Ninh Bình lập khu bảo tồn voọc mông trắng lớn nhất thế giới

Ngày 3-11, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ công bố quyết định về việc thành lập khu rừng đặc dụng "Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng".

Voọc mông trắng (tên khoa học là Trachypithecus delacouri), hay còn gọi Voọc quần đùi trắng, là loài linh trưởng đặc hữu duy nhất chỉ có tại Việt Nam.

Linh trưởng này từng phân bố tại nhiều khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ nhưng suy giảm mạnh do săn bắt và mất sinh cảnh, hiện chỉ sinh sống tập trung tại khu rừng đá vôi Kim Bảng và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long với tổng lượng đàn gần 400 con, chiếm hơn 90% số voọc mông trắng hoang dã trên toàn cầu.

• Nhiều loài quý hiếm ở Việt Nam bị đe dọa tuyệt chủng

Voọc mông trắng hiện được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách đỏ Việt Nam và danh lục đỏ IUCN (cấm săn bắt, nuôi nhốt, buôn bán dưới mọi hình thức).

Theo quyết định thành lập, khu bảo tồn có tổng diện tích 3.182ha (trong đó rừng tự nhiên trên núi đá vôi chiếm 3.016,81ha) và nằm trong không gian Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc.

Khu bảo tồn được chia thành các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ - hành chính. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình được giao trực tiếp quản lý.

Việc thành lập khu bảo tồn sẽ tạo tiền đề pháp lý và khoa học vững chắc để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Quần thể cảnh quan văn hóa - sinh thái "Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc" là di sản Thế giới.

Ông Trần Anh Dũng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, cho biết việc thành lập khu bảo tồn là dấu mốc quan trọng, nhưng theo ông đây mới là bước khởi đầu.

"Điều có ý nghĩa quyết định là tổ chức thực hiện như thế nào để các mục tiêu bảo tồn được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, lâu dài và bền vững. 

Để khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng thực sự phát huy hiệu quả, tôi đề nghị các sở, ban, ngành, địa phương liên quan nâng cao trách nhiệm trong quản lý, chủ động tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, tham gia phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm", ông Dũng giao nhiệm vụ.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cũng mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, tổ chức bảo tồn và các đối tác tiếp tục quan tâm, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và hỗ trợ tỉnh trong nghiên cứu, giám sát, phục hồi sinh cảnh, bảo tồn voọc mông trắng và phát huy các giá trị đa dạng sinh học.

Hình ảnh voọc mông trắng được ghi nhận tại Kim Bảng - Video: CCD

Voọc mông trắng được phát hiện ở Kim Bảng từ 10 năm trước

Năm 2016, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI) cùng các nhà khoa học Việt Nam ghi nhận quần thể voọc mông trắng Kim Bảng (huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam cũ) với hơn 100 con.

Năm 2017, tỉnh Hà Nam đã đồng ý chủ trương thành lập khu bảo tồn voọc mông trắng tại huyện Kim Bảng, với diện tích dự kiến 3.400 ha.

Tháng 7-2020, Chính phủ có ý kiến chỉ đạo, giao UBND tỉnh Hà Nam áp dụng các biện pháp cấp bách bảo vệ quần thể voọc mông trắng tại sinh cảnh sống tự nhiên trên địa bàn; rà soát, đánh giá việc chấp hành yêu cầu về môi trường của các hoạt động khai thác đá, bảo đảm không gây ảnh hưởng sự tồn tại và phát triển của các loài voọc mông trắng trong tự nhiên.

Kể từ đó, tỉnh Hà Nam cũ cũng như tỉnh Ninh Bình mới đã có nhiều văn bản chỉ đạo lập đề cương, trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xin ý kiến Trung ương về việc thành lập khu bảo tồn loài và sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng.

Đến ngày 10-9-2026, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng đã chính thức ký quyết định số 3343/QĐ-UBND thành lập "Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng".

Sáng kiến lồng ghép giáo dục môi trường vào môn tiếng Anh của cô Nguyễn Thị Kim Loan (giáo viên tiếng Anh Trường THCS Lê Văn Tâm, TP Đà Nẵng) đã biến các tiết học khô khan thành hành trình giúp học sinh trở thành "đại sứ xanh", góp phần bảo vệ quần thể voọc chà vá chân xám quý hiếm tại Tam Mỹ.