Một căn hộ có thể mất cả tỷ đồng trước khi một viên gạch nào bị tháo xuống. Điều đó đang xảy ra ở HH Linh Đàm, Hà Nội. Sau những thông tin về kế hoạch xử lý các sai phạm xây dựng, nhiều chủ nhà giảm mạnh giá bán nhưng vẫn khó tìm người mua. Có căn từng được mua với giá 3,8 tỷ đồng, nay rao khoảng 2,8 tỷ đồng.
HH Linh Đàm đi vào hoạt động từ năm 2015, hiện có khoảng 10.000 căn hộ và hàng chục nghìn cư dân. Nhiều gia đình đã sống ở đây hơn 10 năm. Con cái họ lớn lên, đi học quanh khu vực. Cha mẹ đi làm từ đây. Hàng quán, hàng xóm và cả một nếp sống đã hình thành quanh những tòa nhà ấy. Sau chừng ấy thời gian, căn hộ không còn chỉ là vài chục mét vuông bê tông. Với nhiều người, đó là tài sản lớn nhất của cả gia đình.
Theo các kết luận thanh tra đã được công bố, một số tòa nhà tại đây được quy hoạch 27 tầng nhưng thực tế xây 36 hoặc 41 tầng, phần chênh lệch lên tới 9 đến 14 tầng. Sai phạm phải được xử lý. Không thể có một nguyên tắc rằng cứ xây xong, bán xong và đưa người vào ở thì phần xây sai mặc nhiên trở thành đúng.
Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về phần công trình mình xây sai. Nhưng nếu sai phạm diễn ra công khai trong thời gian dài mà không được ngăn chặn kịp thời, trách nhiệm giám sát cũng không thể biến mất. Ở cuối chuỗi trách nhiệm ấy là người mua nhà. Họ không vẽ thêm tầng, không phê duyệt quy hoạch và cũng không có quyền kiểm tra công trình như cơ quan quản lý. Nhưng họ lại là những người cảm nhận hậu quả đầu tiên.
>> Bức xúc vì chung cư bị người ngoài dùng ké tiện ích
Với một căn nhà, phía sau giá thị trường còn là khoản vay ngân hàng, trường học của con, nơi làm việc của bố mẹ, đồ đạc, hàng xóm và những năm tháng một gia đình đã sống ở đó. Bởi vậy, nếu một căn hộ cuối cùng buộc phải di dời, câu chuyện cũng không thể đơn giản là mua bao nhiêu, trả lại bấy nhiêu. Một gia đình mua căn hộ 800 triệu đồng cách đây 10 năm, họ có mua lại được một căn nhà tương đương với 800 triệu đồng nữa không?
Nhưng cũng không thể vì bảo vệ người mua mà giữ lại bằng mọi giá những phần công trình không bảo đảm kết cấu, phòng cháy chữa cháy hoặc tạo sức ép quá lớn lên hạ tầng. Một tầng xây thêm không chỉ có thêm vài chục căn hộ. Nó còn có thêm hàng trăm con người cùng sử dụng thang máy, chỗ để xe, đường giao thông, trường học, hệ thống cấp thoát nước và không gian công cộng. Nếu công trình cứ có người vào ở là được hợp thức hóa, thị trường sẽ nhận một tín hiệu rất xấu: xây càng nhanh, bán càng nhiều thì sai phạm càng khó xử lý.
Với những dự án đã tồn tại sai phạm nhiều năm, có lẽ không nên chỉ chia thành hai phía là chủ đầu tư và cư dân. Có ít nhất bốn vị trí cần được phân biệt. Thứ nhất là người tạo ra sai phạm. Thứ hai là người có trách nhiệm quản lý và giám sát. Thứ ba là người biết rõ rủi ro nhưng vẫn chấp nhận. Cuối cùng là những gia đình mua nhà với niềm tin hợp lý rằng mình đang mua một tài sản hợp pháp. Mỗi bên cần chịu phần trách nhiệm tương ứng với quyết định, mức độ hiểu biết và quyền hạn của mình.
Phá hay giữ một tầng nhà cuối cùng vẫn phải dựa trên an toàn, quy hoạch và pháp luật. Nhưng một quyết định đúng không chỉ nằm ở việc tháo đi bao nhiêu tầng. Nó còn nằm ở cách chúng ta phân chia cái giá phải trả sau đó. Một tầng nhà xây sai có thể phải phá bỏ. Nhưng trước khi chiếc búa đầu tiên được hạ xuống, cần biết thật rõ hóa đơn của tầng nhà ấy đang được gửi đến ai?
Đặng Xuân Đỉnh
- Ba căn chung cư giúp chúng tôi thoát cảnh 'bánh mì kẹp'
- 'Bánh mì kẹp' tuổi 50: trên kính cha mẹ, dưới nhường con cái
- Căn chung cư 4 tỷ cho thuê cả năm chưa được 100 triệu đồng
- Chung cư cũ 10 năm nhưng giá vẫn hơn 3 tỷ đồng
- Chung cư TP HCM 350 triệu đồng một m2 bán cho ai?
- Bố mẹ tôi không chịu lên chung cư vì tiếc nhà đất cũ nát
- Ba căn chung cư giúp chúng tôi thoát cảnh 'bánh mì kẹp'
- 'Bánh mì kẹp' tuổi 50: trên kính cha mẹ, dưới nhường con cái
- Căn chung cư 4 tỷ cho thuê cả năm chưa được 100 triệu đồng
- Chung cư cũ 10 năm nhưng giá vẫn hơn 3 tỷ đồng
- Chung cư TP HCM 350 triệu đồng một m2 bán cho ai?
- Bố mẹ tôi không chịu lên chung cư vì tiếc nhà đất cũ nát