Ảnh vệ tinh thương mại chụp cuối tháng 9, được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích hồi cuối tuần trước, cho thấy hoạt động xây dựng và sửa chữa tại căn cứ Oghab 44 (Đại bàng 44) vẫn diễn ra bất chấp địa điểm này đã hứng chịu ít nhất ba đợt không kích giữa xung đột.
Đường băng chính dài khoảng 4.300 m, từng có chướng ngại vật để ngăn máy bay đối phương hạ cánh, đã được dọn sạch. 4 lối vào hầm ngầm ở phía nam, được bố trí thành hai cặp, dường như còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, góc chụp của vệ tinh không cho thấy liệu chúng đã mở ra hay vẫn còn đóng kín.
Iran âm thầm tái thiết căn cứ không quân ngầm giữa chiến sự
Căn cứ Oghab 44 trong tháng 2-10. Video: War Zone
Tại đường lăn phía tây, đoạn mới nối vào lối đi xuyên qua sườn núi đã hoàn thiện. Hoạt động xây dựng tiếp tục ở bên kia, đất đã được lèn chặt nhưng chưa phủ bê tông. Xa hơn về phía nam là hố bom nằm trên đoạn dẫn vào hai cửa hầm.
Trên đường lăn còn lại có hai vệt đen xuất hiện sau các vụ không kích vào tháng 7, dường như là dấu vết của thiết bị trúng đòn. Vệt kéo lê trên mặt đất có chiều rộng tương ứng với các vật thể nằm bên cạnh, cho thấy chúng có thể được kéo hoặc đẩy ra ngoài để giải phóng lối đi.
Ở khu vực hỗ trợ cạnh đường lăn phía tây có hai tòa nhà bị phá hủy hoàn toàn và một công trình bị hư hại, tới nay chúng chưa được tái thiết. Theo biên tập viên Ian Ellis-Jones của War Zone, Iran dường như ưu tiên hoàn thiện và sửa chữa các đường lăn ở Oghab 44 hơn là khôi phục hạ tầng khác.
Căn cứ không quân Oghab 44 của Iran trong ảnh vệ tinh công bố ngày 22/10. Ảnh: War Zone
"Chưa rõ trong lòng núi có gì và Iran còn lại bao nhiêu tiêm kích. Căn cứ này vẫn có thể là nơi Iran cất trữ máy bay không người lái (UAV), thậm chí cả tên lửa hành trình và đạn đạo", Ellis-Jones nhận định.
Căn cứ Oghab 44 nằm ở tỉnh Hormozgan, dưới chân dãy núi Zagros và cách eo biển Hormuz khoảng 160 km về phía tây bắc. Không quân Iran vận hành cơ sở này, thay vì lực lượng không quân - vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Iran khởi công hầm ngầm khổng lồ tại căn cứ Oghab 44 vào năm 2013. Khoảng 8 năm sau, đường băng chính dài 4.300 m được xây ở khu vực thung lũng phía bắc căn cứ. Hai đường lăn xuyên qua sườn núi nhỏ để kết nối đường băng với tổ hợp hầm ngầm, song chỉ một đường đã hoàn thiện.
Hình ảnh được Iran công bố hồi năm 2023 cho thấy mạng lưới đường hầm rộng lớn bên trong, đủ để chứa nhiều tiêm kích F-4E Phantom II. Công tác bảo đảm kỹ thuật và chuẩn bị cất cánh có thể thực hiện hoàn toàn trong căn cứ ngầm, cho phép những chiếc F-4E tiến thẳng ra đường băng để cất cánh, hạn chế tối đa thời gian máy bay nằm im ở nơi trống trải.
Iran âm thầm tái thiết căn cứ không quân ngầm giữa chiến sự
Bên trong hầm ngầm của căn cứ Oghab 44 tháng 2/2023. Video: Tasnim
Oghab 44 là một trong những mục tiêu bị nhắm tới sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran cuối tháng 2, trong đó một đòn tập kích đánh trúng khu vực vào giữa tháng 3 nhưng không gây thiệt hại đáng kể. Chưa rõ bên nào nhắm đến Oghab 44, song giới chuyên gia lưu ý rằng Mỹ đóng vai trò chủ đạo tại mặt trận miền nam Iran, còn Israel tập trung vào khu vực phía tây.
Đến cuối tháng 3, căn cứ lại một lần nữa bị tấn công và chịu thiệt hại nghiêm trọng hơn, trong đó một tòa nhà bị san phẳng và hố bom xuất hiện gần các cửa hầm.
Vị trí căn cứ Oghab 44. Đồ họa: CSIS
Mỹ hồi tháng 7 nối lại chiến dịch tấn công Iran sau khi lệnh ngừng bắn đổ vỡ, trong số mục tiêu bị nhắm đến ngày 15/7 có thể có Oghab 44. Ảnh vệ tinh độ phân giải thấp được công bố sau đó cho thấy 4 vệt đen mới xuất hiện trên các đường lăn, cũng như một số công trình bị hư hại tại căn cứ.
Oghab 44 không phải căn cứ duy nhất mà Iran tu sửa trong lúc giao tranh lắng xuống.
Theo CNN, tính đến cuối tháng 5, Iran đã mở thông 50 trong số 69 lối vào tại 18 căn cứ ngầm bị tấn công, trong đó có một số "thành phố tên lửa ngầm". Con số công trình đã được sửa chữa hiện có thể còn cao hơn nữa.
Căn cứ Oghab 44 trong ảnh vệ tinh chụp ngày 14/7 và 16/7. Ảnh: Soar Atlas
"Iran sở hữu năng lực công nghiệp và tái thiết vô cùng ấn tượng. Họ đã bổ sung kho dự trữ của mình", tướng Ran Kochav, phát ngôn viên Lực lượng Phòng vệ Israel, thừa nhận.
"Các vụ không kích nhằm vào Oghab 44 đã vô hiệu hóa một phần hoặc thậm chí toàn bộ biên đội chiến đấu cơ của Iran tại đây. Iran đang ưu tiên tái thiết căn cứ nằm ở khu vực hẻo lánh này bất chấp khó khăn, cho thấy cơ sở có ý nghĩa vô cùng lớn với họ, bất chấp lý do cụ thể là gì", Ellis-Jones cho biết.
Nguyễn Tiến (Theo War Zone, CNN, AFP)