Phía sau giấc mơ 'nghỉ hưu trên đỉnh chứng khoán'

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Cơn sốt chứng khoán giúp nhiều người Mỹ thực hiện được kế hoạch nghỉ hưu sớm, tuy nhiên rủi ro vỡ mộng nếu thị trường lao dốc vẫn còn hiện hữu.

Ồ ạt nghỉ hưu nhờ cổ phiếu

Thị trường chứng khoán Mỹ đang ghi nhận những phiên giao dịch bùng nổ, chủ yếu nhờ lực kéo mạnh mẽ từ nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Đài CNBC, chỉ số S&P 500 đã tăng 1,5% sau khi chốt phiên ngày 21.9, ghi nhận ngày giao dịch tốt nhất kể từ đầu tháng 8. Chỉ số Nasdaq cũng tăng 2,3%. Các chỉ số thị trường châu Á đều ghi nhận khởi sắc. Ngoài ra, Hãng AFP cho hay giới đầu tư cũng đang lạc quan về kết quả hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung Quốc sẽ diễn ra tại thủ đô Washington D.C (Mỹ) tuần này.

Đà thăng hoa kéo dài của thị trường không chỉ làm giàu cho giới đầu tư mà còn tạo ra một làn sóng "nghỉ hưu sớm" tại Mỹ. Khi giá cổ phiếu tăng phi mã, nhiều gia đình nhận thấy tài khoản hưu trí của họ đã sinh lời vượt mức kỳ vọng, đủ để đảm bảo tài chính khi về già.

Theo thống kê của chính phủ Mỹ, xét từ tháng 8.2024 đến nay, số người từ 55 tuổi trở lên tham gia lực lượng lao động tại Mỹ đã giảm từ 38,6% xuống còn 37,2% và chưa có dấu hiệu đảo ngược, trong khi đó chỉ số S&P 500 liên tục tăng mạnh, có lợi cho những người đầu tư vào cổ phiếu và tài khoản hưu trí. Tài sản ròng của các hộ gia đình ở Mỹ đạt mức 195.900 tỉ USD trong quý 2/2026, tăng 12.800 tỉ USD trong một quý (mức tăng trưởng tài sản hàng quý lớn nhất kể từ năm 2000).

Dù có nhiều kênh đầu tư khác nhau, phần đông người Mỹ lớn tuổi vẫn đặt niềm tin lớn vào cổ phiếu. Bên cạnh xu thế giàu lên nhờ chứng khoán, tình trạng già hóa dân số cùng việc nhiều doanh nghiệp tung ra các gói khuyến khích nghỉ hưu sớm cũng đang góp phần đẩy nhanh tốc độ rời bỏ thị trường lao động của nhóm người lớn tuổi.

Cú sốc nếu bong bóng xì hơi

Xét trên góc độ nền kinh tế vĩ mô, làn sóng nghỉ hưu nhờ chứng khoán mang tính hai mặt. Hiện tại, việc người lao động lớn tuổi rời đi đang tạo ra các khoảng trống việc làm, giúp giữ tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ ở mức thấp lý tưởng là 4,1%. Tuy nhiên, nếu chứng khoán lao dốc khiến nhóm lao động lớn tuổi cạn tiền, buộc phải hoãn kế hoạch hưu trí hoặc quay lại thị trường tìm việc, nền kinh tế sẽ mất đi sự luân chuyển lao động tự nhiên. Điều này trực tiếp gây sức ép cạnh tranh việc làm lên người trẻ và có thể đẩy tỷ lệ thất nghiệp tăng cao trở lại trong tương lai.

Dù nhiều gia đình đang tận hưởng cuộc sống khá giả, xu hướng "nghỉ hưu trên đỉnh thị trường" cũng tiềm ẩn những rủi ro khôn lường. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo kịch bản "vỡ bong bóng", đặc biệt ở nhóm cổ phiếu AI, có thể khiến thị trường bất ngờ lao dốc. Khi đó, những người đã quyết định nghỉ hưu sẽ đối mặt với cú sốc tài chính khổng lồ.

CNBC dẫn lời bà Lisa Shalett, Giám đốc đầu tư của Công ty tài chính Morgan Stanley Wealth Management, cho rằng dù cổ phiếu hiện vẫn còn dư địa tăng trưởng, thị trường sẽ phải đối diện với áp lực rất lớn khi bước sang năm 2027 do lợi suất trái phiếu cao và những bất ổn về mặt chính sách. Nếu kịch bản xấu xảy ra và thị trường giảm điểm sâu, những người nghỉ hưu sớm sẽ rơi vào thế bị động. Để có tiền trang trải chi phí sinh hoạt hằng ngày, họ buộc phải bán tháo các danh mục đầu tư đang sụt giảm giá trị. Việc phải cắt lỗ khi giá cổ phiếu chạm đáy sẽ tước đi cơ hội phục hồi tài sản khi thị trường khởi sắc trở lại, dẫn đến nguy cơ cạn sạch tiền tiết kiệm khi về già.

Đà tăng trưởng bùng nổ của thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), đang kích hoạt làn sóng nghỉ hưu sớm quy mô lớn. Kết thúc phiên giao dịch ngày 21.9, chỉ số S&P 500 tăng 1,5% trong khi Nasdaq tăng 2,3%, kết hợp cùng sự lạc quan trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung Quốc tại Washington D.C đã củng cố niềm tin của giới đầu tư. Theo thống kê từ tháng 8.2024 đến nay, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm người từ 55 tuổi trở lên tại Mỹ đã giảm từ 38,6% xuống 37,2% khi tài sản ròng của các hộ gia đình cán mốc 195.900 tỉ USD vào quý 2/2026, ghi nhận mức tăng kỷ lục 12.800 tỉ USD chỉ trong một quý. Dưới góc nhìn kinh tế vĩ mô, làn sóng rời bỏ thị trường lao động của nhóm lao động lớn tuổi mang đến tác động hai chiều rõ rệt. Việc gia tăng số lượng người rời đi tạm thời tạo ra các khoảng trống việc làm, giúp duy trì tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ ở mức thấp lý tưởng là 4,1%. Tuy nhiên, xu hướng già hóa dân số cùng các gói khuyến khích nghỉ hưu sớm từ doanh nghiệp đang khiến thị trường lao động tích tụ nhiều rủi ro ngầm nếu chứng khoán bất ngờ đảo chiều. Viễn cảnh vỡ bong bóng ở nhóm cổ phiếu AI có thể khiến thị trường sụt giảm sâu, đẩy những người nghỉ hưu sớm vào cú sốc tài chính khổng lồ. Cảnh báo về áp lực lớn khi bước sang năm 2027 do lợi suất trái phiếu cao và bất ổn về mặt chính sách, bà Lisa Shalett, Giám đốc đầu tư của Morgan Stanley Wealth Management, cho rằng thị trường sẽ phải đối diện thử thách rất lớn. Nếu nhóm lao động lớn tuổi buộc phải hoãn kế hoạch hoặc quay lại tìm việc, sự luân chuyển tự nhiên sẽ đứt gãy, trực tiếp gây sức ép cạnh tranh lên người trẻ và có thể đẩy tỷ lệ thất nghiệp tăng cao trở lại.