Phi cơ điện mở ra kỷ nguyên mới cho hàng không

Chiếc phi cơ điện Taurus G4 vừa giành giải nhất trong cuộc thi chế tạo máy bay tiết kiệm nhiên liệu tại Mỹ, tạo dấu mốc đáng chú ý cho ngành hàng không hiện đại. Máy bay cất cánh tại thành phố Santa Rosa, bang California, vào ngày 26/9, trong sự chứng kiến của những người quan tâm đến công nghệ hàng không sạch. Thành tích này cho thấy ý tưởng từng bị xem như chuyện viễn tưởng đang dần bước vào đời sống, dù hành trình thay thế máy bay truyền thống vẫn còn nhiều thử thách. Cuộc thi mang tên CAFE Green Light Challenge do NASA tổ chức từ năm 2009, nhằm khuyến khích người dân thiết kế, lắp ráp và trình diễn những máy bay sử dụng nhiên liệu hiệu quả. Chương trình không chỉ tìm kiếm một mẫu phi cơ bay được, mà còn đặt ra bài toán về khả năng vận hành thực tế, mức tiêu thụ năng lượng và hiệu quả chuyên chở. Kết quả vừa công bố vì thế thu hút sự chú ý, khi hai đội dẫn đầu đều trình diễn máy bay hoạt động hoàn toàn bằng điện, không dùng nhiên liệu xăng thông thường. Pipistrel-USA.com, một đội đến từ Đại học Pennsylvania, giành giải nhất cùng phần thưởng trị giá 1,35 triệu USD, nhờ màn thể hiện nổi bật của Taurus G4. Giải nhì trị giá 120.000 USD thuộc về đội eGenius đến từ bang California, cũng với một thiết kế phi cơ điện đáp ứng những tiêu chí khắt khe của ban tổ chức. Khoản tiền thưởng lớn dành cho đội chiến thắng phản ánh mức độ quan tâm ngày càng tăng đối với các giải pháp hàng không tiết kiệm năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Ông Joe Parrish, quyền giám đốc công nghệ của NASA, nhận định rằng cuộc thi đã chứng minh máy bay điện không còn chỉ xuất hiện trong các câu chuyện khoa học viễn tưởng. Phát biểu này nhấn mạnh khoảng cách giữa ý tưởng trên giấy và một phương tiện thật sự có thể cất cánh, bay đường dài, rồi hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện cạnh tranh. Taurus G4 cùng eGenius đã biến sự tò mò về phi cơ điện thành một màn trình diễn cụ thể, có số liệu, thành tích và phần thưởng rõ ràng. Tổng cộng 14 đội tham gia CAFE Green Light Challenge, nhưng ban tổ chức đưa ra yêu cầu không dễ vượt qua đối với mọi thiết kế. Mỗi phi cơ phải bay được quãng đường 322 km trong thời gian dưới hai giờ, đồng thời chỉ sử dụng lượng năng lượng tương đương dưới 3,78 lít xăng cho mỗi hành khách. Những tiêu chuẩn này buộc các nhóm phải cân bằng nhiều yếu tố, gồm trọng lượng máy bay, hiệu suất động cơ, khả năng lưu trữ điện và độ ổn định trong chuyến bay. Chỉ ba trong số 14 đội hoàn thành các yêu cầu của cuộc thi, cho thấy máy bay điện vẫn đang ở giai đoạn phát triển đầy thách thức. Việc đạt quãng đường 322 km trong chưa đầy hai giờ đòi hỏi hệ thống vận hành hiệu quả, trong khi giới hạn năng lượng trên mỗi hành khách khiến mọi bộ phận dư thừa đều trở thành gánh nặng. Thành công của hai đội đứng đầu vì vậy không chỉ nằm ở việc chế tạo được máy bay, mà còn ở khả năng đưa phương tiện vượt qua một bài kiểm tra thực tế nghiêm ngặt. Ông Jack Langelaan, trưởng nhóm Pipistrel-USA.com, cho biết chỉ hai năm trước, ý tưởng bay 322 km bằng phi cơ điện vẫn giống một chi tiết trong tiểu thuyết giả tưởng. Giờ đây, kết quả cuộc thi khiến khả năng xuất hiện một kỷ nguyên máy bay điện trở nên gần gũi hơn, ít nhất trong những ứng dụng phù hợp với công nghệ hiện tại. Nhận định ấy không khẳng định máy bay điện lập tức thay thế toàn bộ phi cơ dùng nhiên liệu, nhưng cho thấy giới hạn tưởng như cố định đang dần được mở rộng. Các mô hình phi cơ điện đã xuất hiện từ thập niên 70, song phần lớn máy bay điện ngày nay, gồm cả loại có người lái và không người lái, vẫn chủ yếu hoạt động trong các chuyến bay thử nghiệm. Taurus G4 và eGenius tạo thêm động lực cho quá trình nghiên cứu, bởi chúng chứng minh phi cơ điện có thể đáp ứng những tiêu chí bay cụ thể trong một cuộc thi quy mô lớn. Từ cột mốc tại Santa Rosa, hàng không điện vẫn cần thêm thời gian phát triển, nhưng cánh cửa cho một hướng đi mới đã thực sự mở ra.