Phát hiện bằng chứng mạnh mẽ về hồng cầu của khủng long

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Nghiên cứu mới công bố cho thấy bằng chứng về hồng cầu trong hóa thạch xương của một con khủng long ăn thịt từng sống trong kỷ Phấn trắng.

Các nhà khoa học vừa phát hiện ra bằng chứng được cho là thuyết phục nhất từ trước đến nay về sự tồn tại của các tế bào máu của khủng long, khi phân tích các phần xương chân phải hóa thạch của một cá thể khủng long ăn thịt từng sinh sống tại Brazil khoảng 115 triệu năm trước.

Các nhà nghiên cứu đã xác định được nhiều cấu trúc vi thể trong xương của loài khủng long Aratasaurus museunacionali, được cho là các tế bào hồng cầu đã hóa thạch, theo Reuters đưa tin ngày 3.11.

Bên cạnh đó, họ cũng phát hiện bằng chứng hóa học liên quan đến một thành phần chủ chốt của các tế bào này, nhóm ngoại chứa sắt gọi là heme, vốn gắn liền với hemoglobin, loại protein tạo nên màu đỏ cho máu.

Bằng chứng về các tế bào máu và heme đã được tìm thấy trong các ống mạch bên trong xương của một cá thể khủng long khoảng 4 tuổi vào thời điểm chết. Loài khủng long di chuyển bằng hai chân này ước tính có chiều dài từ đầu đến đuôi khoảng 3,1 m.

"Chúng tôi không tìm thấy một lọ máu khủng long nào cả. Những gì chúng tôi thấy là dấu vết khoáng vật và phân tử phản ánh sinh học cổ xưa, và xét về mặt khoa học, điều đó thú vị hơn nhiều", theo chuyên gia Kliti Grice tại Đại học Curtin ở Perth (Úc), tác giả chính của nghiên cứu được công bố hôm 2.11 trên chuyên san Proceedings of the National Academy of Sciences.

"Đối với tôi, điều đáng ngạc nhiên nhất là chúng ta vẫn có thể quan sát được các cấu trúc này, cùng với những bằng chứng hóa học về nguồn gốc sinh học của chúng, sau một khoảng thời gian địa chất dài đến như vậy", bà Grice cho biết.

Các tế bào hồng cầu, được liên tục sản sinh bên trong tủy xương, vận chuyển ô xy từ phổi đến các mô trong cơ thể, sau đó hỗ trợ đưa CO2 từ các mô trở lại phổi để thải ra ngoài qua hơi thở.

Không giống như xương cứng và răng, các mô mềm như cơ bắp cũng như lông vũ rất hiếm khi được bảo tồn trong các hóa thạch. Các tế bào có trong dịch cơ thể, chẳng hạn như máu, lại càng hiếm khi được tìm thấy trong các hóa thạch hơn.

Theo nhà cổ sinh vật học Alexander Kellner tại Bảo tàng quốc gia Brazil, hóa thạch của cá thể khủng long Aratasaurus museunacionali trên được tìm thấy tại một mỏ thạch cao ở bang Ceara phía đông bắc Brazil. Mẫu vật bao gồm các phần xương đùi phải, xương chày và xương bàn chân.

Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Proceedings of the National Academy of Sciences vừa mang lại bước tiến đột phá khi xác định bằng chứng về tế bào hồng cầu trong hóa thạch xương chân của loài khủng long Aratasaurus museunacionali. Mẫu vật có niên đại khoảng 115 triệu năm trước, thuộc về một cá thể khủng long ăn thịt khoảng 4 tuổi, dài ước tính 3,1 m được khai quật tại bang Ceara, đông bắc Brazil. Các nhà khoa học đã quan sát thấy nhiều cấu trúc vi thể bên trong các ống mạch xương, tương ứng với dạng tế bào máu được bảo tồn qua thời gian địa chất dài. Điểm mấu chốt tạo nên tính thuyết phục của phát hiện này nằm ở việc xác định được nhóm ngoại chứa sắt heme, thành phần cốt lõi gắn liền với hemoglobin tạo nên sắc tố đỏ của máu. Thay vì tìm kiếm chất lỏng nguyên vẹn, nhóm nghiên cứu do chuyên gia Kliti Grice từ Đại học Curtin dẫn đầu đã khai thác thành công các dấu vết khoáng vật và phân tử phản ánh sinh học cổ xưa. Dữ liệu hóa học song hành cùng hình thái vi thể giúp củng cố nguồn gốc sinh học của cấu trúc tế bào, loại bỏ các giả thuyết về tạp chất khoáng vật ngẫu nhiên. Phát hiện này mở ra góc nhìn mới cho ngành cổ sinh vật học về tiềm năng lưu giữ vật chất hữu cơ tinh vi bên trong xương hóa thạch. Trong khi các mô mềm như cơ bắp hay lông vũ vốn dĩ cực kỳ hiếm khi tồn tại qua hàng trăm triệu năm, các thành phần tế bào dịch cơ thể lại càng khó bảo tồn hơn. Thành công trong việc giải mã tàn tích sinh học từ mẩu xương đùi, xương chày và xương bàn chân của Aratasaurus museunacionali đặt nền tảng quan trọng cho việc phân tích sâu hơn về sinh lý học của các loài bò sát cổ đại.