Bức vẽ khung cảnh phòng xử án cho thấy (từ trái sang phải) trợ lý công tố viên liên bang Mỹ Abraham Fine, thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers, ông Andre Jones, cựu Thị trưởng Oakland Sheng Thao, ông Andy Duong và ông David Duong trong phần trình bày mở đầu phiên tòa - Ảnh: CBS NEWS/Vicki Behringer
Phần trình bày mở đầu của các bên trong phiên tòa xét xử cựu Thị trưởng Oakland Sheng Thao và ba bị cáo khác về cáo buộc tham nhũng bắt đầu tại bang California sáng 14-10 (giờ Mỹ), sau khi quá trình chọn bồi thẩm đoàn kết thúc vào tối 13-10. Phiên tòa này đang thu hút sự chú ý của truyền thông Mỹ.
Chuyện gì đã xảy ra?
Báo New York Times tóm tắt lại vụ việc như sau: "Tháng 10-2022, chỉ vài tuần trước ngày bầu cử, các cuộc thăm dò trong cuộc đua giành chức thị trưởng thành phố Oakland, bang California, cho thấy hai ứng viên dẫn đầu đang bám đuổi sít sao.
Bà Sheng Thao, khi đó là thành viên Hội đồng thành phố Oakland, đã tranh cử và chật vật tìm cách vượt lên đối thủ chính, một thành viên hội đồng thành phố được giới doanh nghiệp hậu thuẫn.
Theo các công tố viên, trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm giành phiếu bầu, bà Sheng Thao đã thực hiện một thỏa thuận tham nhũng để bảo đảm chiến thắng".
Ngày 14-10 giờ địa phương, phiên tòa hình sự xét xử bà Sheng Thao cùng ba bị cáo khác bắt đầu với phần tranh luận mở đầu. Họ bị cáo buộc hối lộ và gian lận. Nếu bị kết tội, mỗi người có thể phải ngồi tù nhiều năm.
"Đây là vụ án về một quan chức đem quyền lực của mình ra mua bán, một người đặt lòng tham lên trên hết" - trợ lý công tố viên liên bang Abraham Fine nói với các thành viên bồi thẩm đoàn, đồng thời hướng tay về phía bà Sheng Thao đang ngồi phía sau tại tòa án liên bang ở trung tâm Oakland.
Vị này bình luận: "Bà ta có quyền lực, nhưng cũng tham nhũng. Bà ấy đã phản bội lời tuyên thệ nhậm chức khi nhận hối lộ".
Theo các công tố viên, vào tháng 10-2022, bà Sheng Thao đã bí mật gặp ông Mario Juarez, một đối tác kinh doanh trong dự án nhà ở lắp ghép mới được các chủ sở hữu Công ty xử lý rác thải California Waste Solutions hỗ trợ tài chính. Công ty này từ lâu đã chi tiền để gây ảnh hưởng đến chính trường khu vực East Bay, bang California.
Các công tố viên cho biết những điều khoản trong thỏa thuận rất rõ ràng: Công ty trên sẽ tài trợ 75.000 USD cho một chiến dịch gửi thư nhằm vào các đối thủ chính trị của bà Sheng Thao. Nếu bà đắc cử, công ty nhà ở mới cũng sẽ trao cho bạn đời của bà, ông Andre Jones, một công việc tư vấn với mức thù lao 300.000 USD mỗi năm, nhằm chi trả tiền thuê nhà và sinh hoạt phí cho hai người.
Đổi lại, bà Sheng Thao đã đồng ý rằng nếu trở thành thị trưởng, bà sẽ dùng ảnh hưởng của mình tại Tòa thị chính Oakland để giúp cả hai công ty, bảo đảm họ giành được các hợp đồng trị giá hàng triệu USD với thành phố.
"Chúng ta có thể phải ngồi tù, nhưng sẽ giàu hơn khi có thêm 100 triệu USD" - ông Mario Juarez nhắn tin cho một người tên Andy Duong (gia đình của ông Andy Dương sở hữu Công ty California Waste Solutions), khi các lá phiếu cuối cùng được kiểm đếm vào tháng 11-2022. Cuối cùng, bà Sheng Thao giành chiến thắng trong cuộc đua thị trưởng với cách biệt chưa đến 700 phiếu.
