Nông dân Việt nơi vùng lê xứ Đài - Thanh Niên

Từ Đầu Phần, huyện Miêu Lật, tôi theo hướng núi lên vùng trồng lê nổi tiếng của vùng lãnh thổ Đài Loan là Trác Lan.

Càng lên cao, không khí càng dịu mát, những vườn lê nối nhau hiện ra trên sườn dốc. Giữa mùa thu hoạch nơi xứ lạ, tôi nghe tiếng Việt âm vang dưới những tán lê trĩu quả.

Mùa thu hoạch lê Trác Lan vào cuối vụ. Nguyễn Văn Sáng, quê Quảng Bình (nay là Quảng Trị), vừa đưa lê lên bàn cân vừa giải thích: "1.000 mét vuông bên này trồng được khoảng 40 - 45 cây lê. Cây nào già cỗi thì trồng cây non gối vào để dần thay cây cũ. Lê có nhiều giống lắm, Bảo Đảo Cam Lộ cắt sau cùng".

Thứ quả người Đài Loan quen gọi thủy lê (水梨), nôm na là những quả lê mọng nước, có nhiều giống: Tân Hưng, Phong Thủy, Thu Thủy, Hoàng Kim, Hạnh Thủy… và đặc biệt là Bảo Đảo Cam Lộ (寶島甘露梨) - loại đại quả, thịt trắng, giòn và nhiều nước. Ở Đài Loan, lê chất lượng cao thường được sản xuất bằng kỹ thuật cao tiếp lê (高接梨).

Đầu vụ, từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau hằng năm, nhà nông tỉa cành lê, lấy mầm hoa giống lê ôn đới trên núi Lê Sơn, ghép vào đầu cành vừa tỉa của cây lê trồng vùng núi thấp. Sau vài tuần, mắt ghép ổn định, hoa bật ra, được thụ phấn, rồi người làm vườn tiếp tục tỉa nhánh chọn những quả khỏe mạnh.

"Nhánh đậu năm, sáu quả tỉa để lại hai, nhiều lắm ba quả", Nguyễn Văn Cương, quê Quảng Trị, vừa thoăn thoắt làm việc vừa kể kỹ thuật chăm sóc lê ở Đài Loan.

Khi quả lớn dần, người ta dùng túi giấy đeo vào quả ngừa sâu bệnh, chống chim phá và giữ bề mặt quả đẹp. Từ đây, những quả lê lớn lên trong chiếc "áo" riêng cho đến ngày thu hoạch. Tưới nước đã có hệ thống tự động, nhưng tỉa cành, ghép, thụ phấn, tỉa quả, đeo bao, bón phân, thu hái… vẫn cần lao động thủ công. Và trong những vườn lê tôi đi qua đều gặp lao động Việt Nam.

"Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị, miền Tây… ở đây có hết", Cương cười. Cậu bảo ở Đài Loan làm nông nghiệp, phải biết đủ nghề; hết mùa lê lại sang nho, cam, táo... Cương nói thêm: "Việc nhà nông gì tụi em cũng làm. Qua đây không chọn nghề, mà làm theo kiểu mùa nào việc đó".

Hỏi về thu nhập mỗi vụ lê, Tiến Tân, quê Kiên Giang (nay là An Giang), cho hay: "Tính theo xứ mình, một công đất ở đây là 1.000 mét vuông. Nếu trồng lê, tổng tiền tính theo tiền Việt gồm tiền nhân công, mua bao hoa, công ghép, chăm sóc, thu hái, cân đo, đóng thùng… chủ bỏ chi phí đầu tư khoảng 120 - 130 triệu đồng. Khi thu hoạch, chủ lời ít nhất là gấp đôi, thường là gấp 3 hoặc hơn, trung bình cỡ 300 - 500 triệu đồng".

Với giống lê Bảo Đảo Cam Lộ, từ khi cao tiếp đến lúc thu hoạch khoảng 220 ngày. Quả đạt chuẩn, có máy đo đủ độ đường, mới được cắt. Những quả đẹp phân loại, đóng hộp, một phần đưa vào kho lạnh để dành, đợi qua mùa giá lê lên cao, nông dân đem bán có lời hơn. Việc để lâu cũng giúp lê tích đường, ăn ngọt và đậm hơn so với lê mới hái.

Tiến Tân cho biết thêm vườn lê ngày thường chỉ một người chăm là đủ. "Đến việc cần thời vụ như ghép hoa, bao, hái, phân loại, đóng hộp… phải gọi đông người. Làm việc này đều người Việt mình cả. Lương ngày tụi em khoảng 1,5 triệu đồng, vụ lê kéo dài 10 - 20 ngày. Đầu tháng 8 vào mùa lê, tháng 9 xong việc lại tỉa nhánh, rồi chuyển sang những loại cây ăn trái khác", Tiến Tân cho biết.

Lê thường được hái từ sáng sớm. Những chiếc bao giấy lần lượt mở ra, lộ lớp vỏ vàng căng bóng. Có những quả Bảo Đảo Cam Lộ nặng ngoài 2 kg, được gọi là "đại quả" (quả kích thước lớn), đóng từng cặp bán riêng với giá tương đương 400.000 - 500.000 đồng/quả, dùng làm quà tặng.

Gặp các chủ vườn, tôi đều nhận được lời khen giản dị, chân thành khi họ nhận xét về lao động Việt: "Siêng năng, tháo vát, chịu khó và học việc nhanh". Trong lúc trò chuyện với Tiến Tân, ông chủ xen vào bảo: "Cuối năm nay em nó về Việt Nam, không sang nữa. Tôi mất đi một cánh tay phải đấy".

Cắn miếng lê vừa hái giữa vườn, vị ngọt mát lan nhanh trong miệng, cảm giác như ngọt, ngon hơn, khi biết trong đó có công sức chăm lo từ những đôi tay người Việt xa xứ mưu sinh, tích góp từng đồng lương đợi mong ngày về nước đoàn tụ với gia đình.