Núi lửa 'khét tiếng' Anak Krakatau phun trở lại, Indonesia dùng máy bay rải muối, phun nước giảm tro bụi

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Núi lửa 'khét tiếng' Anak Krakatau ở eo biển Sunda tiếp tục phun tro và dung nham, buộc Indonesia triển khai máy bay rải muối, canxi clorua và phun sương nước để tạo mưa, giảm tro núi lửa.

Cơ quan Địa chất Indonesia cho biết hoạt động của Anak Krakatau ở eo biển Sunda đã trở về kiểu phun Strombolian, với những đợt núi lửa phun ngắn hơn và cường độ thấp hơn so với vài ngày trước.

Trong ngày 8-9, cơ quan này ghi nhận tám đợt phun nhỏ, mỗi đợt kéo dài khoảng 10-15 giây. Tro và vật liệu núi lửa lúc này chủ yếu tập trung quanh miệng và sườn núi.

Trước đó, Anak Krakatau trải qua một đợt phun liên tục kéo dài khoảng 25 giờ, bắt đầu từ tối 4-9 và kết thúc rạng sáng 6-9. Trong thời gian hoạt động mạnh, núi lửa tạo ra những vòi dung nham đỏ rực cùng lượng lớn tro bụi phát tán lên khí quyển.

Theo Cơ quan Địa chất Indonesia, kiểu phun Strombolian đặc trưng bởi các đợt phun ngắt quãng, thường bắn dung nham nóng, đá và tro lên khỏi miệng núi lửa trong thời gian ngắn.

Tro từ Anak Krakatau đã lan qua nhiều khu vực, gồm Banten, Lampung và vùng đô thị Jakarta. Có thời điểm cột tro vươn lên độ cao khoảng 15km, buộc hàng loạt sân bay phải đóng cửa vì nguy cơ tro núi lửa làm hỏng động cơ và hệ thống máy bay.

Gần 3.000 chuyến bay bị hủy hoặc chậm trong hai ngày, ảnh hưởng tới hơn 300.000 hành khách trước khi hoạt động hàng không dần trở lại bình thường.

Để xử lý lượng tro trong không khí, Cơ quan Quản lý thảm họa quốc gia Indonesia phối hợp với cơ quan khí tượng và Bộ Giao thông triển khai các chuyến bay điều chỉnh thời tiết.

Ngày 8-9, năm chuyến bay được thực hiện bằng hai máy bay Cessna Caravan xuất phát từ sân bay Pondok Cabe và Halim Perdanakusuma.

Một chuyến rải bột natri clorua, tức muối ăn, vào mây. Một chuyến khác sử dụng dung dịch canxi clorua làm chất tạo ngưng tụ. Ba chuyến còn lại phun sương nước trực tiếp vào khí quyển.

Mục tiêu của hoạt động này là tạo hoặc tăng lượng mưa ở những khu vực có điều kiện thích hợp, giúp các hạt tro trong không khí kết tụ với nước và rơi xuống mặt đất nhanh hơn.

Indonesia thường gọi biện pháp này là hoạt động điều chỉnh thời tiết. Công nghệ tương tự từng được nước này sử dụng để tạo mưa trong mùa cháy rừng, giảm ô nhiễm không khí hoặc bổ sung nước cho hồ chứa.

Tro núi lửa khó xử lý hơn bụi thông thường. Những hạt rất nhỏ có thể tồn tại trong không khí, gây kích ứng mắt và đường hô hấp, đồng thời đặc biệt nguy hiểm đối với hàng không vì có thể bị hút vào động cơ phản lực.

Cơ quan khí tượng Indonesia khuyến cáo người dân ở những khu vực có tro rơi hạn chế hoạt động ngoài trời, đeo khẩu trang và kính bảo vệ mắt.

Núi lửa từng gây thảm họa tại Indonesia

Dù cường độ phun đã giảm, mức cảnh báo đối với Anak Krakatau vẫn được giữ ở cấp III, tương đương mức "Siaga", và người dân không được đi vào khu vực bán kính 3km quanh miệng núi lửa.

Các thiết bị đo biến dạng hiện chưa ghi nhận chuyển động ở thành miệng núi có khả năng gây sạt lở xuống biển. Hệ thống quan trắc mực nước cũng chưa phát hiện dấu hiệu bất thường cho thấy nguy cơ sóng thần.

Chi tiết này được theo dõi đặc biệt chặt chẽ bởi Anak Krakatau từng gây thảm họa vào cuối năm 2018. Một phần thân núi khi đó sụp xuống biển sau đợt phun, tạo ra sóng thần ở eo biển Sunda khiến hơn 400 người thiệt mạng.

Anak Krakatau hình thành trên khu vực còn lại sau vụ phun trào Krakatau năm 1883. Núi lửa bắt đầu nhô lên khỏi mặt biển vào thế kỷ 20 và tiếp tục lớn dần qua các đợt phun trào.

Sau thời gian tương đối yên ắng từ cuối năm 2023, Anak Krakatau hoạt động trở lại ngày 2-7-2026. Các đợt phun kiểu Strombolian, kèm đá nóng và tro núi lửa, tiếp tục xuất hiện trong những tháng sau đó.