"Tiền mua được tất cả" - ông Andy Duong trả lời lúc đó. Các công tố viên đã trích dẫn những tin nhắn này trong hồ sơ tòa án.
Ông David Dương - Chủ tịch Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam - Ảnh: Website DN
Các bên nói gì?
Năm 2024, bà Sheng Thao bị bãi nhiệm khi nhiều người bất bình với cách bà điều hành thành phố. Công ty California Waste Solutions và công ty nhà ở đều không giành được các hợp đồng mà họ mong muốn.
Tuy nhiên, các công tố viên đã bắt đầu điều tra mối liên hệ giữa các bên từ trước đó. Năm ngoái, họ truy tố bà Sheng Thao (41 tuổi), ông Andre Jones (55 tuổi), ông Andy Duong (37 tuổi) và cha ông này là David Duong (68 tuổi) về các tội danh tham nhũng và hối lộ.
Trong đó, ông David Dương (tên thật Dương Tử Trung, sinh năm 1958) là một doanh nhân người Mỹ gốc Việt nổi tiếng với biệt danh "vua rác". Ông là Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty California Waste Solutions (CWS) tại Mỹ và Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (VWS) tại TP.HCM.
Cả bốn người đều đã tuyên bố không nhận tội.
Luật sư của các bị cáo lập luận rằng ông Juarez, người đã nhận tội âm mưu thực hiện hành vi hối lộ và đồng ý làm chứng cho bên công tố, là người thường xuyên bịa đặt.
Họ nói rằng hầu như không có bằng chứng xác thực chứng minh họ liên quan đến các tội danh bị cáo buộc. Theo các luật sư bào chữa, sau khi mối quan hệ giữa ông Juarez và gia đình ông David Duong rạn nứt, ông này bắt đầu bịa chuyện nhằm vu khống họ về một âm mưu vốn chưa bao giờ tồn tại.
Trong phần trình bày mở đầu phiên tòa, các luật sư bào chữa nhấn mạnh rằng ông Juarez có động cơ để làm chứng chống lại cả bốn bị cáo: để được giảm nhẹ hình phạt cho chính mình.
Jeffrey Tsai, luật sư của bà Sheng Thao, nói với các thành viên bồi thẩm đoàn: "Câu chuyện mà các vị được nghe hoàn toàn là hư cấu".
Trong các hồ sơ nộp lên tòa, các công tố viên đưa ra một bức tranh hoàn toàn khác. Dẫn các tin nhắn, những cuộc điện thoại được bí mật ghi âm và hồ sơ ngân hàng, họ cho rằng thỏa thuận với bà Sheng Thao chỉ là một phần trong chiến dịch lớn hơn của các doanh nghiệp thuộc gia đình ông David Duong nhằm giành được các hợp đồng không chỉ ở Oakland mà còn tại một số thành phố khác trong vùng Vịnh San Francisco.
Theo các công tố viên, ông Juarez và Andy Duong đã tìm cách tiếp cận các quan chức khác của Oakland, đồng thời lên kế hoạch đề xuất "các thỏa thuận chi tiền lại quả để giành hợp đồng cho dự án nhà ở mới của họ" với các thành viên Hội đồng thành phố Berkeley và Hội đồng Giám sát hạt Alameda.
Cuộc điều tra do Ủy ban Thực hành chính trị công bằng California (FPPC) công bố năm 2021 cũng phát hiện Công ty California Waste Solutions đã thực hiện hàng chục khoản đóng góp bất hợp pháp cho các chiến dịch tranh cử trong nhiều năm, không chỉ tại Oakland mà còn ở thành phố Milpitas, hạt Santa Clara và San Jose, thành phố đông dân nhất phía bắc bang California. Đến nay, chưa có hình phạt nào được áp dụng trong vụ việc này.
'Vua rác' David Dương là ai, vì sao vướng lao lý tại Mỹ?Ông David Dương là một doanh nhân gốc Việt, có biệt danh "vua rác". Công ty của ông David Dương vừa chính thức lên tiếng trước các thông tin về cuộc điều tra pháp lý mà truyền thông Mỹ đưa tin thời gian qua.