Ông “Tư Mù” có biệt tài bắt loài đặc sản ở Cà Mau

Sau những ngày mưa như trút nước, chúng tôi tìm đến căn phòng trọ nhỏ của ông Trần Thái Hoàng (nhiều người gọi là ông “Tư Mù”), trú tại ấp Cái Nai, xã Năm Căn, tỉnh Cà Mau. Dù bị mù từ nhỏ, người đàn ông này vẫn khiến nhiều người nể phục bởi biệt tài mò bắt con lịch (một loài có thân dài, hình dáng gần giống lươn) trong các vuông tôm.

Rời quê năm 14 tuổi

Hơn 4h, ông Hoàng đã chuẩn bị xong nón, can nhựa cùng những vật dụng cần thiết, mở cửa phòng trọ chờ xe ôm đến chở tới vuông tôm của người dân ở ấp Nhưng Miên, xã Phan Ngọc Hiển, để bắt lịch.

Trong lúc chờ xe, ông Hoàng kể mình sinh ra trong một gia đình thuần nông có 9 anh chị em ở tỉnh Trà Vinh trước đây, nay là tỉnh Vĩnh Long. Theo lời cha mẹ, sau một trận sốt phát ban năm 4 tuổi, đôi mắt ông không còn nhìn thấy ánh sáng.

Lớn lên, dù không nhìn thấy đường, ông vẫn thường lần mò ra những con sông gần nhà để thụt hang bắt cá, lịch, kiếm tiền phụ giúp cha mẹ và cải thiện bữa ăn gia đình. Từ những lần chỉ bắt được vài con cá nhỏ, ông dần tích lũy kinh nghiệm, trở nên thành thạo hơn.

Những lúc ở nhà, ông Hoàng thường mở chiếc radio cũ để giải khuây. Qua những câu chuyện về vùng đất Cà Mau với nhiều sản vật dưới tán rừng ngập mặn như tôm, cua, cá, lịch, ông biết nơi đây có thể giúp mình kiếm sống.

Sau thời gian đắn đo, năm 14 tuổi, cậu bé Hoàng quyết định rời cha mẹ, bắt xe đò xuống Cà Mau tìm kế mưu sinh.

Đặt chân đến vùng đất xa lạ, thấy hoàn cảnh đáng thương của cậu bé khiếm thị, một người dân địa phương đã nhận ông làm em kết nghĩa, cho mượn căn chòi giữ vuông tôm làm nơi trú ngụ. Từ đó, ông bắt đầu nghề mò hang bắt lịch, bán cho tiểu thương lấy tiền mua gạo và thức ăn.

Theo ông Hoàng, bắt lịch không đơn thuần dựa vào sức lực mà đòi hỏi kinh nghiệm và khả năng cảm nhận địa hình bằng đôi tay.

“Lịch sống ở những nơi nhiều bùn thường có nhiều ngách nên khó bắt hơn những chỗ ít bùn, gần bờ vuông. Hang lịch không ăn thẳng đứng mà thường chạy xéo xuống đất, lại có nhiều ngách phụ. Muốn bắt được phải hiểu tập tính của chúng. Khi xác định được hang, tôi luồn một tay theo hang, tay còn lại chặn ngách để bắt lịch”, ông Hoàng chia sẻ.

Với người bình thường, việc lần theo những đường hang ngoằn ngoèo dưới lớp bùn đã không dễ dàng. Với ông Hoàng, đó còn là thử thách lớn hơn khi đôi mắt không thể nhìn thấy, mọi thao tác đều phải dựa vào đôi tay và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Anh Cao Khắc Viện, trú ấp Nhưng Miên, cho biết lịch thường ăn tôm, cua nhỏ nên có thể gây hao hụt cho người nuôi tôm. Vì vậy, các hộ nuôi thường tìm cách bắt loài này để hạn chế thiệt hại.

Biết hoàn cảnh của ông Hoàng qua lời kể của người dân địa phương, anh Viện đã chủ động gọi điện, chỉ địa chỉ vuông tôm để ông đến bắt lịch kiếm tiền.

