Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong phát biểu tại hội nghị - Ảnh: ĐẬU DUNG
Hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành do Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả - thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - tổ chức sáng 15-10 tại Hà Nội.
Cần thiết của Luật Bản quyền tác giả
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho biết hội nghị tổng kết hơn 20 năm thực thi quy định về quyền tác giả, quyền liên quan trong Luật Sở hữu trí tuệ (qua 5 lần sửa đổi).
Đây sẽ là cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện thể chế và xây dựng dự án Luật Bản quyền tác giả trong thời gian tới (có giao thoa nhưng tách biệt với Luật Sở hữu trí tuệ).
TIN LIÊN QUAN
Bảo vệ tác quyền trong kỷ nguyên AI: Đừng để nghệ sĩ Việt sáng tạo trong thế yếu
Lời khai của quản lý Lương Sơn TV thực hiện cá cược 1.500 tỉ đồng/tháng
"Vấn đề này càng cấp thiết trong bối cảnh cách mạng 4.0 và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển rất nhanh, tạo ra những đột phá lớn nhưng cũng dẫn đến nhiều vướng mắc, tranh chấp trực tiếp về sở hữu trí tuệ", ông nói.
Thứ trưởng nói thêm, trước đây làm một bộ phim điện ảnh bom tấn có khi mất tới 2 năm, huy động hàng trăm người và tốn vài chục triệu USD; nay chỉ cần một cá nhân dùng ứng dụng AI làm từ 1-2 tháng đã có thể tạo ra sản phẩm tương đương.
Công nghệ chuyển biến quá nhanh đòi hỏi khung pháp lý phải thích ứng kịp thời để không bị tụt hậu, không phát triển lệch lạc, bảo vệ tác giả và khơi thông sức sáng tạo.
Việc bảo vệ bản quyền vì thế cũng là yếu tố quyết định. Nếu tình trạng vi phạm bản quyền diễn ra phổ biến mà không xử lý được, người sáng tạo và nhà đầu tư sẽ bị tổn hại quyền lợi và nản lòng trong sáng tạo.
"Yêu cầu đặt ra là phải tạo dựng môi trường pháp lý bản quyền thống nhất, bình đẳng để bảo vệ sự sáng tạo, phục vụ nhu cầu phát triển xã hội, hướng tới phát triển từ 5-7 thương hiệu văn hóa quốc gia và xuất khẩu văn hóa", ông nói.
Theo bà Phạm Thị Kim Oanh - Phó cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, hiện có 177/195 quốc gia trên thế giới ban hành Luật Bản quyền tác giả riêng chuyên ngành - Ảnh: ĐẬU DUNG
Chuyển từ bảo vệ thụ động sang quản trị, phát huy giá trị kinh tế
Bà Phạm Thị Kim Oanh - Phó cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả - cho biết thêm khung pháp lý hiện hành đã bao quát các khâu nhưng trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, dịch vụ xuyên biên giới, nội dung do người dùng tạo ra (UGC) và AI, các quy định đã bộc lộ khoảng trống.
Bà Oanh cho rằng "yêu cầu cấp thiết là cần chuyển tư duy từ chủ động ghi nhận, bảo vệ thụ động sang quản trị, khai thác và phát huy giá trị kinh tế của quyền tác giả, quyền liên quan".
Trong đó Luật Sở hữu trí tuệ hiện điều chỉnh chung nhiều nhóm quyền có bản chất khác nhau trong cùng một đạo luật, đang gây khó khăn trong việc thể hiện đầy đủ các đặc thù của quyền tác giả vốn gắn liền trực tiếp với sáng tạo văn hóa, nghệ thuật.
Đại diện cục nêu ra một số nhóm vướng mắc trong việc xác định cụ thể chủ thể tham gia sáng tạo tác phẩm cộng đồng và tác phẩm có AI hỗ trợ; điều kiện sử dụng, sao chép, chia sẻ và huấn luyện AI; khai thác, cấp phép, phân chia doanh thu trong mô hình đa nền tảng xuyên biên giới; phạm vi ủy quyền, cấp phép, thu/phân phối của các tổ chức quản lý tập thể…
Chưa kể thiếu thống nhất thông tin; khó định giá doanh thu và xác định giá trị quyền tác giả hay các hành vi vi phạm diễn ra nhanh, ẩn danh trên nền tảng xuyên biên giới và trách nhiệm của các bên trung gian…
Vụ "Xôi Lạc TV", cơ quan chức năng đã khởi tố hàng chục đối tượng về các tội “xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc” - Ảnh: Cơ quan công an
Theo Phó cục trưởng Phạm Thị Kim Oanh, hiện có 177/195 quốc gia trên thế giới ban hành Luật Bản quyền tác giả riêng chuyên ngành.
Trong đó có các nước là đối tác chính với Việt Nam trong các Hiệp định kinh tế, thương mại tự do như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia…
Xu hướng chung là duy trì các nguyên tắc quốc tế, tăng khả năng thích ứng công nghệ, minh bạch thị trường, áp dụng các mô hình quản lý tập thể mở rộng, cơ chế một cửa và định danh quản lý toàn bộ vòng đời của bản quyền.
Bà Oanh nói đơn vị mạnh dạn đề xuất nghiên cứu xây dựng dự án Luật Bản quyền tác giả riêng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, tạo khung khổ pháp lý chuyên ngành thống nhất, đồng bộ và có khả năng thích ứng dài hạn.
Đề xuất Hội Nhà báo đứng ra đàm phán bản quyền với các nền tảng AITại Diễn đàn Tổng biên tập lần thứ 8 tổ chức ở Quảng Ninh chiều 25-9, nhiều đại biểu đề xuất Hội Nhà báo Việt Nam làm đầu mối đàm phán bản quyền báo chí với các nền tảng AI.