Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Ảnh: N.AN
Nêu ra thực tế áp lực hoàn thành mục tiêu năm 2026 là rất lớn, đại biểu đoàn Hải Phòng Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, chỉ ra 6/34 địa phương ước cả năm đạt hoặc vượt mục tiêu được giao, và đề nghị cần làm rõ kịch bản tăng trưởng thực tế của năm 2026 để làm căn cứ xác định mức xuất phát cho năm 2027, tránh giao mục tiêu năm sau trên một nền chưa chắc chắn.
Làm rõ mức giảm 1,5-2% lãi suất áp dụng cho đối tượng nào?
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn chỉ ra cơ cấu thương mại có dấu hiệu đáng lo. 9 tháng nhập siêu 19,42 tỉ USD; khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu 33,42 tỉ USD, tăng 100,2%, trong khi xuất siêu của khu vực FDI giảm 58,3%.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp Việt như dệt may, da giày, thủy sản, gỗ đều giảm hoặc tăng thấp ngay trong mùa cao điểm. Như vậy, động lực xuất khẩu vẫn đang phụ thuộc lớn vào khu vực FDI; năng lực nội tại của doanh nghiệp trong nước chưa được cải thiện tương xứng.
Hay với giải ngân đầu tư công, tỉ lệ 62,9% sau 9 tháng là tích cực, nhưng lưu ý là có sự chênh lệch lớn: vốn ngân sách Trung ương mới giải ngân 44,1%, trong khi vốn ngân sách địa phương đạt 73,6%.
Cùng một hệ thống pháp luật, vì sao các bộ, cơ quan Trung ương lại chậm hơn địa phương gần 30 điểm phần trăm? - đại biểu hỏi và đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân do thủ tục, do khâu chuẩn bị dự án hay do trách nhiệm người đứng đầu, và có biện pháp riêng cho khối Trung ương. Đánh giá giải ngân theo khối lượng hoàn thành, không chỉ theo số tiền đã chuyển, kiểm soát chất lượng công trình khi dồn giải ngân vào cuối năm.
Cũng quan tâm vấn đề giải ngân vốn, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) chỉ ra ba nguồn vốn có thể đóng góp trong quý cuối năm. Đó là đầu tư công, với khả năng giải ngân thêm khoảng 500.000 tỉ đồng. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), có thể tăng thêm 10 tỉ USD, tổng vốn cả năm khoảng 30 tỉ USD.
Tuy nhiên, phần vốn còn thiếu khoảng 1,2-1,3 triệu tỉ đồng vẫn là bài toán lớn, nhất là khi doanh nghiệp cần vốn với chi phí hợp lý để duy trì sản xuất, kinh doanh. Trong khi hiện lãi suất thị trường ở mức 9-10%, lạm phát khoảng 4,5%, khiến lãi suất thực lên tới 4,5-5%. Mức này tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp, ảnh hưởng khả năng đầu tư và sức chống chịu trước những biến động.
Một nguyên nhân mang tính cơ cấu là ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn nhưng phải cho vay trung và dài hạn, trong khi nhiều dự án hạ tầng cần vốn kéo dài bốn, năm năm. Khi thanh khoản gặp áp lực, lãi suất huy động tăng sẽ kéo mặt bằng lãi suất cho vay đi lên.
Vì vậy, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề xuất nghiên cứu cơ chế tái cấp vốn dài hạn cho các ngân hàng thương mại nhà nước để cho vay những dự án hạ tầng, nhà ở, khu công nghiệp. Đồng thời, cần tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng như VietinBank, BIDV nhằm mở rộng khả năng huy động và cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Kích cầu tiêu dùng trong nước, hỗ trợ người dân tăng chi tiêu
Đại biểu Trần Anh Tuấn (TP.HCM) cho rằng bên cạnh huy động vốn, cần đặc biệt chú trọng sức cầu, nhất là tiêu dùng trong nước. Bởi nếu tính đến yếu tố trượt giá, tăng trưởng tiêu dùng thực tế chỉ hơn 8%, thấp hơn mức tăng trưởng GDP 9,01% trong 9 tháng. Trong khi đó, lãi suất tăng khiến cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp thận trọng hơn trong quyết định chi tiêu và đầu tư.
Dòng tín dụng có xu hướng tập trung vào doanh nghiệp lớn, dự án trọng điểm, còn doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khi tiếp cận vốn. Đây là vấn đề đáng lưu ý bởi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% số doanh nghiệp cả nước.
Để tháo gỡ, ông Tuấn đề nghị phân loại khoảng 1.086 dự án đang vướng mắc, với tổng nguồn vốn gần 1 triệu tỉ đồng, thành các nhóm có thể triển khai ngay, tránh nguồn lực tiếp tục bị đình trệ.
Đại biểu cũng đề xuất kích cầu tiêu dùng thông qua thương mại điện tử, thương mại số, ví điện tử và các hình thức hỗ trợ tín dụng, khuyến khích doanh nghiệp chi thưởng Tết sớm. Kết nối các sự kiện giải trí, du lịch với chương trình giảm giá hàng hóa, dịch vụ lưu trú nhằm kéo dài thời gian ở lại và tăng mức chi tiêu của du khách.
Về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng băn khoăn khi thu nhập bình quân người lao động 9 tháng đạt khoảng 9,1 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 9%. Nhưng chỉ số giá tiêu dùng bình quân cũng tăng 4,52%, riêng tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong nhiều năm. Như vậy, thu nhập thực tế chỉ tăng khoảng một nửa so với con số danh nghĩa.
"Với công nhân, người nghỉ hưu, người thu nhập thấp, phần lớn chi tiêu là cho các khoản thiết yếu như ăn uống, nhà ở, đi lại, nên áp lực lớn hơn. Báo cáo của Mặt trận Tổ quốc cũng phản ánh mức cải thiện thu nhập thực tế chưa tương xứng với giá cả. Đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá về thu nhập thực tế, sức mua của người dân, coi đây là một thước đo chất lượng tăng trưởng", đại biểu nêu vấn đề.
Chủ tịch Quốc hội nói về ‘nút thắt’ cốt tử tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừaChủ tịch Quốc hội cho rằng nút thắt tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở cách ngân hàng đánh giá rủi ro và năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp.