
Nữ đại gia xăng dầu Chu Thị Thành cũng các bị cáo tại phiên tòa - Ảnh: NAM TRẦN
Chiều nay (2-11), Phiên tòa xét xử bà Chu Thị Thành (66 tuổi), Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức, cùng 22 bị cáo trong vụ án tham ô tài sản, mua bán trái phép hóa đơn và trốn thuế tiếp tục phần thẩm vấn.
Trong phần xét hỏi, bà Thành thừa nhận đã đồng ý cho cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn, nhưng ban đầu chưa đồng tình với cáo buộc tham ô.
Nữ đại gia xăng dầu lý giải quyết định bán hàng không hóa đơn xuất phát từ những khó khăn của doanh nghiệp trong thời kỳ dịch COVID-19, khi giá xăng dầu thế giới liên tục giảm, hàng tồn kho lớn và áp lực thanh toán cho các đối tác ngày càng tăng.
Tuy nhiên, lời giải thích này liên tục được chủ tọa truy vấn, đặc biệt là việc doanh nghiệp đã bán hàng nhưng không trích lập số tiền phải nộp vào quỹ bình ổn giá xăng dầu.
"Ai mua hóa đơn thì vẫn bán, không có hóa đơn cũng vẫn bán"
Trả lời hội đồng xét xử, bà Chu Thị Thành cho biết Tập đoàn Thiên Minh Đức được thành lập năm 2001, hoạt động kinh doanh đa ngành nghề, vốn điều lệ hơn 2.000 tỉ đồng.
Bà Thành là một trong những cổ đông sáng lập, giữ chức chủ tịch và là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.
Theo lời khai của bà Thành tại tòa, năm 2020, dịch COVID-19 bùng phát khiến hoạt động kinh doanh xăng dầu của công ty gặp nhiều khó khăn. Cùng thời điểm, giá xăng dầu thế giới liên tục giảm, lượng hàng tồn kho lớn khiến doanh nghiệp chịu áp lực về dòng tiền.
Bà Thành khai khi đó đã tổ chức cuộc họp với các cấp dưới để tìm cách đẩy mạnh tiêu thụ xăng dầu, thu hồi vốn nhằm duy trì hoạt động kinh doanh.
Trong cuộc họp, một số nhân viên đề xuất phương án bán xăng dầu không xuất hóa đơn để có thể tiêu thụ hàng nhanh hơn. Nghe cấp dưới trình bày, bà Thành đồng ý với phương án này.
"Ai mua hóa đơn thì vẫn bán, không có hóa đơn cũng vẫn bán", nữ chủ tịch Tập đoàn Thiên Minh Đức khai trước tòa.

Một số bị cáo tại phiên tòa sáng ngày 2-11 - Ảnh: NAM TRẦN
Theo bà Thành, mục đích ban đầu chỉ là tìm cách tiêu thụ hàng hóa đang tồn kho, thu tiền về để duy trì hoạt động và thực hiện nghĩa vụ thanh toán với đối tác.
Bị cáo giải thích phần lớn xăng dầu được nhập khẩu từ nước ngoài theo hợp đồng. Nếu không nhận hàng hoặc không thanh toán đúng hạn, doanh nghiệp có nguy cơ bị đối tác phạt, khiến tình hình tài chính càng thêm khó khăn.
Do đó, bà Thành muốn đẩy nhanh việc bán hàng để có tiền thanh toán, tránh phát sinh thêm thiệt hại.
Nữ đại gia xăng dầu khẳng định khi đồng ý bán xăng dầu không xuất hóa đơn, bản thân không nghĩ đến việc chiếm đoạt tiền quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Tuy nhiên, theo cáo trạng được viện kiểm sát công bố tại phiên tòa, từ năm 2020 đến 2022, bà Thành đã chỉ đạo cấp dưới bán hơn 107 triệu lít xăng dầu, trị giá trên 1.300 tỉ đồng nhưng không xuất hóa đơn.
Việc này khiến doanh nghiệp không trích lập hơn 67 tỉ đồng vào quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Ngoài ra, bà Thành còn bị cáo buộc chỉ đạo cấp dưới tìm doanh nghiệp mua hóa đơn khống nhằm hợp thức lượng xăng dầu đã bán, lựa chọn những thời điểm có mức trích quỹ thấp hoặc được chi sử dụng quỹ ở mức cao.
Cơ quan truy tố xác định từ những hành vi trên, bà Thành cùng đồng phạm đã chiếm đoạt tổng cộng hơn 79 tỉ đồng quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Chủ tọa hỏi dồn về khoản tiền 79 tỉ đồng
Một trong những nội dung được hội đồng xét xử tập trung làm rõ là việc bà Thành có nhận thức được nghĩa vụ trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu khi bán hàng hay không.
Trả lời chủ tọa, bà Thành cho rằng việc trích lập và chi sử dụng quỹ phải căn cứ vào các văn bản điều hành giá của cơ quan quản lý và hóa đơn bán hàng.

