung có liên quan đến số lượng giấc mơ tiêu cực và ác mộng nhiều hơn.
Ngược lại, những người hiếm khi ăn vặt vào đêm muộn có xu hướng nhớ lại giấc mơ nhiều hơn những người thường xuyên ăn trước khi ngủ.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Sản phẩm từ sữa, đồ ngọt và thức ăn cay nằm trong nhóm thực phẩm được người tham gia cho rằng khiến họ ngủ kém hơn (Ảnh: Getty).
Không dung nạp lactose có thể liên quan đến ác mộng
Một trong những kết quả đáng chú ý của nghiên cứu là mối liên hệ giữa tình trạng không dung nạp lactose với chất lượng giấc ngủ và ác mộng.
Trong nhóm cho rằng thực phẩm tác động tiêu cực đến giấc ngủ, 29,6% không dung nạp lactose. Tỷ lệ này ở nhóm không nhận thấy thực phẩm làm gián đoạn giấc ngủ là 19,5%.
Không dung nạp lactose xảy ra khi cơ thể không thể tiêu hóa hoàn toàn lactose, loại đường có trong sữa và các sản phẩm từ sữa. Tình trạng này có thể gây đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy.
“Người không dung nạp lactose, đặc biệt khi có triệu chứng tiêu hóa nặng và thường xuyên bị tỉnh giấc, có xu hướng gặp ác mộng nhiều và nghiêm trọng hơn”, tiến sĩ Tore Nielsen, tác giả chính của nghiên cứu tại Đại học Montréal, cho biết.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Các chuyên gia đã tìm thấy mối liên hệ giữa những cơn ác mộng, giấc ngủ kém và chứng không dung nạp lactose (Ảnh: Getty).
Theo ông Nielsen, kết quả này phù hợp với những hiểu biết trước đây về mối liên hệ giữa cảm giác của cơ thể và nội dung giấc mơ.
“Ác mộng có thể ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, đặc biệt khi xảy ra thường xuyên và khiến người ngủ tỉnh dậy trong trạng thái khó chịu”, ông Nielsen cho biết.
Theo chuyên gia này, một số người gặp ác mộng thường xuyên còn hình thành tâm lý né tránh việc đi ngủ. Việc thức giấc do ác mộng kết hợp với hành vi trì hoãn giấc ngủ có thể gây ra tình trạng mất ngủ.
Mối liên hệ giữa các vấn đề tiêu hóa và chất lượng giấc ngủ cũng từng được ghi nhận trong những nghiên cứu trước đây.
Một nghiên cứu năm 2019 với 2.752 người tham gia cho thấy rối loạn giấc ngủ có liên quan đến một số bệnh lý đường tiêu hóa, trong đó có bệnh trào ngược dạ dày thực quản và hội chứng ruột kích thích.
Các nghiên cứu về trào ngược axit vào ban đêm cũng cho thấy khi cơ thể ở trạng thái ngủ, một số cơ chế giúp làm sạch axit khỏi thực quản hoạt động kém hiệu quả hơn. Các triệu chứng trào ngược xuất hiện trong thời gian này có thể khiến người bệnh tỉnh giấc và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Chưa thể kết luận thực phẩm trực tiếp gây ác mộng
Dù ghi nhận nhiều mối liên hệ, các nhà khoa học chưa thể kết luận một loại thực phẩm cụ thể trực tiếp gây ra ác mộng hoặc mất ngủ.
Nghiên cứu chủ yếu dựa trên dữ liệu do người tham gia tự báo cáo. Điều này có nghĩa kết quả phụ thuộc vào khả năng ghi nhớ và đánh giá của mỗi người về chế độ ăn cũng như trải nghiệm giấc ngủ.
Mẫu nghiên cứu cũng chủ yếu gồm sinh viên với độ tuổi trung bình khoảng 20 và không được lựa chọn ngẫu nhiên từ dân số nói chung. Vì vậy, kết quả chưa thể đại diện cho tất cả nhóm tuổi và cộng đồng.
“Cần có thêm nghiên cứu trên những nhóm người ở nhiều độ tuổi, hoàn cảnh xã hội và có thói quen ăn uống khác nhau để xác định liệu kết quả này có thể áp dụng rộng rãi hay không”, ông Nielsen cho biết.
Nhóm tác giả dự kiến tiếp tục thực hiện nghiên cứu có đối chứng. Một nhóm sẽ sử dụng các sản phẩm từ sữa, trong khi nhóm còn lại dùng thực phẩm đối chứng. Qua đó, các nhà khoa học hy vọng làm rõ hơn liệu sản phẩm từ sữa có thực sự ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ và giấc mơ.
Theo nhóm nghiên cứu, việc điều chỉnh thói quen ăn uống có thể mang lại lợi ích cho những người nhạy cảm với một số loại thực phẩm. Tuy nhiên, vẫn cần thêm bằng chứng để xác định mối liên hệ trực tiếp giữa từng loại thực phẩm với chất lượng giấc ngủ và ác mộng.