Phân tử nano vàng chữa bệnh ung thư

Ung thư thường phát triển mạnh nhờ khả năng kích thích cơ thể tạo ra những mạch máu mới, đưa oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi dưỡng khối u. Những mạch máu này, gọi là tân mạch, giúp tế bào ung thư tiếp tục sinh trưởng, đồng thời tạo điều kiện để bệnh lan rộng sang các vị trí khác. Vì vậy, ngăn chặn quá trình hình thành tân mạch đang trở thành hướng nghiên cứu quan trọng trong nỗ lực kiểm soát căn bệnh vốn được xem là nan y. Một nhóm khoa học tại Đại học Southampton, Anh, vừa phát triển vật liệu nano thông minh dựa trên các phân tử nano vàng. Công trình do tiến sĩ vật lý Antonios Kanaras dẫn đầu, tập trung vào khả năng tác động có chọn lọc đến những gene điều khiển quá trình tạo mạch máu trên khối u. Theo kết quả được công bố, chỉ một lượng nhỏ phân tử nano vàng cũng có thể hoạt hóa hoặc ức chế những gene này tùy theo mục tiêu nghiên cứu. Khi các gene liên quan bị ức chế, khối u gặp khó khăn trong việc tạo thêm mạch máu để nhận oxy và dưỡng chất cần thiết. Nguồn cung cấp bị hạn chế khiến nhiều tế bào ung thư suy yếu, đồng thời làm giảm khả năng phát triển và di căn của khối u. Đây là điểm đáng chú ý, bởi phương pháp hướng vào cơ chế nuôi dưỡng ung thư thay vì chỉ tấn công trực tiếp từng tế bào bệnh. Nhóm nghiên cứu cho biết các phân tử nano vàng có thể tác động chọn lọc lên tế bào ung thư trong cùng một mô. Những tế bào bình thường nằm lân cận được cho là không chịu ảnh hưởng từ tác động này, qua đó mở ra triển vọng hạn chế tổn thương ngoài mục tiêu. Tuy nhiên, công nghệ vẫn cần được hoàn thiện thêm trước khi có thể chuyển thành phương pháp điều trị phổ biến trong y khoa. Nghiên cứu không chỉ dừng ở việc điều khiển gene tạo tân mạch, mà còn tìm cách phá hủy lớp màng nội mô bằng tia laser. Màng nội mô là lớp tế bào nằm ở mặt trong của mạch máu, đồng thời giữ vai trò then chốt trong quá trình hình thành những mạch máu mới. Khi các tế bào nội mô bị phá hủy có kiểm soát, nguồn máu nuôi khối u có thể bị cắt giảm đáng kể. Theo tiến sĩ Antonios Kanaras, các phân tử nano vàng sở hữu tính năng kép trong việc kiểm soát quá trình trao đổi chất của tế bào. Một mặt, chúng tác động đến những gene liên quan việc hình thành mạch máu, mặt khác hỗ trợ điều chỉnh hoạt động trao đổi chất qua màng tế bào. Sự kết hợp này có thể làm tăng khả năng hấp thụ thuốc của cơ thể, đồng thời nâng cao hiệu quả tác động tại vùng cần điều trị. Việc kết hợp phân tử nano vàng với chiếu xạ laser tạo nên cách tiếp cận linh hoạt hơn cho công nghệ phẫu thuật nano. Laser giúp kiểm soát mức độ phá hủy tế bào nội mô, trong khi vật liệu nano hỗ trợ nhắm đến cơ chế sinh học đặc trưng của khối u. Nhờ đó, các nhà khoa học kỳ vọng có thể giảm tác động lên mô lành, dù hiệu quả và độ an toàn vẫn cần được đánh giá qua những nghiên cứu tiếp theo. Công trình của Đại học Southampton góp phần mở ra một hướng mới trong cuộc chiến chống ung thư, đặc biệt ở lĩnh vực kiểm soát nguồn cung cấp cho khối u. Mục tiêu trước mắt của nhóm nghiên cứu là hoàn thiện công nghệ chế tạo các phân tử nano, giúp điều khiển chính xác hơn quá trình hình thành tân mạch. Nếu đạt được mục tiêu này, vật liệu nano vàng có thể trở thành nền tảng cho những chiến lược điều trị ung thư chọn lọc hơn trong tương lai.