Để người bệnh và người già yếu sống lâu hơn và thuận tiện hơn, các nhà khoa học châu Âu đang nghiên cứu kết hợp robot với “ngôi nhà thông minh ”. Các robot sẽ là những người bạn thân thiện của gia đình, hỗ trợ cho cuộc sống con người. Robot NAO, một robot nằm trong dự án KSERA. (Ảnh: wikimedia ). Ng...
Để người bệnh và người già yếu sống lâu hơn và thuận tiện hơn, các nhà khoa học châu Âu đang nghiên cứu kết hợp robot với “ngôi nhà thông minh”. Các robot sẽ là những người bạn thân thiện của gia đình, hỗ trợ cho cuộc sống con người.
Robot NAO, một robot nằm trong dự án KSERA. (Ảnh: wikimedia).
Nghiên cứu nằm trong một dự án có tên viết tắt là KSERA, tập trung đặc biệt vào những bệnh nhân COPD, những người bị nghẽn phổi mãn tính. Tổ chức Y tế thế giới ước tính đến năm 2030 căn bệnh này sẽ là nguyên nhân gây tử vong thứ ba trên thế giới, đặc biệt ảnh hưởng đến người cao tuổi.
Trong vòng ba năm nhiều ngôi nhà sẽ được hoàn tất và được trang bị một robot và các hệ thống khác tạo thành “ngôi nhà thông minh”. Robot biết suy nghĩ và tự mở cửa. Nó sẽ giữ vai trò trung tâm trong những hoạt động ở ngôi nhà này.
Nó dõi theo bệnh nhân trong căn nhà, hiểu được thói quen của họ, quan sát họ cẩn thận, đưa ra lời khuyên bằng giọng nói, điều chỉnh tăng hoặc giảm nhiệt độ của điều hòa không khí, cảnh báo bác sĩ khi phát hiện bệnh nhân có vấn đề. Ngoài ra, robot còn cung cấp các chương trình giải trí ở dạng internet và video.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng ngôi nhà chăm sóc thông minh sẽ không phải là một môi trường cứng nhắc, vô cảm. “Nó phải đơn giản và thân thiện nhất có thể. Robot sẽ liên lạc với tất cả các hệ thống trong ngôi nhà của bạn”.
Các vấn đề đạo đức cũng được chú ý đặc biệt. Robot phải đưa ra được lời khuyên tốt cho bệnh nhân, nhưng nó không được hành động như một cảnh sát. Meesters, một thành viên của nhóm nghiên cứu giải thích. Những gì nên làm, ví dụ khi bệnh nhân COPD châm lửa một điếu thuốc lá?
Và những gì robot có thể truyền lại cho “bộ phận điều khiển trung tâm” và những gì không nên. Meesters nói thêm “Chúng ta cần phải xác định giới hạn rõ ràng để robot liên tục thu thập và xem xét những dữ liệu rất riêng tư”.
Tại châu Âu, các nhà khoa học đang phát triển mô hình kết hợp robot với “ngôi nhà thông minh”, nhằm giúp người già yếu và bệnh nhân sống lâu hơn, thuận tiện hơn. Trong mô hình ấy, robot không chỉ làm nhiệm vụ máy móc mà còn được kỳ vọng trở thành người bạn thân thiện, hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày trong gia đình. Dự án hướng tới một tương lai nơi công nghệ chăm sóc hiện diện tự nhiên, gần gũi, giảm bớt gánh nặng cho người bệnh và những người xung quanh.
Nghiên cứu mang tên KSERA, tập trung đặc biệt vào bệnh nhân COPD, nhóm người mắc bệnh nghẽn phổi mãn tính và thường cần được theo dõi thường xuyên. Tổ chức Y tế Thế giới ước tính đến năm 2030, COPD sẽ trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên toàn cầu, ảnh hưởng đáng kể đến người cao tuổi. Vì vậy, một hệ thống có thể quan sát, nhắc nhở và hỗ trợ đúng lúc được xem là hướng nghiên cứu giàu tiềm năng cho chăm sóc sức khỏe tại nhà.
Robot NAO là một trong những robot được sử dụng trong dự án KSERA, cùng các thiết bị tạo nên môi trường sống có khả năng tương tác với con người. Theo kế hoạch, trong vòng ba năm, nhiều ngôi nhà sẽ được hoàn tất, trang bị robot cùng những hệ thống cần thiết để hình thành “ngôi nhà thông minh”. Robot giữ vị trí trung tâm, kết nối các thiết bị trong nhà và hỗ trợ bệnh nhân xử lý nhiều tình huống sinh hoạt thường ngày.
Robot có thể tự mở cửa, theo dõi bệnh nhân khi họ di chuyển trong nhà và dần nhận biết những thói quen quen thuộc của từng người. Nó quan sát cẩn thận, đưa ra lời khuyên bằng giọng nói, đồng thời điều chỉnh nhiệt độ điều hòa tăng hoặc giảm tùy theo điều kiện cần thiết. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc vấn đề sức khỏe, robot có thể cảnh báo bác sĩ để bệnh nhân nhận được sự hỗ trợ phù hợp sớm hơn.
Không dừng ở chăm sóc sức khỏe, hệ thống còn cung cấp các chương trình giải trí thông qua Internet và video, giúp không gian sống bớt đơn điệu. Những chức năng này hướng tới việc hỗ trợ cả thể chất lẫn tinh thần, đặc biệt với người cao tuổi thường dành nhiều thời gian trong nhà. Công nghệ vì thế không chỉ theo dõi bệnh nhân mà còn góp phần tạo ra môi trường sống tiện nghi, có tương tác và phù hợp hơn với nhu cầu từng cá nhân.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng ngôi nhà chăm sóc thông minh không được trở thành một nơi cứng nhắc, lạnh lẽo, khiến người sử dụng cảm thấy mình bị giám sát liên tục. Mục tiêu đặt ra là xây dựng môi trường đơn giản, thân thiện nhất có thể, trong đó robot liên lạc được với toàn bộ hệ thống đang vận hành trong ngôi nhà. Cách thiết kế này đòi hỏi công nghệ phải phục vụ con người kín đáo, dễ hiểu, thay vì buộc con người phải thích nghi với những thiết bị phức tạp.
Bên cạnh các vấn đề kỹ thuật, nhóm nghiên cứu đặc biệt quan tâm những câu hỏi đạo đức phát sinh khi robot chăm sóc người bệnh. Robot cần đưa ra lời khuyên hữu ích, nhưng không được hành động như một cảnh sát, luôn kiểm soát hoặc phán xét mọi lựa chọn của bệnh nhân. Chẳng hạn, nhóm phải xác định cách xử lý khi một bệnh nhân COPD châm lửa hút thuốc, bởi lời nhắc nhở, cảnh báo và can thiệp đều cần giới hạn phù hợp.
Một câu hỏi quan trọng khác liên quan đến dữ liệu: robot được phép truyền thông tin nào tới “bộ phận điều khiển trung tâm”, còn thông tin nào cần được giữ riêng tư. Meesters, thành viên nhóm nghiên cứu, cho rằng các giới hạn rõ ràng phải được xác định trước, vì robot liên tục thu thập và xem xét những dữ liệu rất cá nhân. Thành công của KSERA cuối cùng không chỉ nằm ở khả năng chăm sóc tự động, mà còn ở việc bảo vệ phẩm giá, quyền riêng tư và cảm giác tự chủ của người sử dụng.
