Một mảnh vỡ của Hiệp ước hòa bình Kadesh - Ảnh: REPUBLIC OF TURKIYE MINISTRY OF CULTURE AND TOURISM
Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Nuri Ersoy vừa công bố phát hiện này hôm 21-9, đúng Ngày Quốc tế Hòa bình. Theo ông, mảnh đất sét chứa một thông điệp từ hàng nghìn năm trước song vẫn có ý nghĩa trong thế giới hiện đại.
Hiệp ước Kadesh được ký khoảng năm 1259 trước Công nguyên giữa Pharaoh Ramesses II của Ai Cập và Vua Ḫattušili III của Hittite, sau hơn 200 năm hai bên tranh giành quyền kiểm soát khu vực phía đông Địa Trung Hải.
Nội dung hiệp ước cam kết hòa bình, tình hữu nghị lâu dài, không xâm lược, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, dẫn độ và đối xử công bằng với những người tị nạn, theo IFLScience ngày 22-9.
Các bản hiệp ước phía Ai Cập từng được khắc trên tường hai ngôi đền ở Thebes. Trong khi đó những phần của bản Hittite được phát hiện từ năm 1906 trong đống đổ nát tại Hattusha, dưới dạng các mảnh đất sét viết bằng chữ hình nêm.
Mảnh mới được tìm thấy trong các cuộc khai quật tại Büyükkale, khu thành trì và cung điện hoàng gia từng nằm ở trung tâm Hattusha.
Theo thông tin công bố, mảnh đất sét chứa các điều khoản từ Điều 12 đến Điều 20, trong đó có những đoạn quy định cách đối xử với người rời khỏi một quốc gia để tìm nơi trú ẩn tại quốc gia còn lại.
Ông Ersoy cho rằng nội dung này mang đến một thông điệp đáng chú ý đối với hiện tại, đặc biệt là các điều khoản về người tìm nơi trú ẩn và việc không phá hủy nhà cửa của người dân.
Hiệp ước Kadesh là một trong những bằng chứng sớm nhất cho thấy các quốc gia cổ đại từng sử dụng văn bản để thiết lập những nguyên tắc chung nhằm chấm dứt xung đột.
Việc phát hiện thêm một phần văn bản giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về thỏa thuận giữa hai cường quốc thời cổ đại, đồng thời bổ sung chi tiết về cách các bên xử lý những người phải rời bỏ nhà cửa vì chiến tranh.
Tìm thấy hóa đơn 3.500 năm, lâu đời nhất thế giớiĐược viết bằng chữ hình nêm, hóa đơn này được ghi trên miếng đất sét có niên đại từ thế kỷ 15 trước Công nguyên, tức khoảng 3.500 tuổi.