Ninh Bình lập khu bảo tồn voọc mông trắng lớn nhất thế giới

Nguồn ảnh: VnExpress

Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng rộng gần 3.200 ha, chủ yếu là rừng tự nhiên trên núi đá vôi, nhằm bảo vệ loài linh trưởng đặc hữu đang bị đe dọa.

Ngày 10/9, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng ký quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng, thuộc các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy. Khu bảo tồn có hơn 3.000 ha là rừng tự nhiên, là vùng núi đá vôi thuộc không gian Kim Bảng - Tam Chúc, có hệ sinh thái rừng đặc trưng và là sinh cảnh của voọc mông trắng.

Khu bảo tồn được chia thành các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ - hành chính. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình được giao trực tiếp quản lý.

Đàn vọoc mông trắng tại Ninh Bình. Ảnh: Lam Sơn — Đàn voọc mông trắng tại Ninh Bình. Ảnh: *Lam Sơn*

Theo tỉnh Ninh Bình, việc lập khu bảo tồn nhằm giữ rừng tự nhiên, bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái, sinh cảnh quan trọng, đặc biệt là quần thể voọc mông trắng. Các hoạt động quản lý sẽ tập trung bảo vệ, phục hồi rừng, phòng cháy chữa cháy, giám sát đa dạng sinh học và theo dõi động vật hoang dã.

Việc thành lập khu bảo tồn diễn ra khi Ninh Bình đang nghiên cứu, xây dựng hồ sơ đề cử quần thể cảnh quan văn hóa - sinh thái Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc vào danh sách Di sản thế giới UNESCO.

Tại hội thảo quốc tế hồi tháng 7, các chuyên gia đánh giá khu vực có nhiều giá trị về địa chất, địa mạo karst nhiệt đới, đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử và văn hóa. Quần thể voọc mông trắng là một trong những giá trị đa dạng sinh học nổi bật.

Các chuyên gia trong và ngoài nước đang tiếp tục nghiên cứu đặc trưng, ranh giới và tính toàn vẹn của khu vực, đồng thời hoàn thiện các yêu cầu khoa học, quản lý phục vụ việc xây dựng hồ sơ đề cử.

Đầm Vân Long nơi cư trú của quần thể voọc mông trắng. Ảnh: Lê Hoàng — Đầm Vân Long nơi cư trú của quần thể voọc mông trắng lớn nhất thế giới. Ảnh: *Lê Hoàng*

Voọc mông trắng là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, từng phân bố tại nhiều khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ nhưng suy giảm mạnh do săn bắt và mất sinh cảnh.

Các nghiên cứu do tỉnh Ninh Bình và chuyên gia thực hiện cho thấy toàn bộ không gian Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc hiện có khoảng 400 cá thể, chiếm hơn 90% số voọc mông trắng còn lại trong tự nhiên. Trong đó, Vân Long có khoảng 250-300 cá thể, vùng núi đá vôi Kim Bảng tiếp giáp Tam Chúc khoảng 120-150 cá thể.

Hai khu vực tạo thành vùng sinh cảnh đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại của loài này. Việc thành lập khu bảo tồn tại Kim Bảng giúp mở rộng không gian được bảo vệ bên cạnh Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.

Đầu những năm 2000, quần thể voọc mông trắng tại Vân Long chỉ còn khoảng 40 cá thể. Sau hơn hai thập kỷ bảo vệ, số lượng đã tăng lên khoảng 250-300 cá thể. Về lâu dài, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng được định hướng phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.

Lê Hoàng

Quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng với diện tích gần 3.200 ha của UBND tỉnh Ninh Bình đánh dấu bước tiến chiến lược trong nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học tại Việt Nam. Vùng núi đá vôi Kim Bảng tiếp giáp Tam Chúc hiện là nơi sinh sống của khoảng 120 đến 150 cá thể voọc mông trắng, loài linh trưởng đặc hữu nguy cấp đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Việc chính thức phân chia các phân khu chức năng và giao Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng tỉnh Ninh Bình trực tiếp điều hành sẽ thiết lập cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt đối với hệ sinh thái rừng tự nhiên quý giá này. Cùng với Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, vùng di sản Kim Bảng mở rộng không gian an toàn cho quần thể khoảng 400 cá thể voọc mông trắng, chiếm hơn 90% tổng số lượng loài này còn lại ngoài tự nhiên. Sự phục hồi ngoạn mục của quần thể Vân Long từ vỏn vẹn khoảng 40 cá thể vào đầu những năm 2000 lên mức 250 đến 300 cá thể hiện nay là minh chứng cho tính hiệu quả của các giải pháp bảo tồn dài hạn. Việc liên kết sinh cảnh giữa Vân Long, Kim Bảng và Tam Chúc giúp duy trì tính toàn vẹn sinh thái, tạo điều kiện thuận lợi cho đà tăng trưởng và phát triển bền vững của loài. Động thái thành lập khu bảo tồn còn đóng vai trò nền tảng trong tiến trình xây dựng hồ sơ đề cử quần thể cảnh quan Vân Long, Kim Bảng, Tam Chúc trở thành Di sản thế giới UNESCO. Các giá trị nổi bật về địa chất karst nhiệt đới, đa dạng sinh học cùng bề dày lịch sử văn hóa tại đây đã được các chuyên gia quốc tế ghi nhận và đánh giá cao. Định hướng tích hợp giữa nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái sẽ biến nơi đây thành mô hình bảo tồn động vật hoang dã tiêu chuẩn gắn liền với phát triển kinh tế địa phương.