Không đồng tình cáo buộc, khai báo quanh co
Sáng 2/11, sau khoảng 2 giờ công bố cáo trạng, HĐXX Tòa án nhân dân TP Hà Nội xét hỏi bị cáo Chu Thị Thành (Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức) về hai cáo buộc “Tham ô tài sản” và “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”.
Đối với cáo buộc ‘Tham ô tài sản”, bị cáo Thành chưa đồng tình với quy kết của Viện kiểm sát. Bà cho rằng theo quy định về điều hành giá xăng dầu, việc trích lập Quỹ Bình ổn xăng dầu (Quỹ BOG) được thực hiện căn cứ vào các văn bản của cơ quan quản lý và hóa đơn bán hàng của doanh nghiệp.
“Nếu doanh nghiệp bán xăng dầu không xuất hóa đơn thì căn cứ vào đâu để xác định số tiền phải trích lập vào Quỹ BOG?", Chủ tọa hỏi.
Bị cáo Thành trả lời "việc xác định số tiền trích lập phải căn cứ vào hóa đơn bán hàng".
Thấy bị cáo chưa trả không đúng trọng tâm, Chủ tọa nhắc lại câu hỏi: “Bán hàng không xuất hóa đơn thì lấy căn cứ nào để xác định khoản tiền phải trích nộp?” Bà Thành đáp: “không thể căn cứ được, phải chờ xuất hóa đơn mới căn cứ được”.
Nghe xong, Chủ tọa hỏi thêm lần nữa việc doanh nghiệp đã bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn, không thực hiện trích nộp Quỹ BOG có phải là hành vi vi phạm quy định không? Bà Thành lúc này thừa nhận doanh nghiệp đã vi phạm quy định về trích nộp quỹ.
Tuy nhiên, bị cáo tiếp tục giải thích việc bán hàng không xuất hóa đơn xuất phát từ những khó khăn do dịch Covid-19 gây ra, chứ không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản của Nhà nước.
Chủ tọa Nguyễn Văn Cương, sau đó phân tích, việc doanh nghiệp bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn, không trích nộp khoản tiền theo quy định chính là hành vi bị cáo buộc chiếm đoạt tiền của Quỹ BOG. Dù doanh nghiệp gặp khó khăn vì bất kỳ lý do gì thì khi bán vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trích nộp quỹ theo quy định pháp luật.
Theo Chủ tọa, khi doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ này là hành vi vi phạm và bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Đối với hành vi “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”, bà Thành khai năm 2020, dịch Covid-19 bùng phát khiến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp xăng dầu gặp nhiều khó khăn. Cùng thời điểm, giá xăng dầu thế giới liên tục biến động, khiến việc tiêu thụ hàng hóa bị ảnh hưởng.
Trước tình hình này, bà Thành đã tổ chức cuộc họp với các cấp dưới để tìm phương án đẩy mạnh tiêu thụ xăng dầu, hạn chế hàng tồn kho. Tại cuộc họp, một số cấp dưới của Chu Thị Thành đã đề xuất phương án bán hàng không xuất hóa đơn nhằm tăng lượng hàng tiêu thụ.
Thấy phương án này có thể giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp, bà Thành đồng ý nhưng bà khẳng định “ai mua hóa đơn thì vẫn bán, không có hóa đơn cũng vẫn bán hàng”.
Bán hàng không hoá đơn để giải quyết tồn kho?
Lý giải về quyết định này, bà Thành cho rằng thời điểm đó doanh nghiệp chỉ mong muốn tiêu thụ được hàng hóa để có nguồn tiền duy trì hoạt động, thực hiện các nghĩa vụ với đối tác. Đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, nếu doanh nghiệp không nhận hàng hoặc thanh toán đúng thời hạn theo hợp đồng sẽ bị đối tác phạt.
Do đó, bị cáo mong muốn đẩy nhanh việc bán hàng để có tiền thực hiện các nghĩa vụ tài chính, tránh phát sinh thêm khó khăn cho công ty nên mới đồng ý để cấp dưới bán hàng không có hóa đơn.
Nữ đại gia khẳng định thời điểm đồng ý bán xăng dầu không xuất hóa đơn, bản thân và doanh nghiệp không nghĩ đến việc chiếm đoạt tiền từ Quỹ BOG, mà chỉ muốn giải quyết hàng tồn kho.
Trong cáo trạng, Viện Kiểm sát xác định từ năm 2020 - 2022, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức đã bán gần 78,4 triệu lít xăng dầu, trị giá hơn 1.056 tỷ đồng, cho 25 công ty nhưng không xuất hóa đơn VAT. Doanh nghiệp còn bán hơn 28,7 triệu lít xăng dầu, trị giá khoảng 310 tỷ đồng, cho khách vãng lai mà không xuất hóa đơn, không trích lập quỹ BOG hơn 67,3 tỷ đồng.
Bà Thành là người chỉ đạo cấp dưới xuất khống 153 hóa đơn cho 21 công ty và xuất trả 13 hóa đơn cho một doanh nghiệp khác, tương ứng khoảng 97 triệu lít xăng dầu, trị giá hơn 1.344 tỷ đồng.
Như vậy, tổng số tiền Quỹ BOG bị chiếm đoạt được xác định hơn 79,2 tỷ đồng.
Vẫn theo cáo trạng, việc bán xăng dầu không xuất hóa đơn khiến sổ sách kế toán của Công ty Thiên Minh Đức tồn lượng hàng lớn. Để cân đối số liệu và phục vụ báo cáo thuế, báo cáo trích lập quỹ BOG với cơ quan quản lý, bà Chu Thị Thành chỉ đạo cấp dưới tìm doanh nghiệp mua hóa đơn để "xuất khống" lượng hàng tồn.
Viện Kiểm sát xác định, từ năm 2020 - 2022, doanh nghiệp này đã xuất khống 153 hóa đơn VAT cho 21 công ty, tương ứng hơn 72 triệu lít xăng dầu, trị giá gần 842 tỷ đồng, qua đó thu lợi bất chính hơn 20 tỷ đồng.
Sáng nay, Tòa công bố người liên quan được triệu tập có ông Chu Đức Hòa (chồng của bị cáo Chu Thị Thành) đến tòa. Ngược lại, con trai bà Thành là ông Chu Đăng Khoa (nắm 22,7% cổ phần của Tập đoàn Thiên Minh Đức) có đơn xin vắng mặt. Trước đó, hồi tháng 3, Bộ Ngoại Giao Việt Nam xác nhận việc Chu Đăng Khoa vì buôn lậu sừng tê giác nên bị bắt tại Nam Phi.