Nếu xảy ra đại thảm họa toàn cầu, quốc gia nào an toàn nhất?

Không nơi nào trên Trái đất hoàn toàn an toàn trước một đại thảm họa, song nghiên cứu mới cho thấy Úc có khả năng chống chịu tốt nhất trước các rủi ro quy mô toàn cầu.

Núi lửa Anak Krakatau tại eo biển Sunda, Indonesia, đã phun trở lại theo kiểu Strombolian, với các đợt phun ngắn hơn và cường độ thấp hơn vài ngày trước. Cơ quan Địa chất Indonesia ghi nhận tám đợt phun nhỏ trong ngày 8-9, mỗi đợt kéo dài khoảng 10-15 giây, chủ yếu quanh miệng và sườn núi. Diễn biến mới cho thấy hoạt động núi lửa đã dịu xuống phần nào, nhưng tro bụi vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng đến môi trường và hàng không khu vực. Trước đó, Anak Krakatau trải qua đợt phun liên tục khoảng 25 giờ, bắt đầu từ tối 4-9 và kết thúc vào rạng sáng 6-9. Trong thời gian hoạt động mạnh, núi lửa phun những vòi dung nham đỏ rực, đồng thời đẩy lượng lớn tro bụi lên các tầng khí quyển. Theo Cơ quan Địa chất Indonesia, kiểu phun Strombolian thường diễn ra ngắt quãng, bắn dung nham nóng, đá cùng tro lên khỏi miệng núi trong thời gian ngắn. Tro núi lửa từ Anak Krakatau lan tới nhiều khu vực như Banten, Lampung và vùng đô thị Jakarta, tạo sức ép lớn lên sinh hoạt người dân. Có thời điểm cột tro vươn lên khoảng 15km, khiến nhiều sân bay phải đóng cửa vì tro có thể làm hỏng động cơ cùng hệ thống máy bay. Trong hai ngày, gần 3.000 chuyến bay bị hủy hoặc chậm, ảnh hưởng hơn 300.000 hành khách trước khi hoạt động hàng không từng bước trở lại bình thường. Để giảm lượng tro lơ lửng trong không khí, Cơ quan Quản lý thảm họa quốc gia Indonesia phối hợp cơ quan khí tượng và Bộ Giao thông triển khai các chuyến bay điều chỉnh thời tiết. Ngày 8-9, năm chuyến bay sử dụng hai máy bay Cessna Caravan, xuất phát từ sân bay Pondok Cabe và sân bay Halim Perdanakusuma. Một chuyến rải bột natri clorua, tức muối ăn, vào mây, trong khi chuyến khác phun dung dịch canxi clorua nhằm thúc đẩy quá trình ngưng tụ. Ba chuyến bay còn lại phun sương nước trực tiếp vào khí quyển, hướng tới những khu vực có điều kiện phù hợp để hình thành hoặc tăng cường mưa. Khi đó, các hạt tro có thể kết tụ với nước, trở nên nặng hơn rồi rơi xuống mặt đất nhanh hơn thay vì tiếp tục phát tán. Indonesia thường gọi giải pháp này là điều chỉnh thời tiết, công nghệ từng được sử dụng để tạo mưa trong mùa cháy rừng, giảm ô nhiễm hoặc bổ sung nước cho hồ chứa. Tuy nhiên, tro núi lửa khó xử lý hơn bụi thông thường, bởi những hạt cực nhỏ có thể lưu lại trong không khí và phát tán trên diện rộng. Chúng có khả năng gây kích ứng mắt, đường hô hấp, đồng thời đặc biệt nguy hiểm với máy bay khi bị hút vào động cơ phản lực. Cơ quan khí tượng Indonesia khuyến cáo người dân tại nơi có tro rơi hạn chế ra ngoài, đeo khẩu trang và sử dụng kính bảo vệ mắt. Dù cường độ phun giảm, Anak Krakatau vẫn được duy trì cảnh báo cấp III, tương đương mức Siaga, đồng thời cấm người dân tiếp cận khu vực bán kính 3km quanh miệng núi. Các thiết bị đo biến dạng chưa ghi nhận chuyển động tại thành miệng có khả năng gây sạt lở xuống biển, còn hệ thống quan trắc mực nước chưa phát hiện dấu hiệu bất thường. Những chỉ số này được theo dõi chặt chẽ vì Anak Krakatau từng gây thảm họa nghiêm trọng tại Indonesia vào cuối năm 2018. Khi đó, một phần thân núi sụp xuống biển sau đợt phun, tạo sóng thần tại eo biển Sunda khiến hơn 400 người thiệt mạng. Anak Krakatau hình thành trên phần còn lại sau vụ phun trào Krakatau năm 1883, bắt đầu nhô lên khỏi mặt biển trong thế kỷ 20 rồi lớn dần qua nhiều đợt phun. Sau giai đoạn tương đối yên ắng từ cuối năm 2023, núi lửa hoạt động trở lại ngày 2-7-2026, tiếp tục xuất hiện các đợt phun Strombolian kèm đá nóng và tro bụi trong những tháng sau đó.