Quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) yêu cầu cả hệ thống chính trị quyết liệt triển khai giải pháp khắc phục khuyến nghị của EC, coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến hết năm 2026.
Sau đợt kiểm tra thực địa lần thứ 5 (tháng 3/2026), EC đưa ra 38 khuyến nghị cần khắc phục. Các khuyến nghị này về cơ bản phù hợp chủ trương, định hướng phát triển của thủy sản Việt Nam, cho nên hầu hết được nghiên cứu kỹ lưỡng và tổ chức thực hiện nghiêm túc, cầu thị, đầy đủ. Đến nay, việc khắc phục đạt những kết quả quan trọng.
Hệ thống pháp luật về thủy sản cơ bản đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và phù hợp luật pháp quốc tế, nhất là chế tài xử lý vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS) được nâng cao. Hơn 80.100 tàu cá đã đăng ký được cập nhật lên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) để theo dõi, quản lý; toàn bộ tàu cá hoạt động khai thác có chiều dài từ 15m trở lên, đều lắp đặt VMS theo quy định. 141 cảng cá, bến cá và 265 tài khoản cho các đồn, trạm biên phòng được cấp tài khoản để kiểm soát tàu cá rời, cập cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác (eCDT), bảo đảm minh bạch, chính xác.
Từ tháng 3/2026 đến nay, ngành thủy sản Việt Nam chuyển từ chống khai thác IUU theo chiến dịch sang xây dựng hệ thống quản trị nghề cá dựa trên số hóa dữ liệu, quản lý rủi ro và thực thi pháp luật có khả năng kiểm chứng.
Dù đạt một số kết quả đáng ghi nhận, nhưng trong chống khai thác IUU và qua các lần làm việc trực tiếp với Đoàn thanh tra EC, hiệu quả thực thi trên thực tế mới là điều kiện then chốt, quyết định việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng”. Các lực lượng chức năng cần tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển, tuyệt đối không để phát sinh tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, xác định rõ đây là chỉ tiêu quyết định để gỡ cảnh báo “thẻ vàng”.
Các bộ, ngành và chính quyền địa phương thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tập trung cao độ thực hiện tốt các nhiệm vụ cốt lõi: kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác; tất cả cảnh báo mất kết nối VMS, vượt ranh giới, phá niêm phong kẹp chì, gửi, nhận thiết bị VMS phải được ghi nhận, xác minh, xử lý trong thời gian tối đa 60 ngày và có hồ sơ kiểm chứng theo quy định. Các bộ, ngành, địa phương bố trí tối đa nguồn lực đầu tư hạ tầng cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, phê duyệt và thực hiện chính sách chuyển đổi sinh kế bền vững cho ngư dân…
LÊ QUÂN