Phát triển nguồn nhân lực và văn hóa an ninh mạng trong PETROVIETNAM

Con người là hạt nhân cốt lõi phòng thủ an ninh mạng

Tại hội nghị An ninh mạng do PETROVIETNAM tổ chức ngày 18.9 vừa qua, PETROVIETNAM xác định trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu đang mở ra những không gian phát triển mới, PETROVIETNAM xác định phát triển nguồn nhân lực, nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa an ninh mạng là nền tảng cốt lõi để hình thành năng lực bảo vệ toàn diện trong toàn tập đoàn. An ninh mạng hiện không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin (CNTT) mà đã trở thành trách nhiệm quản trị xuyên suốt.

Tại các đơn vị quản lý nhiều công trình, hệ thống công nghiệp và cơ sở dữ liệu trọng yếu như PETROVIETNAM, mỗi cán bộ, kỹ sư hay nhân sự nhà thầu đều là một mắt xích trong hệ thống phòng thủ mạng. Thiếu nhận thức hoặc kỷ luật tuân thủ có thể biến một sai sót nhỏ thành sự cố nghiêm trọng.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an), khẳng định công tác bảo vệ phải được đặt ra toàn diện đối với hệ thống, dữ liệu và con người. Những cá nhân có quyền tiếp cận hệ thống quan trọng cần được kiểm tra, phân quyền và giám sát phù hợp. Đặc biệt, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư phải được tích hợp ngay từ khâu thiết kế hệ thống, thay vì xử lý bổ sung khi đã đưa vào vận hành.

Thực tế tại Tổng công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) phản ánh rõ nét thách thức về khoảng cách năng lực giữa đội ngũ CNTT và lực lượng vận hành hệ thống công nghiệp (OT). Nhân sự vận hành hiểu sâu quy trình sản xuất nhưng thiếu đào tạo an ninh mạng, ngược lại, nhân sự CNTT lại khó nắm bắt hết đặc thù vận hành liên tục của nhà máy. Để giải bài toán này, BSR đã chủ động xây dựng văn hóa học tập toàn diện. Riêng năm 2025, BSR triển khai 160 chuỗi chương trình đào tạo với 14.512 lượt người tham gia qua cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, giúp lồng ghép hiệu quả an ninh mạng vào văn hóa an toàn doanh nghiệp.

Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) đối mặt với bài toán thiếu hụt chuyên gia an ninh mạng trình độ cao. PVcomBank đã chủ động tái cấu trúc lực lượng chuyên trách theo các nhóm nghiệp vụ sâu như bảo vệ hạ tầng, ứng dụng, dữ liệu, ứng cứu sự cố và quản trị tuân thủ. Đồng thời, ngân hàng tổ chức diễn tập xử lý thư điện tử giả mạo cho toàn bộ người lao động, biến mỗi nhân viên thành một điểm quan sát rủi ro chủ động.

Xây dựng văn hóa an ninh mạng, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu

Năng lực bảo vệ an ninh mạng của một tập đoàn đa ngành như PETROVIETNAM không chỉ nằm ở trung tâm điều hành mà phụ thuộc vào thói quen nghề nghiệp của toàn thể người lao động. Văn hóa an ninh mạng phải được thể hiện qua các hành động cụ thể hàng ngày: sử dụng tài khoản đúng quy định, bảo vệ thông tin xác thực, kiểm tra nguồn gốc email, không tự ý kết nối thiết bị lạ và chủ động báo cáo khi phát hiện bất thường.

Từ kinh nghiệm của Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro, PETROVIETNAM xác định công tác đào tạo cần được tổ chức thường xuyên, gắn với tập huấn và diễn tập thực tế để nhân sự chuyển từ "biết quy định" sang "có khả năng hành động".

Do đó, tập đoàn định hướng xây dựng khung năng lực an ninh mạng phân hóa theo từng nhóm đối tượng. Người lao động được trang bị kỹ năng nhận diện và báo cáo rủi ro. Cán bộ quản lý nắm rõ trách nhiệm chỉ huy, phối hợp và ra quyết định khi xảy ra sự cố. Nhân sự CNTT được đào tạo chuyên sâu kỹ thuật vận hành và bảo vệ hệ thống. Lực lượng chuyên trách tiếp tục được nâng cao năng lực giám sát, phân tích, ứng cứu và phục hồi hệ thống.

Các chương trình đào tạo cần được thiết kế theo tình huống sát với hoạt động của từng đơn vị. Đối với nhà máy lọc dầu, kho cảng, công trình biển hay nhà máy điện, nội dung diễn tập phải phản ánh đúng đặc điểm hệ thống điều khiển công nghiệp và yêu cầu duy trì sản xuất liên tục. Với các đơn vị tài chính, thương mại và dịch vụ, trọng tâm có thể là bảo vệ dữ liệu, kiểm soát giao dịch, phòng chống lừa đảo và quản trị rủi ro từ đối tác.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Phan Tử Giang, Phó tổng giám đốc PETROVIETNAM, yêu cầu người đứng đầu các đơn vị trực tiếp chỉ đạo công tác an ninh mạng; thường xuyên đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động và xây dựng đội ngũ chuyên gia chuyên sâu, nhất là trong bảo vệ dữ liệu và hệ thống công nghiệp. Mục tiêu là hình thành nhận thức chung rằng mỗi cán bộ, người lao động đều là một mắt xích trong hệ thống phòng thủ mạng của PETROVIETNAM.

Trong dài hạn, PETROVIETNAM sẽ chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và năng lượng hạt nhân.

Xây dựng văn hóa an ninh mạng song hành cùng đầu tư công nghệ chính là chìa khóa giúp PETROVIETNAM tạo dựng một không gian số an toàn, bền vững, phục vụ mục tiêu trở thành tập đoàn công nghiệp năng lượng quốc gia hiện đại.