Bỏ qua điều hướng
•

Phát hiện "mưa sắt" kỳ lạ trên một ngoại hành tinh

Phát hiện "mưa sắt" kỳ lạ trên một ngoại hành tinh
Nguồn ảnh: KhoaHoc.tv

Một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế đã phát hiện ra một ngoại hành tinh cách Trái đất rất xa thường xuyên diễn ra “mưa sắt” kì lạ.

Một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế đã phát hiện ra một ngoại hành tinh cách Trái đất rất xa thường xuyên diễn ra “mưa sắt” kỳ lạ.

Viện Vật lý thiên văn của Quần đảo Canary (IAC) đã giải thích rằng ngoại hành tinh có tên WASP-76b có những ngày khi nhiệt độ của nó vượt quá 2.400 độ C, đủ nóng để làm bay hơi kim loại. Tuy nhiên khi về đêm, với những cơn gió mạnh, làm mát sắt để nó ngưng tụ thành những giọt sắt rơi xuống bề mặt ngoại hành tinh này.

Ngoại hành tinh này nằm cách xa 360 triệu năm ánh sáng so với Trái đất.
Ngoại hành tinh này nằm cách xa 360 triệu năm ánh sáng so với Trái đất.

Ngoại hành tinh này nằm cách xa 360 triệu năm ánh sáng so với Trái đất, hướng về chòm sao Song Ngư. Trên hành tinh này, một năm chỉ kéo dài 1,8 ngày Trái đất.

WASP-76b bị khoá thủy triều với ngôi sao mẹ WASP-76, giống như cách Mặt Trăng luôn đối diện với Trái đất bằng một mặt duy nhất.

Vì vậy trên thế giới này, một nửa luôn là ban ngày với nhiệt độ trung bình lên tới 2.000 độ C, trong khi nửa kia luôn là ban đêm, "mát" hơn nhưng vẫn là nhiệt độ khắc nghiệt.

Tình trạng khóa thủy triều này cũng tạo điều kiện cho những cơn gió mạnh bao quanh hành tinh.

Các điều kiện đáng chú ý trên WASP-76b đã được phát hiện bằng Máy quang phổ Echelle và Quan sát quang phổ ổn định (ESPRESSO). Thiết bị có độ phân giải cao, do IAC chịu trách nhiệm được lắp đặt tại Đài thiên văn Nam châu Âu (VLT) ở Chile.

Các nhà khoa học đã sử dụng ESPRESSO để xác định các biến thể hóa học giữa đêm và ngày trên WASP-76b. Đây cũng là lần đầu tiên các biến thể như vậy được phát hiện trong một hành tinh cực nóng.

Hành tinh WASP-76b sở hữu một môi trường vô cùng kinh dị
Hành tinh WASP-76b sở hữu một môi trường vô cùng kinh dị - (Ảnh đồ họa: AI).

Lượng nguyên tử sắt dồi dào trong bầu khí quyển chủ yếu do nhiệt độ cực cao ở mặt ban ngày của hành tinh đã làm bốc hơi sắt.

Khi gió lưu thông đến mặt ban đêm, sắt này bị ngưng tự và rơi xuống thành mưa sắt, y như cách nước ngưng tụ và rơi xuống thành mưa trên Trái đất.

Nghiên cứu về hành tinh hấp dẫn này vừa được công bố trên tạp chí khoa học Astronomy & Astrophysics, đem đến thêm một mảnh ghép về cách mà các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời vận hành.

"Thật đáng ngạc nhiên, chúng tôi không thấy hơi sắt này vào lúc bình minh”, David Ehrenreich, một nhà nghiên cứu tại Đại học Geneva và là tác giả đầu tiên cho biết.

"Giống như Mặt trăng quay quanh Trái đất, điều này gây ra sự chênh lệch nhiệt độ cực độ giữa ngày và đêm trên hành tinh", Jonay I. González Hernández, một nhà nghiên cứu cho biết thêm.

Bên cạnh đó, theo Núria Casasayas Barris, một nhà nghiên cứu tại IAC và nghiên cứu sinh tại Đại học La Laguna của Tây Ban Nha, nhận định các hành tinh khổng lồ là các phòng thí nghiệm tốt nhất mà chúng ta có để nghiên cứu khí hậu khắc nghiệt trên các hành tinh ngoại. Với ESPRESSO, chúng ta có thể phát hiện các biến đổi hóa học bằng cách phân tích một phần nhỏ của bầu khí quyển có thể quan sát được.

Các nhà thiên văn học quốc tế vừa phát hiện hiện tượng mưa sắt độc đáo trên WASP-76b, một ngoại hành tinh nằm cách Trái đất 360 triệu năm ánh sáng thuộc chòm sao Song Ngư. Do bị khóa thủy triều với ngôi sao mẹ WASP-76, hành tinh này luôn quay một mặt cố định về phía mặt trời khiến nhiệt độ ban ngày vượt quá 2.400 độ C. Môi trường cực nhiệt này đủ sức làm bốc hơi các kim loại nặng, tạo ra bầu khí quyển chứa đầy hơi sắt nguyên tử. Sự chênh lệch nhiệt độ sâu sắc giữa nửa ban ngày và nửa ban đêm đã kích hoạt những luồng gió siêu bão lưu thông mạnh mẽ xung quanh hành tinh. Khi hơi sắt theo dòng khí quyển di chuyển sang nửa ban đêm mát mẻ hơn, chúng nhanh chóng ngưng tụ thành những giọt kim loại lỏng rơi xuống bề mặt. Hiện tượng này diễn ra tương tự như chu trình ngưng tụ của nước mưa trên Trái đất, tạo nên một cảnh tượng thời tiết khắc nghiệt chưa từng thấy. Phát hiện quan trọng kể trên được thực hiện nhờ Máy quang phổ ESPRESSO lắp đặt tại Đài thiên văn Nam châu Âu ở Chile. Thiết bị tiên tiến này cho phép các nhà khoa học phân tích sự biến đổi hóa học giữa hai nửa cầu của ngoại hành tinh với độ chính xác cao. Kết quả nghiên cứu công bố trên tạp chí Astronomy & Astrophysics đã mở ra góc nhìn mới về cơ chế vận hành khí hậu trên các hành tinh khổng lồ ngoài Hệ Mặt Trời.