Phát biểu chào mừng, đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình cho rằng, nông nghiệp hiện nay không thể chỉ được đo bằng sản lượng mà phải đồng thời tạo giá trị gia tăng, bảo vệ đất, nước, gìn giữ đa dạng sinh học, giảm phát thải, thích ứng thiên tai, biến đổi khí hậu và tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.
Trao đổi tại hội thảo, các đại biểu thống nhất quan điểm thị trường đang chuyển nhanh từ yêu cầu về chất lượng sang yêu cầu đồng thời về nguồn gốc, phương thức sản xuất, phát thải thấp và trách nhiệm môi trường. Vì vậy, phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn vừa là yêu cầu bảo vệ môi trường vừa là điều kiện duy trì năng lực cạnh tranh và tạo dư địa tăng trưởng mới.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong quá trình chuyển đổi, Bộ đã triển khai đồng bộ cơ cấu lại sản xuất, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, phát thải thấp, công nghệ sinh học, công nghệ cao, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, tiêu chuẩn-quy chuẩn và truy xuất nguồn gốc. Qua đó, từng bước chuyển từ chủ yếu dựa vào năng suất, sản lượng sang đa giá trị về kinh tế, môi trường, xã hội và khả năng chống chịu.
Tuy nhiên, hạn chế hiện nay là Việt Nam chưa hình thành đầy đủ hệ thống nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn vận hành đồng bộ ở quy mô lớn. Kết quả còn phân tán giữa mô hình sản xuất, nhiệm vụ nghiên cứu, chương trình môi trường, hệ thống dữ liệu và chuỗi thị trường. Nhiều mô hình cho thấy hiệu quả kỹ thuật nhưng khó nhân rộng do thiếu hạ tầng, vùng nguyên liệu, cơ giới hóa, năng lực hợp tác xã, liên kết doanh nghiệp và nguồn vốn. Kinh tế tuần hoàn vẫn chủ yếu ở quy mô mô hình hoặc từng công đoạn; chưa có hệ thống chỉ tiêu đồng bộ để đo mức độ sinh thái, xanh, tuần hoàn theo ngành hàng và vùng sinh thái…
Vì vậy giai đoạn tới cần đẩy mạnh chuyển từ mục tiêu chủ yếu về sản lượng sang mục tiêu đa giá trị; chuyển từ xử lý chất thải sang quản trị tài nguyên tuần hoàn. Đặc biệt cần đặt nông dân, hợp tác xã và cộng đồng nông thôn ở vị trí trung tâm, từ đó phát triển dịch vụ kỹ thuật, đào tạo, khuyến nông, cơ giới hóa, tín dụng xanh và cơ chế chia sẻ lợi ích; đồng thời tạo việc làm nông thôn từ chế biến, dịch vụ môi trường, kinh tế sinh học và kinh tế tuần hoàn...
Theo Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Linh, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, để từng bước phát triển, chuyển đổi hệ thống lương thực bền vững từ các mô hình nông nghiệp sinh thái ở Việt Nam cần thực hiện các chuyển đổi cơ bản như: chuyển đổi từ hộ riêng lẻ sang vùng sinh thái; chuyển đổi từ sản phẩm sang chuỗi giá trị; chuyển đổi từ quản lý đầu vào sang quản lý kết quả; chuyển đổi từ trợ cấp mô hình sang đầu tư cho năng lực hệ thống do hỗ trợ nông dân mua vật tư chỉ giải quyết một phần vấn đề, quan trọng là cần phải đầu tư phát triển hệ sinh thái hỗ trợ như hạ tầng thủy lợi, kho và logistics, dữ liệu...
Về vấn đề phát huy lợi thế sinh thái vùng Đồng bằng sông Hồng trong phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam cho rằng, định hướng ưu tiên cho Đồng bằng sông Hồng là phát triển theo lợi thế sinh thái và không gian kinh tế-xã hội, gắn vùng sản xuất với đô thị, thị trường, du lịch, làng nghề và trải nghiệm; tổ chức lại sản xuất thông qua hợp tác xã, trang trại và khuyến nông cộng đồng; đẩy mạnh cơ giới hóa, xây dựng các nền tảng số về khuyến nông, truy xuất nguồn gốc và các dịch vụ nông nghiệp hiện đại để thích ứng tình trạng thiếu lao động, thị trường và biến đổi khí hậu; phát triển chuỗi giá trị xanh, tuần hoàn, đồng thời hình thành các thị trường neo từ du lịch, trải nghiệm, trường học, khu công nghiệp, bệnh viện và hệ thống phân phối…
Phát biểu kết luận, đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề về nhận thức, tư duy, yêu cầu, chính sách, tổ chức thực hiện và điều kiện để phát triển nông nghiệp sinh thái xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông thôn bền vững; khẳng định tính cấp bách và tất yếu chuyển sang nền nông nghiệp sinh thái, xanh, bền vững. Từ đó đặt ra yêu cầu khắc phục ngay các vấn đề tồn tại, phát huy cách làm mới, sáng tạo, phù hợp từng điều kiện cụ thể các tiểu vùng sinh thái. Đồng thời, phát huy vai trò động lực của khoa học công nghệ và chuyển đổi số; khẳng định vai trò của doanh nghiệp, hợp tác xã,… và nhất là vai trò chủ thể của người dân trong phát triển nông nghiệp sinh thái.
TIẾN ANH