“Người bình thường mưu sinh đã khó, huống chi ông Hoàng mất đi ánh sáng. Nhưng ông vẫn tự kiếm tiền bằng công việc chân chính, khiến tôi rất nể phục và trân quý”, anh Viện nói.

Biến đặc sản phá vuông tôm thành kế sinh nhai

Trong những năm tháng bám trụ ở Cà Mau, cuộc đời ông Hoàng cũng có lúc tưởng chừng trọn vẹn khi xây dựng được gia đình nhỏ.

Trong thời gian bán lịch cho một tiểu thương ở Năm Căn, thấy ông hiền lành, chịu khó, người này đã mai mối để ông kết hôn với cháu gái mình. Năm 32 tuổi, ông Hoàng lập gia đình, sau đó lần lượt đón hai người con chào đời.

Thế nhưng, hạnh phúc chẳng kéo dài. Không lâu sau, vợ ông đưa hai con rời đi, để ông một mình tiếp tục cuộc sống mưu sinh.

Thương nhớ các con, ông Hoàng lao vào công việc để vơi đi nỗi buồn. Hơn chục năm bám vuông tôm, đôi bàn tay ông ngày càng chai sạn, chi chít những vết sẹo do nhánh cây đâm trong lúc mò hang bắt lịch.

“Hơn 10 năm theo mẹ rời đi, Tết vừa rồi, hai đứa nhỏ tìm về Năm Căn thăm tôi rồi lại đi làm. Hồi chúng đi, các con chỉ khoảng 10 tuổi. Đến ngày gặp lại, chúng đã lớn khôn, lập gia đình”, ông Hoàng bộc bạch.

Từ loài thường bị xem là gây hại cho vuông tôm, con lịch dần trở thành đặc sản được nhiều nhà hàng, quán ăn và tiểu thương tìm mua. Tùy loại, giá lịch dao động quanh mức 150.000 đồng/kg.

Ông Hoàng cho biết, những ngày đầu mới xuống Cà Mau, ông có thể bắt được hơn 14kg lịch mỗi ngày. Hiện nay, sản lượng chỉ còn khoảng 4-5kg/ngày, do sức khỏe và điều kiện khai thác không còn như trước.

“Tiền bán lịch mỗi tháng được hơn 8 triệu đồng. Tôi dùng để trả tiền phòng trọ, ăn uống rồi dành dụm một ít. Những vuông tôm cách phòng trọ khoảng 10km trở lên, tôi mới thuê xe ôm chở đến; còn chỗ gần thì tự đi bộ để tiết kiệm”, ông kể.

Với người đàn ông khiếm thị, mỗi chuyến đi bắt lịch không chỉ là công việc kiếm sống mà còn đòi hỏi sự kiên trì, sức bền và khả năng định hướng trên những cung đường quen thuộc.

Dẫu trải qua nhiều biến cố, ông Hoàng vẫn chưa muốn dừng lại. Ông dự định ở Cà Mau thêm vài năm để tích lũy vốn, sau đó trở về quê Vĩnh Long, mở một tiệm tạp hóa nhỏ, buôn bán kiếm tiền trang trải cuộc sống.

Ước mơ ấy không lớn lao, nhưng với người đàn ông đã rời quê từ năm 14 tuổi, tự mình bươn chải qua bao năm tháng, đó là đích đến mà ông đang kiên trì hướng tới bằng chính đôi bàn tay của mình.

Ông Võ Minh Út, Trưởng ấp Cái Nai, xã Năm Căn, cho biết ông Hoàng trong quá trình sinh sống tại phương đã chấp hành nghiêm đường lối của Đảng, chủ trương của Nhà nước.

“Chú Hoàng là một người hiền lành, sống hòa đồng với hàng xóm và chí thú làm ăn. Nhiều người bình thường đôi lúc cầm con lịch đã khó, còn chú dù không thấy đường nhưng lại sở hữu biệt tài bắt lịch bằng tay rất hay”, ông Út nhận xét.