Các bị cáo tại phiên tòa sáng ngày 2-11 - Ảnh: NAM TRẦN
Theo cách giải thích của bị cáo, doanh nghiệp phải có hóa đơn bán hàng mới xác định được số tiền phải trích lập vào quỹ.
Nghe đến đây, chủ tọa đặt vấn đề: "Nếu doanh nghiệp đã bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn thì lấy căn cứ nào để xác định số tiền phải trích nộp"?
Bà Thành tiếp tục giải thích việc xác định số tiền trích quỹ phải căn cứ vào hóa đơn bán hàng.
Chủ tọa truy vấn thêm về trường hợp xăng dầu đã được bán ra nhưng doanh nghiệp không lập hóa đơn.
"Không thể căn cứ được, phải chờ xuất hóa đơn mới căn cứ được", bà Thành trả lời.
Từ lời khai này, hội đồng xét xử tiếp tục truy việc doanh nghiệp bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn, không thực hiện nghĩa vụ trích lập quỹ bình ổn theo quy định có phải là hành vi vi phạm hay không?

Thẩm phán Nguyễn Văn Chương làm chủ tọa phiên tòa xét xử bà Chu Thị Thành cùng các bị cáo - Ảnh: NAM TRẦN
Trước bục khai báo, nữ chủ tịch Tập đoàn Thiên Minh Đức thừa nhận doanh nghiệp đã vi phạm quy định về trích nộp quỹ.
Tuy nhiên, bị cáo vẫn giải thích việc bán hàng không xuất hóa đơn xuất phát từ những khó khăn trong kinh doanh do ảnh hưởng của dịch COVID-19, chứ không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản.
"Đây là một cái vô tình, chúng tôi nhận ra lỗi về sự chênh lệch", bà Thành trình bày.
Trước lời khai này, chủ tọa phân tích việc bán xăng dầu không xuất hóa đơn đồng nghĩa doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ trích lập khoản tiền phải đưa vào quỹ bình ổn.
"Bị cáo bán hàng mà không xuất hóa đơn là bị cáo đang chiếm đoạt tài sản phải trích nộp còn gì nữa", chủ tọa đặt vấn đề.
Hội đồng xét xử nhấn mạnh dù doanh nghiệp gặp khó khăn vì bất kỳ lý do gì thì khi bán xăng dầu vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trích lập quỹ theo quy định.
Việc không thực hiện nghĩa vụ này là một trong những hành vi đang bị viện kiểm sát cáo buộc và cần làm rõ trách nhiệm hình sự tại phiên tòa.
Sau phần phân tích của chủ tọa, khi được hỏi có nhận thức được hành vi của mình hay không, bà Thành đáp ngắn gọn: "Có ạ".
Cũng trong phần xét hỏi, hội đồng xét xử làm rõ việc Thiên Minh Đức mở các tài khoản tại Vietcombank và một số ngân hàng thực hiện nghĩa vụ trích lập, quản lý và sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Theo cáo trạng, ngoài khoản tiền hơn 79 tỉ đồng bị cáo buộc tham ô, bà Thành còn bị quy kết chỉ đạo cấp dưới xuất khống 153 hóa đơn giá trị gia tăng, tương ứng hơn 72 triệu lít xăng dầu, trị giá gần 842 tỉ đồng.
Hoạt động mua bán hóa đơn khống này được xác định mang lại khoản thu lợi bất chính hơn 20,6 tỉ đồng.
Khi được hỏi về việc khắc phục hậu quả, bà Thành cho biết đã nộp gần 100 tỉ đồng.
"Bị cáo khắc phục còn dư mấy trăm triệu", nữ đại gia xăng dầu trình bày trước hội đồng xét xử.
Theo cáo trạng, quá trình điều tra, bà Thành đã nộp hơn 99 tỉ đồng khắc phục hậu quả. Tổng số tiền bà Thành cùng các bị cáo khác nộp khắc phục liên quan đến sai phạm tại Thiên Minh Đức là hơn 100 tỉ đồng.
Tại phiên tòa, bà Thành thừa nhận trách nhiệm về việc chỉ đạo cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn và không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trích lập quỹ bình ổn, trong khi cáo buộc tham ô tài sản tiếp tục được hội đồng xét xử làm rõ.
Trong vụ án liên quan nữ đại gia xăng dầu Chu Thị Thành, một kế toán bị cáo buộc lợi dụng kẽ hở phần mềm để bán hơn 5 triệu lít xăng dầu không hóa đơn, chiếm đoạt hơn 94 tỉ đồng. Để che giấu, người này sửa số liệu hàng trăm chuyến xe, làm giả hồ sơ gần 600.000 lít xăng dầu rồi khai đã dùng tiền đánh bạc trực tuyến và thua hết.